అథ యోగానుశాసనమ్
ఇప్పుడు యోగ శిక్షణ ప్రారంభమవుతుంది.
యోగశ్ చిత్తవృత్తినిరోధః
యోగం అంటే మనస్సులో వచ్చే అలజడులను నియంత్రించడం.
తదా ద్రష్టుః స్వరూపే ఽవస్థానమ్
అప్పుడు దర్శించేవాడు తన నిజ స్వరూపంలో నిలుస్తాడు.
వృత్తిసారూప్యమ్ ఇతరత్ర
ఇతర సమయాల్లో మనస్సు అలజడులతోనే ఐక్యమవుతుంది.
వృత్తయః పఞ్చతయ్యః క్లిష్టాక్లిష్టాః
మనస్సు అలజడులు ఐదు విధాలుగా ఉంటాయి; అవి బాధ కలిగించేవి లేదా కలిగించనివి.
ప్రమాణవిపర్యయవికల్పనిద్రాస్మృతయః
అవి — సత్యజ్ఞానం, అపజ్ఞానం, కల్పన, నిద్ర, స్మృతి.
ప్రత్యక్షానుమానాగమాః ప్రమాణాని
సత్యజ్ఞానం ప్రత్యక్షం, అనుమానం, మరియు విశ్వసనీయమైన వాక్యాల ద్వారా కలుగుతుంది.
విపర్యయో మిథ్యాజ్ఞానమ్ అతద్రూపప్రతిష్ఠమ్
అపజ్ఞానం అంటే వాస్తవ స్వరూపానికి భిన్నంగా ఉండే తప్పుడు జ్ఞానం.
శబ్దజ్ఞానానుపాతీ వస్తుశూన్యో వికల్పః
కల్పన అనేది పదాల ద్వారా కలిగే జ్ఞానం, కానీ దానికి వాస్తవ వస్తువు ఉండదు.
అభావప్రత్యయాలమ్బనా వృత్తిర్ నిద్రా
ఏదీ లేనట్టు అనిపించే భావన ఆధారంగా వచ్చే అలజడే నిద్ర.
అనుభూతవిషయాసంప్రమోషః స్మృతిః
అనుభవించిన విషయాలు మరవకుండా ఉండటమే స్మృతి.
అభ్యాసవైరాగ్యాభ్యాం తన్నిరోధః
అవి నియంత్రించబడటానికి అభ్యాసం, విరక్తి అవసరం.
తత్ర స్థితౌ యత్నో ఽభ్యాసః
దానిలో స్థిరంగా ఉండేందుకు చేసే ప్రయత్నమే అభ్యాసం.
స తు దీర్ఘకాలనైరన్తర్యసత్కారాసేవితో దృఢభూమిః
ఆ అభ్యాసం దీర్ఘకాలం, విరామం లేకుండా, భక్తితో చేస్తే బలంగా నిలుస్తుంది.
దృష్టానుశ్రవికవిషయవితృష్ణస్య వశీకారసంజ్ఞా వైరాగ్యమ్
కనిపించిన లేదా వినిపించిన విషయాల పట్ల ఆశ లేకుండా ఉండడమే విరక్తి.
తత్ పరం పురుషఖ్యాతేర్ గుణవైతృష్ణ్యమ్
పురుషుని జ్ఞానంతో గుణాల పట్ల కూడా ఆసక్తి లేకపోవడమే పరమ విరక్తి.
వితర్కవిచారానన్దాస్మితారూపానుగమాత్ సంప్రజ్ఞాతః
విచారణ, ఆలోచన, ఆనందం, 'నేను' అనే భావనతో కూడిన సమాధిని సంప్రజ్ఞాత సమాధి అంటారు.
విరామప్రత్యయాభ్యాసపూర్వః సంస్కారశేషో ఽన్యః
నిలిపివేయడాన్ని అభ్యసించిన తర్వాత మిగిలేది కేవలం వాసనలే.
భవప్రత్యయో విదేహప్రకృతిలయానామ్
దేహం లేని వారు లేదా ప్రకృతిలో లీనమైనవారికి, జననానికి కారణం మిగిలిపోయిన జీవన వాసనలే.
శ్రద్ధావీర్యస్మృతిసమాధిప్రజ్ఞాపూర్వక ఇతరేషామ్
ఇతరులయందు విశ్వాసం, శ్రమ, జ్ఞాపకం, ఏకాగ్రత, జ్ఞానం మొదలైనవాటితో ముందుగా సిద్ధించును.
తీవ్రసంవేగానామ్ ఆసన్నః
తీవ్రమైన ఆసక్తి ఉన్నవారికి సాధన ఫలితం దగ్గరలోనే ఉంటుంది.
మృదుమధ్యాధిమాత్రత్వాత్ తతో ఽపి విశేషః
దీనిలోనూ మృదువు, మధ్యమం, అధికమైన శ్రమ వల్ల భేదం కలుగుతుంది.
ఈశ్వరప్రణిధానాద్ వా
లేదా, ఈశ్వరుని పట్ల భక్తితో కూడిన సమర్పణ ద్వారా కూడా సాధ్యం.
క్లేశకర్మవిపాకాశయైర్ అపరామృష్టః పురుషవిశేష ఈశ్వరః
ఈశ్వరుడు అనగా కష్టాలు, కర్మలు, ఫలితాలు, వాసనల వల్ల ఎటువంటి ముడిపాటు లేని ప్రత్యేకమైన ఆత్మ.
తత్ర నిరతిశయం సర్వజ్ఞబీజమ్
ఆయనయందే అపూర్వమైన సమస్తజ్ఞానానికి మూలం ఉంది.
పూర్వేషామ్ అపి గురుః కాలేనానవచ్ఛేదాత్
ఆయనే ప్రాచీనులకూ గురువు, కాల పరిమితి ఆయనకు లేదు.
తస్య వాచకః ప్రణవః
ఆయనకు సూచిక పదం 'ఓం' అనే మంత్రం.
తజ్జపస్ తదర్థభావనమ్
ఆ మంత్రాన్ని జపించడం, దాని అర్థాన్ని మనసులో నిలిపి భావించడం.
తతః ప్రత్యక్చేతనాధిగమో ఽప్య్ అన్తరాయాభావశ్ చ
దాని వల్ల అంతర్ముఖమైన చైతన్యం కలుగుతుంది, అంతరాయాలు తొలగిపోతాయి.
వ్యాధిస్త్యానసంశయప్రమాదాలస్యావిరతిభ్రాన్తిదర్శనాలబ్ధభూమికత్వానవస్థితత్వాని చిత్తవిక్షేపాస్ తే ఽన్తరాయాః
వ్యాధి, మాంద్యం, సందేహం, నిర్లక్ష్యం, అలసత్వం, నియమం లేకపోవడం, తప్పు గ్రహణం, స్థాయిని పొందలేకపోవడం, స్థిరంగా ఉండకపోవడం—ఇవి మనస్సు విక్షేపాలకు కారణమైన అంతరాయాలు.