புனிதமான யோக சூத்திரங்களின் இந்தப் பகுதிகளில், பௌருஷா எனும் தூய விழிப்புணர்வும், சத்த்வம் எனும் புத்தியும் முற்றிலும் வேறுபட்டவை என்றாலும், அவற்றை வேறுபடத் தெரியாமலிருப்பதால் அனுபவம் உருவாகிறது. தியானத்தில், யார் தம் சொந்த சித்தத்தின் காரணத்தைத் தெளிவாக ஆராய்கிறாரோ, அவருக்கு பௌருஷாவின் அறிவு பிறக்கிறது. இத்தகைய ஆழமான அறிவின் மூலம், இயற்கை வழியில் எட்ட முடியாத செவி, தொடு, பார்வை, ருசி, வாசனை போன்ற நுட்பமான அனுபவங்கள் உண்டாகின்றன. இவை சமாதியில் தடையாக இருந்தாலும், வெளிப்புற உலகில் இவை சக்திகளாகும். பிணைப்பின் காரணத்தைத் தளர்த்தியும், மனதின் இயக்கத்தை அறிந்தும், ஒருவர் மற்றொருவரின் உடலில் புகுந்து செயல்பட முடியும். உடானவாயுவை முழுமையாகக் கையாள்வதால், நீர், சேறு, முள்ளு போன்றவை தீண்டாது; மேலும் மேலே ஏறும் சக்தியும் கிடைக்கும். சமானவாயுவை அடங்க வைத்தால், உடலுள் தீயைத் தூண்டும் ஆற்றல் பெறலாம். செவிக்கும், ஆகாயத்திற்கும் உள்ள தொடர்பை ஆராய்ந்து தியானித்தால், தெய்வீகக் கேள்வி உண்டாகும். உடலுக்கும் ஆகாயத்திற்கும் உள்ள தொடர்பையும், பருத்தி போன்ற இலேசுத்தன்மையையும் தியானிப்பதன் மூலம், ஒருவர் ஆகாயத்தில் செல்லும் திறனைப் பெறுவார். புறத்திலுள்ள, உருவாக்கப்படாத செயலான மகா-விவேகத்தை அடைந்தால், ஒளியின் மூடியும் அகற்றப்படுகிறது. பஞ்சபூதங்களின் பிணைப்பு, இயல்பு, சூட்சுமம், தொடர்பு, குறிக்கோள் ஆகியவற்றைத் தியானிப்பதன் மூலம், அவற்றின் மீது முழு ஆட்சி கிடைக்கும். இதனால், சிறியது முதல் பெரியது வரை உருவாக்கும் சக்தி, உடலின் மேன்மை, பூதகுணங்களுக்கு பாதிப்பில்லாத நிலை ஆகியவை பிறக்கும். உடல் மேன்மை என்பது அழகு, கருணை, வலிமை, வைடூரியம் போன்ற உறுதியை உள்ளடக்கியது. அறிவாற்றல், தனித்தன்மை, தொடர்பு, குறிக்கோள் ஆகியவற்றைத் தியானிப்பதன் மூலம், இந்திரியங்களை ஆளும் திறன் கிடைக்கும். இதனால், மனம் மிக வேகமாக இயங்கும்; இந்திரியங்களின் கட்டுப்பாட்டிலிருந்து விடுபடும்; மூலபிரகிருதியை ஆளும் திறனும் பிறக்கும். சத்த்வம் மற்றும் பௌருஷாவின் வேறுபாட்டை உணர்ந்தவருக்கு, அனைத்து நிலைகளிலும் அதிகாரம், அனைத்தையும் அறியும் சக்தி கிடைக்கும். இத்தகைய சக்திகளிலும் விருப்பமின்றி, குற்றவிளைவுகளின் விதைகள் அழிந்தால், தனிமை (கைவல்யம்) பெறப்படுகிறது. உயர்ந்த உலகங்களிலிருந்து தேவதைகள் அழைத்தாலும், பற்றும், பெருமிதமும் வராமல் தவிர்க்க வேண்டும்; இல்லையெனில், விரும்பாத விளைவுகள் ஏற்படலாம். ஒரு கணம் மற்றும் அதன் தொடரைத் தியானிப்பதன் மூலம், விவேகத்திலிருந்து பிறக்கும் அறிவு ஏற்படும். வகை, பண்புகள், இடம் என்பவற்றால் ஏற்படும் வேறுபாடுகள் இல்லாதபோது, ஒரே மாதிரியானவற்றுக்குள் உள்ள சிறிய வேறுபாடுகளையும் அறியும் அறிவு பிறக்கும். விவேகத்திலிருந்து பிறக்கும் அறிவு, முழுமையானது, விடுதலை அளிப்பது, எல்லாவற்றையும் கடந்தது, தொடரற்றது. சத்த்வம் மற்றும் பௌருஷாவின் தூய்மை சமமாகும் போது, முழுமையான தனிமை (கைவல்யம்) அடையப்படுகிறது. இந்த சித்திகள்—பிறவி, மூலிகை, மந்திரம், தவம், சமாதி ஆகியவற்றின் மூலம் பெறப்படுகின்றன. இயற்கையின் பெருக்கத்தால், ஒருவகை உயிர் இன்னொரு வகையாக மாறுகிறது. இங்கு காரணம் மாற்றத்தைத் துவக்குவதில்லை; விவசாயி தடைகளை நீக்கும் போல், தடைகள் அகற்றப்படும்போது மாற்றம் நிகழ்கிறது. புதிதாக உருவாகும் மனங்கள், தனித்துவ உணர்விலிருந்து உருவாகின்றன. பல மனங்கள் பலவித செயல்களில் ஈடுபட்டாலும், அவற்றை இயக்கும் ஒன்று மட்டும் உள்ளது. இதில், தியானத்தின் மூலம் பிறக்கும் மனம், வாசனைகளில்லாதது. யோகிகளுக்குப் புண்ணியம், பாவம், கலப்பு ஆகியவை இல்லை; மற்றவர்களுக்கு மூன்று வகை கර්மங்கள் உண்டு. அவற்றில், எந்த விதமான புனிதம், பாவம் ஏற்பட்டதோ, அதற்கேற்ப வாசனைகள் வெளிப்படும். நினைவும் வாசனைகளும் ஒரே வடிவமானவை; ஆகவே, பிறவி, இடம், காலம் வேறுபட்டாலும், தொடர்ச்சி உள்ளது. விருப்பம் என்ற ஆசை என்றென்றும் இருப்பதால், அதன் ஆரம்பமே இல்லை. காரணம், விளைவு, ஆதாரம், பொருள் ஆகியவை இணைந்திருப்பதால், அவை இல்லாதபோது வாசனைகள் நிற்கின்றன. இனிமேலும், கடந்த காலமும், எதிர்காலமும், தங்களுக்கே உரித்தான வடிவில் உள்ளன; இது குணங்களின் பக்கவாட்டில் ஏற்படும் வேறுபாட்டினால். அவை வெளிப்படும் அல்லது சூட்சுமமான நிலையில் இருக்கும்; எல்லாம் குணங்களின் இயல்பே. ஒரே மாற்றத்தின் காரணமாக, பொருளின் உண்மை நிலை நிரூபிக்கப்படுகிறது. ஒரே பொருளை இரு பேரும் பார்த்தாலும், அவரவர் மனதின் வேறுபாட்டால், அனுபவப் பாதைகள் வேறுபடும். மேலும், பொருள் ஒரே மனதில்தான் இருக்கிறது என்பதில்லை; இல்லையெனில், அது உண்மையில் எது? மனதின் நிறமாற்றத்தைப் பொருள் சார்ந்திருப்பதால், அது அறியப்பட்டதாகவோ, அறியப்படாததாகவோ இருக்கும். மனதின் மாற்றங்கள் எப்போதும் அதனை அடங்க வைத்துள்ள பௌருஷாவுக்கு தெரியும், ஏனெனில் பௌருஷா மாற்றமில்லாதவன். அந்த மனம், அது தான் என்று தன்னைத் தானே வெளிப்படுத்த முடியாது; ஏனெனில் அது ஒரு பார்வைக்குரிய பொருளாக மட்டுமே உள்ளது. இந்த முறையில், யோகியின் பயணம், அறிவு, சக்திகள், அனுபவங்கள், அவற்றின் எல்லைகள், விடுதலைக்கான பாதை ஆகியவை சீராக விளக்கப்படுகின்றன.