సత్త్వపురుషయోః శుద్ధిసామ్యే కైవల్యమ్ ఇతి
సత్త్వం మరియు పురుషుని మధ్య పవిత్రత సమానంగా ఉన్నప్పుడు, ముక్తి కలుగుతుంది.
జన్మౌషధిమన్త్రతపఃసమాధిజాః సిద్ధయః
పుట్టుక, ఔషధాలు, మంత్రాలు, తపస్సు, సమాధి వలన సిద్ధులు లభిస్తాయి.
జాత్యన్తరపరిణామః ప్రకృత్యాపూరాత్
ప్రకృతి పరిపూర్ణత వల్ల, ఒక జీవి ఇంకొక జాతిగా మారుతుంది.
నిమిత్తమ్ అప్రయోజకం ప్రకృతీనాం వరణభేదస్ తు తతః క్షేత్రికవత్
కారణం ప్రకృతుల మార్పుకు ప్రధాన కారణం కాదు, అడ్డంకులు తొలగినప్పుడు మాత్రమే మార్పు జరుగుతుంది; ఇది రైతు పొలంలో మట్టిని తొలగించినట్టు.
నిర్మాణచిత్తాన్య్ అస్మితామాత్రాత్
అహంకార భావం వల్లే కొత్త మనస్సులు ఏర్పడతాయి.
ప్రవృత్తిభేదే ప్రయోజకం చిత్తమ్ ఏకమ్ అనేకేషామ్
వివిధ పనులు చేసే అనేక మనస్సుల్లో, ఒకే మనస్సే వాటికి ప్రేరణ కలిగిస్తుంది.
తత్ర ధ్యానజమ్ అనాశయమ్
వాటిలో ధ్యానం వల్ల కలిగిన మనస్సుకు వాసనలు ఉండవు.
కర్మాశుక్లాకృష్ణం యోగినస్ త్రివిధమ్ ఇతరేషామ్
యోగులకు కర్మం శుభాశుభాలుగా ఉండదు; ఇతరులకు మాత్రం మూడు విధాలుగా ఉంటుంది.
తతస్ తద్విపాకానుగుణానామ్ ఏవాభివ్యక్తిర్ వాసనానామ్
దాని ఫలితానికి అనుగుణంగా ఉన్న వాసనలే బయటపడతాయి.
జాతిదేశకాలవ్యవహితానామ్ అప్య్ ఆనన్తర్యం స్మృతిసంస్కారయోర్ ఏకరూపత్వాత్
జన్మ, స్థలం, కాలం వేరు అయినా, స్మృతి, వాసనలు ఒకే స్వరూపంగా ఉండటం వల్ల అవి అనుసంధానంగా ఉంటాయి.
తాసామ్ అనాదిత్వం చాశిషో నిత్యత్వాత్
కోరికలు శాశ్వతమైనవి కావడంతో, వాటికి ఆదిమూలం ఉండదు.
హేతుఫలాశ్రయాలమ్బనైః సంగృహీతత్వాద్ ఏషామ్ అభావే తదభావః
కారణం, ఫలం, ఆధారం, లక్ష్యం కలిసినప్పుడు మాత్రమే అవి ఉంటాయి; వాటిలో ఏదైనా లేకపోతే అవి ఉండవు.
అతీతానాగతం స్వరూపతో ఽస్త్య్ అధ్వభేదాద్ ధర్మాణామ్
గతం, భవిష్యత్తు ధర్మాల మార్గాలు వేరు కావడం వల్ల, అవి తాము తాము ఉన్నట్లే ఉంటాయి.
తే వ్యక్తసూక్ష్మా గుణాత్మానః
అవి స్పష్టంగా కనిపించే లేదా సూక్ష్మంగా ఉండే గుణాల స్వరూపమే.
పరిణామైకత్వాద్ వస్తుతత్త్వమ్
మార్పు ఏకత్వం వల్ల, వస్తువు యొక్క నిజమైన స్వరూపం స్థిరంగా ఉంటుంది.
వస్తుసామ్యే చిత్తభేదాత్ తయోర్ విభక్తః పన్థాః
వస్తువు ఒకటే అయినా, మనస్సులు వేరు కావడం వల్ల, ఇద్దరి దారులు వేరు వేరు అవుతాయి.
న చైకచిత్తతన్త్రం వస్తు తదప్రమాణకం తదా కిం స్యాత్
వస్తువు ఒక్క మనస్సుపై ఆధారపడదు; అది నిర్ధారణ లేకపోతే, అది ఏమవుతుంది?
తదుపరాగాపేక్షిత్వాచ్ చిత్తస్య వస్తు జ్ఞాతాజ్ఞాతమ్
వస్తువు మనస్సు రంగు మీద ఆధారపడి, తెలిసినదిగా లేక తెలియని దిగా ఉంటుంది.
సదా జ్ఞాతాశ్ చిత్తవృత్తయస్ తత్ప్రభోః పురుషస్యాపరిణామిత్వాత్
మనస్సు మార్పులు ఎప్పుడూ ఆ మనస్సుకు అధిపతి అయిన పురుషుడికి తెలిసినవే, ఎందుకంటే పురుషుడు మారడు.
న తత్ స్వాభాసం దృశ్యత్వాత్
మనస్సు తనను తాను ప్రకాశింపజేయదు, ఎందుకంటే అది దర్శనానికి వస్తువు.
ఏకసమయే చోభయానవధారణమ్
ఒకేసమయంలో రెండింటినీ గ్రహించడం సాధ్యపడదు.
చిత్తాన్తరదృశ్యే బుద్ధిబుద్ధేర్ అతిప్రసఙ్గః స్మృతిసంకరశ్ చ
ఒక మనస్సు మరొక మనస్సును గ్రహిస్తే, బుద్ధులు విస్తరించి, జ్ఞాపకాలు కలిసిపోతాయి.
చితేర్ అప్రతిసంక్రమాయాస్ తదాకారాపత్తౌ స్వబుద్ధిసంవేదనమ్
చైతన్యం ఒకదానినుండి మరొకదానికి మారదు కాబట్టి, అది ఆ రూపాన్ని పొందినప్పుడు, తన బుద్ధినే తెలుసుకుంటుంది.
ద్రష్టృదృశ్యోపరక్తం చిత్తం సర్వార్థమ్
దృష్టికర్త, దృశ్యము రెండింటి ప్రభావంతో మనస్సు అన్ని అనుభవాలకు సిద్ధంగా ఉంటుంది.
తద్ అసంఖ్యేయవాసనాభిశ్ చిత్రమ్ అపి పరార్థం సంహత్యకారిత్వాత్
అనేక సంకల్పాలతో మనస్సు ఎంత వైవిధ్యంగా ఉన్నా, అది పరార్థమే చేస్తుంది, ఎందుకంటే అది సమాహారంగా ఏర్పడింది.
విశేషదర్శిన ఆత్మభావభావనానివృత్తిః
వివేకంతో చూసేవారికి ఆత్మ భావన కల్పన పోతుంది.
తదా వివేకనిమ్నం కైవల్యప్రాగ్భారం చిత్తమ్
అప్పుడు మనస్సు వివేకానికి వాలిపోతూ, మోక్షానికి ఆకర్షితమవుతుంది.
తచ్ఛిద్రేషు ప్రత్యయాన్తరాణి సంస్కారేభ్యః
ఆ మధ్యలో, ఇతర భావనలు సంస్కారాల వల్ల కలుగుతాయి.
హానమ్ ఏషాం క్లేశవద్ ఉక్తమ్
వాటిని తొలగించడం కూడా క్లేశాల తొలగింపులా చెప్పబడింది.
ప్రసంఖ్యానే ఽప్య్ అకుసీదస్య సర్వథా వివేకఖ్యాతేర్ ధర్మమేఘః సమాధిః
వివేకజ్ఞానానికీ అసక్తి కలిగినవారికి, 'ధర్మమేఘ సమాధి' కలుగుతుంది.