यदा चित्तस्य विशुद्धसत्त्वस्य च विशुद्धपुरुषस्य च भेदज्ञानाभावात् अनुभवः सम्पद्यते, तदा तयोः पूर्णतः पृथक्त्वेऽपि तद्विवेकाभावात् अनुभवः जायते। स्वार्थस्य संयमेन पुरुषस्य ज्ञानमुत्पद्यते। तस्मात् दिव्यश्रवणस्पर्शनरूपरसगन्धानुभवाः सहजतया समुत्पद्यन्ते। एतेषु सामर्थ्येषु समाधौ तु विघ्नरूपत्वं, बहिर्मुखावस्थायाम् तु शक्तिरूपत्वं दृश्यते। यदा बन्धकारणस्य शैथिल्यं चित्तवृत्तेः च ज्ञानं सम्पद्यते, तदा अन्यदेहप्रवेशः अपि सम्भवति। उदानवायोः संयमेन जलपङ्ककण्टकादिषु असंयोगः, चोर्ध्वगमनशक्ति: च सिध्यति। समानवायोः संयमात् अन्तर्दीपनशक्ति: जायते। श्रोत्राकाशयोः सम्बन्धस्य संयमेन दिव्यश्रवणं प्राप्यते। कायाकाशयोः सम्बन्धस्य संयमेन तन्तुलगुत्वात् आकाशे गमनं सुलभं भवति। यदा बाह्यवृत्तिः महाविदेहाख्या निस्सङ्कल्पा सम्पद्यते, तदा प्रकाशावरणं नश्यति। स्थूलस्वरूपसूक्ष्मान्वयार्थेषु संयमेन भूतेषु ऐश्वर्यं प्राप्यते। तस्मात् अणिमाद्यष्टसिद्धयः, कायस्य सिद्धिः, च भूतेन्द्रियगुणानाम् अविकारता सम्पद्यते। कायस्य सिद्धिषु सौन्दर्यं, लावण्यं, बलं, वज्रसारत्वं च लभ्यते। ग्रहणस्वरूपास्मितान्वयार्थेषु संयमेन इन्द्रियेषु ऐश्वर्यं प्राप्यते। तस्मात् मनसः वेगो, इन्द्रियातीतता, प्रकृत्यैश्वर्यं च सम्पद्यते। सत्त्वपुरुषयोः विवेकज्ञानवान् सर्वभावाधिपत्यं सर्वज्ञत्वं च आप्नोति। एतेषु अपि वैराग्येन, मलबीजस्य क्षये, कैवल्यं भविष्यति। दिव्येषु स्थानेषु भूतेभ्यः आहूतेषु, सङ्गमदर्पौ त्याज्यौ, अन्यथा अनिष्टप्रसङ्गः स्यात्। क्षणक्रमयोः संयमेन विवेकजं ज्ञानं जायते। जातिलक्षणदेशैः अविशेषाभावात् तुल्यवस्तुषु भेदज्ञानं सम्पद्यते। विवेकजं ज्ञानं तु मोक्षप्रदं, सर्वविषयातीतं, अक्रमं, सर्वज्ञं भवति। सत्त्वपुरुषयोः शुद्धिसाम्ये कैवल्यं सम्पद्यते। जन्मौषधिमन्त्रतपःसमाधिभ्यः सिद्धयः उत्पद्यन्ते। प्रकृतेः आपूरात् अन्यजातित्वं सम्भवति। निमित्तं न प्रकृतिनां परिवर्तनं करोति, केवलं प्रतिबन्धनिवृत्तिः कारणमिव कृषकस्य। अहंकारात् केवलं कृतमना उत्पद्यन्ते। नानाचित्तानां प्रवृत्तिवैचित्र्येऽपि एकं चित्तं प्रेरकं भवति। तेषु ध्यानजनितं चित्तं संस्काररहितं भवति। योगिनां कर्म न शुक्लं न कृष्णं, अन्येषां तु त्रिविधं भवति। तस्मात् केवलं तदनुरूपः संस्कारः एव प्रकटते। स्मृतिसंस्कारयोः एकरूपत्वात् जन्मदेशकालविभक्तानाम् अपि अनुक्रमः अस्ति। तेषां अनादित्वं रागस्य नित्यत्वात्। कारणफलाश्रयालम्बनैः तद्बन्धनात् तेषां अभावे तानि नश्यन्ति। अतीतानागतं स्वस्वरूपे एव अस्ति, धर्माणां भेदात्। तानि व्यक्ताव्यक्तस्वरूपाणि गुणात्मिकानि भवन्ति। परिणामैकत्वात् वस्तुतत्त्वं सिध्यति। चित्तभेदात् एकस्मिन्नेव वस्तुनि द्वयोः ज्ञातृपथौ पृथक्। न वस्तु एकचित्तनिष्ठं, तदभावे तस्य प्रमाणाभावात् किं स्यात्। चित्तवर्णात् वस्तु ज्ञातं वा अज्ञातं वा भवति। चित्तवृत्तयः सदा तस्येश्वरस्य ज्ञाताः, पुरुषस्य अपरिणामित्वात्। चित्तं स्वयं न प्रकाशते, दृश्यत्वात्।