ஒரு காலத்தில், யோக சாத்திரத்தில் கூறப்பட்ட அறிவு, மனதின் தன்மை மற்றும் அதன் மேன்மையை ஆராயும் ஒரு பயணமாக unfolds ஆகிறது. மனம், அனுபவிக்கப்பட்ட பொருள்களை மறக்காமல் நினைவில் வைத்திருக்கும் திறனை கொண்டது. ஆனால் அந்த நினைவுகளையும், மனதில் தோன்றும் பிற சஞ்சலங்களையும் கட்டுப்படுத்த வேண்டும். இதற்கு பயிற்சி மற்றும் விருப்பமில்லாமை (vairāgya) முக்கியம். பயிற்சி என்பது, மனதை ஒரே நிலைமையில் நிலைத்திருக்க முயற்சி செய்வது. இந்த பயிற்சி, நீண்ட காலம் இடையிடைத் தடையில்லாமல், முழு பக்தியுடன் தொடரும்போது, மனதில் ஆழமாக பதியும். விருப்பமில்லாமை என்பது, பார்த்தது, கேட்டது போன்ற பொருள்களுக்கு மனம் ஆசை கொள்ளாமல் அமைதியாக இருப்பது. அதிலும் மேலான vairāgya, ஆத்மா பற்றிய அறிவால், மனம் குணங்களுக்கும் விருப்பம் காட்டாமல், சுயம் மேல் நிலைத்திருப்பது. மனதில் reasoning, reflection, ஆனந்தம், 'நான்' என்ற உணர்வு ஆகியவற்றுடன் கூடிய samādhi ஒன்று உள்ளது. மற்றொரு samādhi, மன சஞ்சலங்களை நிறுத்தும் பயிற்சியின் மூலம், மனத்தில் பதிந்த சுவைகள் மட்டும் இருக்கும். சிலருக்கு, உடல் இல்லாதவர்களோ, prakṛti-யில் லயமானவர்களோ, அவர்களின் மனத்தில் பதிந்த சுவைகள் காரணமாக samādhi கிடைக்கும். மற்றவர்களுக்கு, samādhi-க்கு முன்னதாக, நம்பிக்கை, உழைப்பு, நினைவாற்றல், samādhi, ஞானம் ஆகியவை தேவை. ஆர்வம் மிகுந்தவர்களுக்கு, moksha மிக அருகில் உள்ளது. ஆனால், ஆர்வம் குறைந்த, மிதமான, அதிகமான என முயற்சியில் வித்தியாசம் உள்ளது. இவை அனைத்தையும் விட, ஈஸ்வர பக்தியால் moksha கிடைக்கலாம். ஈஸ்வரன் என்பது, ஒரு சிறப்பு ஆன்மா; அவனுக்கு துக்கம், கர்மம், அதன் விளைவுகள், சுவைகள் எதுவும் பாதிக்காது. அவனில், எல்லா அறிவுக்கும் விதை உள்ளது. அவன், காலத்தால் கட்டுப்படாத, பழங்கால முனிவர்களுக்கு ஆசிரியர். அவனுடைய பெயர் 'ஓம்' என்று சொல்லப்படுகிறது. 'ஓம்' என்ற மந்திரத்தை ஜபித்து, அதன் அர்த்தத்தை தியானம் செய்வதால், உள்ளுணர்வு பெருகி, மனதின் தடைகள் நீங்கும். மனதின் தடைகள்: நோய், மந்தம், சந்தேகம், கவனக்குறைவு, சோம்பல், சுய கட்டுப்பாட்டின்மை, தவறான உணர்வு, நிலைமையை அடையத் தவறுதல், நிலைமையின்மை ஆகியவை. இவை மனதுக்கு சஞ்சலத்தை ஏற்படுத்தும். சஞ்சலத்துடன், துயரம், மனச்சோர்வு, உடல் நடுக்கம், சுவாசம் குழப்பம் ஆகியவை வரும். இதனை நீக்க, ஒரே தத்துவத்தை மனதில் நிலைநிறுத்த வேண்டும். மேலும், மகிழ்ச்சியுள்ளவர்களுக்கு நண்பத்துவம், துயரமுள்ளவர்களுக்கு கருணை, நற்குணம் உள்ளவர்களுக்கு ஆனந்தம், துஷ்டர்களுக்கு சமபாவனை — இவற்றை வளர்த்தால் மனம் தெளிவாகும். அல்லது, சுவாசம் வெளியே விடும், தக்க நேரம் தக்க முறையில் பிடித்து விடும் பயிற்சி மூலம். மற்றும், sensory object-ஐ ஆதரவாக கொண்டு மனதில் சஞ்சலம் எழும்பும்போது அதை தியானம் செய்வது, அல்லது துயரம் இல்லாமல் பிரகாசமாக இருக்கும் மனதை தியானம் செய்வது, அல்லது sensory craving இல்லாதவரை மனம் நோக்கி நிலைநிறுத்துவது, அல்லது கனவில், தூக்கத்தில் கிடைக்கும் ஞானத்தை மனம் மேல் நிலைநிறுத்துவது, அல்லது தனக்கு விருப்பமான பொருளை தியானம் செய்வது — இவை அனைத்தும் மனம் தெளிவடைய உதவும். அந்த மனம், மிகச் சிறிய அணுவிலிருந்து மிகப் பெரிய அளவுக்கு mastery பெறும். fluctuations குறைந்ததும், மனம் ஒரு களங்கமில்லாத மணிக்கல் போல, பார்த்தவர், பார்வை, பொருள் ஆகியவற்றின் நிறத்தை எடுத்துக்கொள்கிறது — இதுவே absorption. reasoning-ஐ கொண்ட absorption-ல், சொல், அர்த்தம், ஞானம் ஆகிய concepts கலந்து இருக்கும். நினைவு தூய்மையடைந்ததும், மனம் தன் தன்மையை மறந்து, பொருள் மட்டும் பிரகாசிக்கிறது — இது reasoning இல்லாத absorption. இதே முறையில், subtle objects-ஐ பற்றிய absorption, reasoning உடன், reasoning இல்லாமல் ஆகிய இரு வகையாக விளக்கப்படுகிறது. பொருளின் subtlety, தனித்த அடையாளம் இல்லாத நிலையில் முடிகிறது. இவை அனைத்தும் seed-உடன் samādhi. subtle reflection இல்லாத absorption-ல் mastery பெற்றால், உள்ளுணர்வு மிக தெளிவாகிறது. அங்கு, ஞானம் முழுமையாக உண்மை நிறைந்தது. இந்த ஞானம், மற்றவர்கள் சொல்லும் அல்லது inference-இல் கிடைக்கும் ஞானத்திலிருந்து மாறுபடும்; இது குறிப்பிட்ட பொருளை பற்றியது. அந்த absorption-இல் பிறக்கும் சுவை, பிற சுவைகளை தடுக்கும். இவ்வாறு, மனம், அதன் சஞ்சலங்களை கட்டுப்படுத்தி, samādhi-யில் நிலைநிறுத்தும் பயணம், யோக சாத்திரத்தில் விரிவாக விளக்கப்படுகிறது.