తే ప్రతిప్రసవహేయాః సూక్ష్మాః
ఈ సూక్ష్మమైన బాధలను వాటి మూలానికి తీసుకెళ్లి తొలగించాలి.
ధ్యానహేయాస్ తద్వృత్తయః
వాటి ప్రబలమైన రూపాలను ధ్యానం ద్వారా విడిచిపెట్టాలి.
క్లేశమూలః కర్మాశయో దృష్టాదృష్టజన్మవేదనీయః
బాధల మూలంగా ఉండే కర్మఫలాలు, కనబడే జన్మల్లోనూ, కనబడని జన్మల్లోనూ అనుభవించబడతాయి.
సతి మూలే తద్విపాకో జాత్యాయుర్భోగాః
మూలం ఉన్నంతవరకూ, దాని ఫలం జననం, ఆయుష్షు, అనుభవమే.
తే హ్లాదపరితాపఫలాః పుణ్యాపుణ్యహేతుత్వాత్
పుణ్యమూ, పాపమూ కారణంగా అవి ఆనందం లేదా బాధను ఫలంగా ఇస్తాయి.
పరిణామతాపసంస్కారదుఃఖైర్ గుణవృత్తివిరోధాచ్ చ దుఃఖమ్ ఏవ సర్వం వివేకినః
పరివర్తన బాధ, ఆందోళన, మిగిలిన సంస్కారాల బాధ, గుణాల మధ్య వ్యతిరేకత వల్ల వివేకం ఉన్నవారికి అన్నీ బాధలుగానే అనిపిస్తాయి.
హేయం దుఃఖమ్ అనాగతమ్
ఇంకా రానిది అయిన బాధను నివారించాలి.
ద్రష్టృదృశ్యయోః సంయోగో హేయహేతుః
నివారించాల్సినదానికి కారణం, చూసేవాడు మరియు చూసేదాని కలయిక.
ప్రకాశక్రియాస్థితిశీలం భూతేన్ద్రియాత్మకం భోగాపవర్గార్థం దృశ్యమ్
చూసేది ప్రకాశం, క్రియాశీలత, స్థితి లక్షణాలతో, భూతాలు మరియు ఇంద్రియాలతో కూడి, అనుభవం మరియు విముక్తి కోసం ఉంటుంది.
విశేషావిశేషలిఙ్గమాత్రాలిఙ్గాని గుణపర్వాణి
గుణాల స్థితులు — ప్రత్యేకమైనవి, సాధారణమైనవి, గుర్తింపు ఉన్నవి, గుర్తింపు లేనివి.
ద్రష్టా దృశిమాత్రః శుద్ధో ఽపి ప్రత్యయానుపశ్యః
చూసేవాడు స్వచ్ఛమైన చైతన్యం. అయినా మనస్సు ద్వారా చూసేవాడిగా ఉంటాడు.
తదర్థ ఏవ దృశ్యస్యాత్మా
చూసేదానికి అసలు ఉద్దేశ్యం అదే కోసం మాత్రమే ఉంటుంది.
కృతార్థం ప్రతి నష్టమ్ అప్య్ అనష్టం తదన్యసాధారణత్వాత్
కావలసినది సాధించినవానికి అది లేకపోయినా, ఇతరులకు అది ఇంకా ఉంది, ఎందుకంటే అది అందరికీ సాధారణంగా ఉంటుంది.
స్వస్వామిశక్త్యోః స్వరూపోపలబ్ధిహేతుః సంయోగః
ఆత్మశక్తి, అధికారి శక్తి రెండింటి నిజ స్వరూపాన్ని తెలుసుకోవడానికి కలయిక కారణమవుతుంది.
తస్య హేతుర్ అవిద్యా
ఈ కలయికకు మూల కారణం అజ్ఞానం.
తదభావాత్ సంయోగాభావో హానం తద్దృశేః కైవల్యమ్
అజ్ఞానం పోయినప్పుడు కలయిక కూడా పోతుంది; ఇదే దర్శినికి విముక్తి.
వివేకఖ్యాతిర్ అవిప్లవా హానోపాయః
నిరంతరమైన వివేక జ్ఞానమే ఈ విముక్తికి మార్గం.
తస్య సప్తధా ప్రాన్తభూమిః ప్రజ్ఞా
ఆయనకు జ్ఞానం ఏడుసార్లు పరిపూర్ణ స్థాయికి చేరుతుంది.
యోగాఙ్గానుష్ఠానాద్ అశుద్ధిక్షయే జ్ఞానదీప్తిర్ ఆ వివేకఖ్యాతేః
యోగాంగాలను ఆచరించడంవల్ల మలినాలు తొలగినప్పుడు, జ్ఞానప్రకాశం వివేక జ్ఞానం వరకు వెలుగుతుంది.
యమనియమాసనప్రాణాయామప్రత్యాహారధారణాధ్యానసమాధయో ఽష్టావ్ అఙ్గాని
యమం, నియమం, ఆసనం, ప్రాణాయామం, ప్రత్యాహారం, ధారణ, ధ్యానం, సమాధి — ఇవే యోగానికి ఎనిమిది భాగాలు.
అహింసాసత్యాస్తేయబ్రహ్మచర్యాపరిగ్రహా యమాః
హింస చేయకపోవడం, సత్యం చెప్పడం, దొంగతనం చేయకపోవడం, బ్రహ్మచర్యం, స్వార్థపూర్వకంగా ఏదీ కూడబెట్టుకోకపోవడం — ఇవే యమాలు.
జాతిదేశకాలసమయానవచ్ఛిన్నాః సార్వభౌమా మహావ్రతమ్
వర్గం, స్థలం, కాలం, పరిస్థితి లాంటి ఏ పరిమితులు లేకుండా, ఇవన్నీ అందరికీ వర్తించే గొప్ప వ్రతాలు.
శౌచసంతోషతపఃస్వాధ్యాయేశ్వరప్రణిధానాని నియమాః
శౌచం, సంతుష్టి, తపస్సు, స్వాధ్యాయం, భగవంతునికి అర్పణ — ఇవే నియమాలు.
వితర్కబాధనే ప్రతిపక్షభావనమ్
దుష్ట ఆలోచనలు వచ్చినప్పుడు, వాటికి విరుద్ధమైన మంచి ఆలోచనలను పెంపొందించాలి.
వితర్కా హింసాదయః కృతకారితానుమోదితా లోభక్రోధమోహపూర్వకా మృదుమధ్యాధిమాత్రా దుఃఖాజ్ఞానానన్తఫలా ఇతి ప్రతిపక్షభావనమ్
హింస వంటి దుష్ట ఆలోచనలు, స్వయంగా చేసినా, చేయించుకున్నా, అనుమతించినా, లోభం, కోపం, మోహం వలన వచ్చినా, అవి చిన్నదైనా, మధ్యస్థమైనదైనా, ఎక్కువైనా, అవి అంతులేని బాధలు, అజ్ఞానం కలిగిస్తాయి; అందుకే వాటికి విరుద్ధమైన ఆలోచనలను పెంపొందించాలి.
అహింసాప్రతిష్ఠాయాం తత్సంనిధౌ వైరత్యాగః
హింసను పూర్తిగా విడిచినవాడి సమక్షంలో శత్రుత్వం పోతుంది.
సత్యప్రతిష్ఠాయాం క్రియాఫలాశ్రయత్వమ్
సత్యంలో స్థిరంగా ఉన్నవాడి చర్యలకు ఫలితం తప్పక వస్తుంది.
అస్తేయప్రతిష్ఠాయాం సర్వరత్నోపస్థానమ్
దొంగతనం చేయని వాడికి అన్ని రకాల రత్నాలు స్వయంగా వస్తాయి.
బ్రహ్మచర్యప్రతిష్ఠాయాం వీర్యలాభః
బ్రహ్మచర్యంలో స్థిరంగా ఉన్నవాడికి బలమూ, శక్తీ లభిస్తాయి.
అపరిగ్రహస్థైర్యే జన్మకథంతాసంబోధః
స్వార్థపూర్వకంగా కూడబెట్టుకోకుండా ఉండే వాడికి జన్మ ఎలా, ఎందుకు జరుగుతుందో జ్ఞానం కలుగుతుంది.