समाधेः अपि तस्य निरोधे सर्वनिरोधे सम्पन्ने बीजशून्यः समाधिः उत्पद्यते। ततः तपः, स्वाध्यायः, ईश्वरप्रणिधानं च कर्मयोगः इति कथ्यते। एषः योगः समाधिसंस्काराय क्लेशक्षयाय च उपयुज्यते। क्लेशाः तु अविद्या, अस्मिता, रागः, द्वेषः, अभिनिवेशः च इति पञ्चधा विद्यन्ते। तेषां बीजभूमिः अविद्या, या तु सुप्तः, तनु, विच्छिन्नः, उदारः वा भवति। अविद्या तु अनित्ये अशुचि दुःखे अनात्मनि नित्यशुचिसुखात्मबुद्धिः। अस्मिता तु दर्शकदृश्यशक्त्योः अभिप्रायैकात्म्यं। रागः तु सुखानुशयः, द्वेषः तु दुःखानुशयः। अभिनिवेशः तु स्वभावतः प्रवृत्तः, ज्ञानेषु अपि तद्वत् दृढः। एते सूक्ष्मक्लेशाः तु कारणप्रत्यवस्थानात् उपशमनीयाः। तेषां क्रियावन्तः ध्यानाभ्यासेन त्याज्याः। क्लेशमूलानि संस्काराः दृष्टादृष्टजन्मफलानि अनुभवयन्ति। मूलस्य यावत्सत्त्वं तावत् जन्म, आयुः, अनुभवः च फलं। तानि पुण्यापुण्यहेतुतः सुखदुःखफलानि। विवेकिनः सर्वं दुःखमेव, परिवर्तदुःखानुस्मृतिसंस्कारगुणविरोधात्। अनागतदुःखं प्रत्याहर्तव्यम्। तस्य हेतुः दृश्यदृशिसंयोगः। दृश्यं प्रकाशक्रियास्तिथिलक्षणं तत्वेन्द्रियात्मकम्, अनुभवमोक्षार्थं अस्ति। गुणानां विशेषः सामान्यम् लिङ्गमलिङ्गं च। दृष्टा तु शुद्धचैतन्यं, चित्तवृत्तिदर्शी। दृश्यस्य तु तदर्थत्वमेव। तस्य सिद्धे दृश्यस्य तिरोभावे अपि, अन्येषां सामान्यत्वात् दृश्यं तिष्ठति। संयोगः स्वस्वामिशक्त्यात्मज्ञानहेतु। तस्य संयोगस्य कारणं अविद्या। तस्य अभावे संयोगनाशः, दृष्टस्य कैवल्यम्। तदनुष्ठानाय विवेकख्यातिः अविच्छिन्ना साधनम्। तस्य सप्तधा ज्ञानप्राप्तिः। योगाङ्गानां अभ्यासात् मलक्षये विवेकख्यातिपर्यन्तं ज्ञानदीप्तिः। योगाङ्गानि अष्टधा—यमः, नियमः, आसनम्, प्राणायामः, प्रत्याहारः, धारणा, ध्यानम्, समाधिः च। यमाः अहिंसा, सत्यम्, अस्तेयम्, ब्रह्मचर्यम्, अपरिग्रहः च। एते जातदेशकालसमयानवच्छिन्ना सार्वभौमा महाव्रताः। नियमाः—शौचम्, सन्तोषः, तपः, स्वाध्यायः, ईश्वरप्रणिधानम्। प्रतिकूलवृत्तिसंवेदनसमये प्रतिपक्षभावनम्। हिंसादिवृत्तयः कृतकारितानुमोदिता लोभक्रोधमोहमूलाः मृदुमध्येअधिमात्राः अनन्तदुःखाज्ञानहेतवः; तस्मात् प्रतिपक्षभावनम्। अहिंसाप्रतिष्ठायाम् सर्वतो वैरत्यागः। सत्यम् प्रतिष्ठायाम् कर्मफलाश्रयः। अस्तेयप्रतिष्ठायाम् सर्वरत्नोपस्थानम्। ब्रह्मचर्यप्रतिष्ठायाम् वीर्यलाभः। अपरिग्रहप्रतिष्ठायाम् जन्मकथासम्बोधः।