अत्र योगशास्त्रे, अहिंसा, सत्यम्, अस्तेयम्, ब्रह्मचर्यम्, अपरिग्रहश्च इति पञ्च यमाः निर्दिष्टाः। एते सर्वे वर्णदेशकालसमयानवच्छिन्नाः सार्वभौमा महाव्रतानि सन्ति। तेषां पालनं सर्वत्र सर्वदा सर्वैः करणीयम्। तदनन्तरं, शौचः सन्तोषः तपः स्वाध्यायः ईश्वरप्रणिधानम् इति पञ्च नियमाः कथिताः। एतेषां साधनं योगमार्गे अत्यन्तं आवश्यकम्। यदि मनसि प्रतिकूलवृत्तयः उत्पद्यन्ते, तदा तासां प्रतिपक्षभावनया ताः शमयितव्याः। हिंसादयः प्रतिकूलवृत्तयः स्वयम् कृताः, प्रेरिताः, अनुमोदिताः वा लोभक्रोधमोहादिभिः प्रेरिताः स्यात्, ताः मन्दमध्यमोत्तमभेदेन अनन्तदुःखाज्ञानहेतवः भवन्ति। तस्मात् प्रतिपक्षभावनया एव ताः निवारणीयाः। यदा अहिंसासु दृढं प्रतिष्ठा भवति, तदा तस्य सन्निधौ सर्वेषां वैरभावः निवर्तते। सत्यम् अच्युतं चेद्, तदा सर्वकर्मणां फलं निश्चितं भवति। अस्तेयस्य स्थितौ सर्वरत्नानि तस्य समीपं आगच्छन्ति। ब्रह्मचर्यनिष्ठया वीर्यलाभः जायते। अपरिग्रहनिष्ठया जन्मकथासम्बन्धी विज्ञानं प्राप्यते। शौचस्य साधनात् स्वदेहे परदेहे च असक्तिः जायते। ततः चित्तप्रसादः, सौमनस्यं, एकाग्रता, इन्द्रियनिग्रहः, आत्मदर्शनयोग्यता च सम्पद्यते। सन्तोषात् परमसुखलाभः सिध्यति। तपसा अशुद्धिक्षयः, कायेन्द्रियसिद्धिः च प्राप्यते। स्वाध्यायेन इष्टदेवतासंप्रयोगः सिध्यति। ईश्वरप्रणिधानात् समाधिसिद्धिः लभ्यते। यत्र आसनं तु स्थिरसुखमित्युक्तम्, तद् यत्नशैथिल्यानन्तसमापत्तिभ्यां सिध्यति। तदा द्वन्द्वानभिघातः भवति। तस्मिन् स्थिते, श्वासप्रश्वासयोः गतिविच्छेदः प्राणायामः इति कथ्यते। तस्य बहिर्भ्यन्तरस्थम्भवृत्तयः देशकालसंख्याभिः दीर्घसूक्ष्माः भवन्ति। चतुर्थः तु बाह्याभ्यन्तरविषयाक्षेपी। तदा प्रकाशावरणक्षयः स्यात्। तेन चित्तस्य धारणा योग्यता भवति। इन्द्रियाणां विषयाभ्यः प्रत्याहारः मनसः स्वरूपानुकार इव दृश्यते। तदा इन्द्रियजयः परमः सिध्यति। ततः, एकत्र चित्तस्य धारणा इति कथ्यते। तत्र तदविषय एकतानता ध्यानम्। तत्रैव वस्तुमात्रप्रकाशं स्वस्वरूपशून्यत्वं समाधिः। एते त्रयः एकत्र संयमः इति निगद्यन्ते। तस्य संयमस्य प्राज्ञालोकः उत्पद्यते। तस्य विविधानुपयोगः दृश्यते। एते त्रयः पूर्वाभ्यः अधिकान्तः। अपि च, बीजविहीनसमाधेः अपि बहिरङ्गत्वम् अस्ति। तत्र, विकल्पसंस्काराणां जयप्रादुर्भावौ चित्तस्य क्षणबन्धः समाधिपरिणामः। तस्य प्रवाहः संस्कारेण प्रशान्तः भवति। सर्वार्थता एकार्थता चित्तस्य व्युत्थाननिरोधौ समाधिपरिणामः। यदा प्रशान्तवृत्तिः उदितवृत्तिश्च तुल्ये भवतः, तदा एकाग्रपरिणामः स्यात्। एतेन भूतइन्द्रियेषु धर्मलक्षणावस्थापरिणामा व्याख्याताः। तेषां आधारः प्रशान्तोदिताव्यपदेश्यधर्मानुपाती इति ज्ञेयम्। एवं योगमार्गे यम-नियमाद्यनुष्ठानेन चित्तशुद्धिः, इन्द्रियनिग्रहः, एकाग्रता, समाधिः च क्रमशः सिध्यन्ति।