सर्वे दुःखानां सूक्ष्मरूपाणि तेषां मूलमेव प्रपद्य शमनं प्राप्नुवन्ति। तेषां सक्रियरूपाणि ध्यानस्य माध्यमेन परित्यजन्यानि भवन्ति। दुःखमूलानि कर्माशयाः दृश्यादृश्यजन्मभ्यः अनुभव्यमानानि सन्ति। यावत् मूलं तिष्ठति, तावत् तस्य फलानि जन्म, आयुः, अनुभवश्च सन्ति। तानि पुण्यापुण्यहेतुना सुखदुःखफलानि वहन्ति। विवेकिनः दृष्ट्या सर्वं दुःखमेव, परिवर्तनस्य क्लेशात्, चिन्तायाः संस्कारात्, गुणविरोधात् च। अनागतं दुःखं प्रत्यवर्तनीयम्। तस्य कारणं दृष्टदृश्यसंयोगः। दृश्यं प्रकाशक्रियास्तम्भरूपं, भूतइन्द्रियात्मकं, अनुभवमुक्त्यर्थं विद्यते। गुणानां अवस्थाः विशेष, सामान्य, लिङ्ग, अलिङ्गश्च। दृष्टा शुद्धचैतन्यम्, मनसः वृत्तिद्वारा पश्यति। दृश्यस्य तत्त्वं तस्यैव हेतोः अस्ति। प्राप्तार्थस्य दृश्यं नास्ति, अन्येषां तु सामान्यत्वात् तिष्ठति। संयोगः आत्मशक्तिस्वामित्वस्वरूपज्ञानस्य हेतुः। तस्य कारणं अविद्या। तस्य अभावे संयोगनाशः, दृष्टस्य कैवल्यम्। तस्य निरोधाय विवेकख्यातिरनुपायः। तस्य सप्तधा विवेकज्ञानस्य परमसीमा। योगाङ्गानां अभ्यासेन, मलक्षये विवेकख्यातिपर्यन्तं ज्ञानप्रकाशः जायते। यम, नियम, आसन, प्राणायाम, प्रत्याहार, धारणा, ध्यान, समाधिः — एते अष्टाङ्गानि। अहिंसा, सत्यम्, अस्तेयम्, ब्रह्मचर्यम्, अपरिग्रहः — एते यमाः। एते जातदेशकालसमयानवच्छिन्नाः सार्वभौममहाव्रताः। शौच, सन्तोषः, तपः, स्वाध्यायः, ईश्वरप्रणिधानम् — एते नियमाः। प्रतिकूलवृत्तिः उत्पन्ने, तद्विपरीतवृत्तिं भावयेत्। हिंसा आद्याः प्रतिकूलवृत्तयः, क्रोधलोभमोहोत्थाः, दुष्टमध्यतीव्राः, कृतकारितानुमोदिताः, अनन्तदुःखअविद्याफलाः; तस्मात् तद्विपरीतवृत्तिं भावयेत्। अहिंसाप्रतिष्ठायां तद्विषये वैरत्यागः। सत्यप्रतिष्ठायां कर्मफलश्रुतिः। अस्तेयप्रतिष्ठायां सर्वरत्नोपस्थानम्। ब्रह्मचर्यप्रतिष्ठायां वीर्यलाभः। अपरिग्रहस्थैर्ये जन्मकथासम्बोधः। शौचात् स्वाङ्गजुगुप्सा परैरसंसर्गः। तस्मात् मनःप्रसादः, एकाग्रता, इन्द्रियनिग्रहः, आत्मदर्शनयोग्यता च। सन्तोषात् परमसुखलाभः। तपसः शुद्धिक्षयात् कायेन्द्रियसिद्धिः। स्वाध्यायात् इष्टदेवतासंप्रयोगः। ईश्वरप्रणिधानात् समाधिसिद्धिः। आसनं स्थिरसुखम्। प्रयत्नशैथिल्यानन्तसमापत्तिभ्याम् सिद्धम्। तदा द्वन्द्वानभिघातः। ततोऽस्मिन् स्थिते, श्वासप्रश्वासयोः गतिनियमः प्राणायामः इति।