తాసామ్ అనాదిత్వం చాశిషో నిత్యత్వాత్
కోరికలు శాశ్వతమైనవి కావడంతో, వాటికి ఆదిమూలం ఉండదు.
హేతుఫలాశ్రయాలమ్బనైః సంగృహీతత్వాద్ ఏషామ్ అభావే తదభావః
కారణం, ఫలం, ఆధారం, లక్ష్యం కలిసినప్పుడు మాత్రమే అవి ఉంటాయి; వాటిలో ఏదైనా లేకపోతే అవి ఉండవు.
అతీతానాగతం స్వరూపతో ఽస్త్య్ అధ్వభేదాద్ ధర్మాణామ్
గతం, భవిష్యత్తు ధర్మాల మార్గాలు వేరు కావడం వల్ల, అవి తాము తాము ఉన్నట్లే ఉంటాయి.
తే వ్యక్తసూక్ష్మా గుణాత్మానః
అవి స్పష్టంగా కనిపించే లేదా సూక్ష్మంగా ఉండే గుణాల స్వరూపమే.
పరిణామైకత్వాద్ వస్తుతత్త్వమ్
మార్పు ఏకత్వం వల్ల, వస్తువు యొక్క నిజమైన స్వరూపం స్థిరంగా ఉంటుంది.
వస్తుసామ్యే చిత్తభేదాత్ తయోర్ విభక్తః పన్థాః
వస్తువు ఒకటే అయినా, మనస్సులు వేరు కావడం వల్ల, ఇద్దరి దారులు వేరు వేరు అవుతాయి.
న చైకచిత్తతన్త్రం వస్తు తదప్రమాణకం తదా కిం స్యాత్
వస్తువు ఒక్క మనస్సుపై ఆధారపడదు; అది నిర్ధారణ లేకపోతే, అది ఏమవుతుంది?
తదుపరాగాపేక్షిత్వాచ్ చిత్తస్య వస్తు జ్ఞాతాజ్ఞాతమ్
వస్తువు మనస్సు రంగు మీద ఆధారపడి, తెలిసినదిగా లేక తెలియని దిగా ఉంటుంది.
సదా జ్ఞాతాశ్ చిత్తవృత్తయస్ తత్ప్రభోః పురుషస్యాపరిణామిత్వాత్
మనస్సు మార్పులు ఎప్పుడూ ఆ మనస్సుకు అధిపతి అయిన పురుషుడికి తెలిసినవే, ఎందుకంటే పురుషుడు మారడు.
న తత్ స్వాభాసం దృశ్యత్వాత్
మనస్సు తనను తాను ప్రకాశింపజేయదు, ఎందుకంటే అది దర్శనానికి వస్తువు.
ఏకసమయే చోభయానవధారణమ్
ఒకేసమయంలో రెండింటినీ గ్రహించడం సాధ్యపడదు.
చిత్తాన్తరదృశ్యే బుద్ధిబుద్ధేర్ అతిప్రసఙ్గః స్మృతిసంకరశ్ చ
ఒక మనస్సు మరొక మనస్సును గ్రహిస్తే, బుద్ధులు విస్తరించి, జ్ఞాపకాలు కలిసిపోతాయి.
చితేర్ అప్రతిసంక్రమాయాస్ తదాకారాపత్తౌ స్వబుద్ధిసంవేదనమ్
చైతన్యం ఒకదానినుండి మరొకదానికి మారదు కాబట్టి, అది ఆ రూపాన్ని పొందినప్పుడు, తన బుద్ధినే తెలుసుకుంటుంది.
ద్రష్టృదృశ్యోపరక్తం చిత్తం సర్వార్థమ్
దృష్టికర్త, దృశ్యము రెండింటి ప్రభావంతో మనస్సు అన్ని అనుభవాలకు సిద్ధంగా ఉంటుంది.
తద్ అసంఖ్యేయవాసనాభిశ్ చిత్రమ్ అపి పరార్థం సంహత్యకారిత్వాత్
అనేక సంకల్పాలతో మనస్సు ఎంత వైవిధ్యంగా ఉన్నా, అది పరార్థమే చేస్తుంది, ఎందుకంటే అది సమాహారంగా ఏర్పడింది.
విశేషదర్శిన ఆత్మభావభావనానివృత్తిః
వివేకంతో చూసేవారికి ఆత్మ భావన కల్పన పోతుంది.
తదా వివేకనిమ్నం కైవల్యప్రాగ్భారం చిత్తమ్
అప్పుడు మనస్సు వివేకానికి వాలిపోతూ, మోక్షానికి ఆకర్షితమవుతుంది.
తచ్ఛిద్రేషు ప్రత్యయాన్తరాణి సంస్కారేభ్యః
ఆ మధ్యలో, ఇతర భావనలు సంస్కారాల వల్ల కలుగుతాయి.
హానమ్ ఏషాం క్లేశవద్ ఉక్తమ్
వాటిని తొలగించడం కూడా క్లేశాల తొలగింపులా చెప్పబడింది.
ప్రసంఖ్యానే ఽప్య్ అకుసీదస్య సర్వథా వివేకఖ్యాతేర్ ధర్మమేఘః సమాధిః
వివేకజ్ఞానానికీ అసక్తి కలిగినవారికి, 'ధర్మమేఘ సమాధి' కలుగుతుంది.
తతః క్లేశకర్మనివృత్తిః
అదివల్ల కష్టాలు, కర్మలు నశించిపోతాయి.
తదా సర్వావరణమలాపేతస్య జ్ఞానస్యానన్త్యాజ్ జ్ఞేయమ్ అల్పమ్
అప్పుడు, జ్ఞానం అంతులేని దాని వల్ల, అన్ని మలినాలు పోయినపుడు, తెలుసుకోవాల్సింది చాలా తక్కువగా మిగిలిపోతుంది.
తతః కృతార్థానాం పరిణామక్రమసమాప్తిర్ గుణానామ్
అదివల్ల, గుణాలు తమ కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చిన తర్వాత, మార్పుల క్రమం పూర్తవుతుంది.
క్షణప్రతియోగీ పరిణామాపరాన్తనిర్గ్రాహ్యః క్రమః
క్షణాల పరంపరగా, మార్పుల అంత్యాన్ని గ్రహించగలిగినదే క్రమం.
పురుషార్థశూన్యానాం గుణానాం ప్రతిప్రసవః కైవల్యం స్వరూపప్రతిష్ఠా వా చితిశక్తిర్ ఇతి
పురుషునికి అవసరం లేని గుణాలు మూలానికి తిరిగి పోవడం లేదా చైతన్యం తన స్వరూపంలో నిలిచిపోవడమే మోక్షం.