తజ్జయాత్ ప్రజ్ఞాలోకః
సంయమంలో నిపుణత సాధించినప్పుడు జ్ఞానానికి వెలుగు కలుగుతుంది.
తస్య భూమిషు వినియోగః
దీనిని వివిధ స్థాయిల్లో ఉపయోగించవచ్చు.
త్రయమ్ అన్తరఙ్గం పూర్వేభ్యః
ఈ మూడు ముందున్న సాధనలకంటే అంతర్గతమైనవి.
తద్ అపి బహిరఙ్గం నిర్బీజస్య
అయినా ఇవి కూడా నిర్బీజ సమాధికి బాహ్యమైనవే.
వ్యుత్థాననిరోధసంస్కారయోర్ అభిభవప్రాదుర్భావౌ నిరోధక్షణచిత్తాన్వయో నిరోధపరిణామః
విచ్ఛిన్నత మరియు నియమం అనే సంస్కారాలు ఎప్పుడు ప్రబలుతాయో, మనస్సు నియమ స్థితికి చేరినప్పుడు, అది నియమ పరిణామం అవుతుంది.
తస్య ప్రశాన్తవాహితా సంస్కారాత్
ఆ నియమ స్థితి సంస్కార ప్రభావంతో ప్రశాంతంగా ప్రవహిస్తుంది.
సర్వార్థతైకాగ్రతయోః క్షయోదయౌ చిత్తస్య సమాధిపరిణామః
మనస్సు అన్ని విషయాలపై లేదా ఒక్కదానిపై కేంద్రీకరించడంలో తగ్గడం, పెరగడం సమాధి పరిణామం.
తతః పునః శాన్తోదితౌ తుల్యప్రత్యయౌ చిత్తస్యైకాగ్రతాపరిణామః
తర్వాత, ప్రశాంతమైనదీ, ఉద్భవించినదీ రెండూ సమంగా ఉన్నప్పుడు, అది ఏకాగ్రత పరిణామం.
ఏతేన భూతేన్ద్రియేషు ధర్మలక్షణావస్థాపరిణామా వ్యాఖ్యాతాః
దీనివల్ల భూతాలు మరియు ఇంద్రియాలలో లక్షణాలు, స్వభావాలు, స్థితుల మార్పులు వివరించబడ్డాయి.
శాన్తోదితావ్యపదేశ్యధర్మానుపాతీ ధర్మీ
ప్రశాంతమైనవి, ఉద్భవించినవి, తెలియని లక్షణాలు ఏవైతే ఉన్నాయో వాటిని అనుసరించే ఆధారం ఉంది.
క్రమాన్యత్వం పరిణామాన్యత్వే హేతుః
క్రమంలో తేడా ఉండటం వల్ల పరిణామంలో తేడా కలుగుతుంది.
పరిణామత్రయసంయమాద్ అతీతానాగతజ్ఞానమ్
మూడు రకాల పరిణామాలపై సంయమం చేయడం వల్ల గత, భవిష్యత్తు విషయాల జ్ఞానం కలుగుతుంది.
శబ్దార్థప్రత్యయానామ్ ఇతరేతరాధ్యాసాత్ సంకరస్ తత్ప్రవిభాగసంయమాత్ సర్వభూతరుతజ్ఞానమ్
శబ్దం, అర్థం, భావం పరస్పరం కలిసిపోవడం వల్ల గందరగోళం వస్తుంది; వాటిని వేరు చేయడంపై సంయమం చేయడం వల్ల అన్ని ప్రాణుల మాటలు తెలుసుకోవచ్చు.
సంస్కారసాక్షాత్కరణాత్ పూర్వజాతిజ్ఞానమ్
సంస్కారాలను ప్రత్యక్షంగా గ్రహించడం వల్ల గత జన్మల జ్ఞానం కలుగుతుంది.
ప్రత్యయస్య పరచిత్తజ్ఞానమ్
భావాలపై సంయమం చేయడం వల్ల ఇతరుల మనస్సు తెలుసుకోవచ్చు.
న చ తత్ సాలమ్బనం తస్యావిషయీభూతత్వాత్
అది కూడా పూర్తిగా తెలియదు, ఎందుకంటే అది మన అనుభవానికి అందుబాటులో ఉండదు.
కాయరూపసంయమాత్ తద్గ్రాహ్యశక్తిస్తమ్భే చక్షుఃప్రకాశాసంప్రయోగే ఽన్తర్ధానమ్
శరీర రూపంపై సమ్యమం చేయడం వల్ల, మన దృష్టికి కనిపించే శక్తి నిలిపివేయబడినప్పుడు, కంటి వెలుగు సంబంధం తెగిపోతే, మనిషి కనబడకుండా పోతాడు.
సోపక్రమం నిరుపక్రమం చ కర్మ తత్సంయమాద్ అపరాన్తజ్ఞానమ్ అరిష్టేభ్యో వా
ఫలితమున్న లేదా లేన కర్మపై సమ్యమం చేయడం ద్వారా, మరణ సమయం తెలిసిపోతుంది లేదా కొన్ని సూచనల ద్వారా కూడా తెలుసుకోవచ్చు.
మైత్ర్యాదిషు బలాని
మైత్రీ మొదలైన గుణాలపై సమ్యమం చేయడం వల్ల, వాటికి సంబంధించిన శక్తులు కలుగుతాయి.
బలేషు హస్తిబలాదీని
బలంపై సమ్యమం చేయడం వలన, ఏనుగు బలంతో పాటు ఇతర బలాలు కూడా లభిస్తాయి.
ప్రవృత్త్యాలోకన్యాసాత్ సూక్ష్మవ్యవహితవిప్రకృష్టజ్ఞానమ్
కార్యాచరణపై ఉన్నత జ్ఞాన దీపాన్ని కేంద్రీకరించడంవల్ల, సూక్ష్మమైనవి, దాగినవి, దూరమైనవి తెలిసిపోతాయి.
భువనజ్ఞానం సూర్యే సంయమాత్
సూర్యునిపై సమ్యమం చేయడం వలన, లోకాల గురించి జ్ఞానం కలుగుతుంది.
చన్ద్రే తారావ్యూహజ్ఞానమ్
చంద్రునిపై సమ్యమం చేయడం వలన, నక్షత్రాల ఏర్పాటును తెలుసుకోవచ్చు.
ధ్రువే తద్గతిజ్ఞానమ్
ధ్రువ నక్షత్రంపై సమ్యమం చేయడం వలన, నక్షత్రాల గమనాన్ని తెలుసుకోవచ్చు.
నాభిచక్రే కాయవ్యూహజ్ఞానమ్
నాభిచక్రంపై సమ్యమం చేయడం వలన, శరీర నిర్మాణం గురించి జ్ఞానం లభిస్తుంది.
కణ్ఠకూపే క్షుత్పిపాసానివృత్తిః
గొంతు గుండ్రంగా ఉన్న ప్రదేశంపై సమ్యమం చేయడం వలన, ఆకలి దాహాలు పోతాయి.
కూర్మనాడ్యాం స్థైర్యమ్
కూర్మనాడిపై సమ్యమం చేయడం వలన, స్థిరత్వం కలుగుతుంది.
మూర్ధజ్యోతిషి సిద్ధదర్శనమ్
తలపై వెలుగుపై సమ్యమం చేయడం వలన, సిద్ధులు కనిపించవచ్చు.
ప్రాతిభాద్ వా సర్వమ్
లేదా సహజ జ్ఞానంతో, అన్నీ విషయాలు తెలిసిపోతాయి.
హృదయే చిత్తసంవిత్
హృదయంపై సమ్యమం చేయడం వలన, మనస్సు గురించి జ్ఞానం లభిస్తుంది.