स एव योगिनः पथः, यत्र क्रमे भेदः परिवर्तनस्य कारणं भवति। योगी स चेतनया त्रिविधं परिवर्तनं सम्यग् अवधार्य, तस्य अतीतानागतयोः ज्ञानं लभते। शब्दस्य अर्थस्य च संस्कारस्य च परस्परं आवरणात् मोहः जायते; तेषां पृथक्त्वे सम्यमा तु सर्वभूतवाक्यस्य ज्ञानं उपजायते। यदा योगी संस्कारान् प्रत्यक्षीकुर्यात्, तदा स्वपूर्वजन्मनाम् अपि विज्ञानं भवति। मनोवृत्तिषु सम्यमा तु परचित्तज्ञानं ददाति, किन्तु तस्याधारं न विज्ञायते, यतो न तद् विषयत्वेन दृश्यते। शरीरस्य रूपे सम्यमा, दृष्टिसंयोगस्य प्रकाशेन च सन्दीप्ते, दृष्टिशक्तेः निरोधे च, अदृश्यता सिध्यति। कर्मणि सति वा असति वा फले सम्यमा, मृत्युकालज्ञानं वा शाकुन्याद् जायते। मैत्र्यादिषु सम्यमा तु तदनुकूलानि बलानि उत्पादयति। बलसम्यमा हस्त्यादीनां बलम् आप्नोति। विवेकप्रकाशस्य क्रियासु सम्यमा तु सूक्ष्मगूढदूरवस्तुनि विज्ञानं जनयति। सूर्ये सम्यमा लोकज्ञानं, चन्द्रे सम्यमा तारागणविन्यासज्ञानं, ध्रुवे सम्यमा ग्रहचरज्ञानं, नाभिचक्रे सम्यमा कायविन्यासज्ञानं, कण्ठकूपे सम्यमा क्षुत्पिपासानिवृत्तिः, कूर्मनाड्यां सम्यमा स्थैर्यं, मूर्धज्योतिषि सम्यमा सिद्धदर्शनं भवति। अथवा, स्वाभाविकात् प्रज्ञातः सर्वविषयेषु ज्ञानं सम्पद्यते। हृदयसम्यमा मनःज्ञानं सिध्यति। अन्यथा, अनुभवः सत्त्वपुरुषयोः विवेकाभावात् जायते, यद्यपि तौ पृथगात्मानौ। स्वार्थसम्यमा तु पुरुषस्य विज्ञानं जनयति। ततो दिव्यश्रोत्रस्पर्शनदर्शनरसेन्द्रियाणि सिध्यन्ति। एते योगिनः समाधौ तु विघ्नाः, बहिरङ्गे तु सिद्धयः। बन्धहेतौ प्रशिथिलीकृते, चित्तव्युत्पत्तिज्ञानाच्च, परकायप्रवेशः सिध्यति। उदानजयात् जलपङ्ककण्टकादिषु असंस्पर्शः, उत्क्रमणं च भवति। समानजयात् जाठराग्निसन्धानं सिध्यति। श्रोत्राकाशयोः सम्बन्धे सम्यमा दिव्यश्रोत्रं, कायाकाशयोः सम्बन्धे तूलगौरवात् आकाशगमनं सिध्यति। बहिर्वृत्ते महाविदेहे प्रकाशावरणक्षयः। स्थूलस्वरूपसूक्ष्मान्वयार्थवत्त्वेषु सम्यमा भूतेषु जयः। ततोऽणिमादयः, कायसम्पद्, तद्गुणाभावश्च। कायसम्पद् रूपलावण्यबलवज्रसंहननत्वानि। ग्रहणस्वरूपास्मितान्वयार्थवत्त्वेषु सम्यमा इन्द्रियजयः। ततो मनोजवित्वम्, विकरणभावः, प्रधानजयश्च। सत्त्वपुरुषयोः विवेकिनः सर्वभावाधिपत्यं सर्वज्ञत्वं च। तदपि वैराग्येण, दोषबीजक्षये, कैवल्यं सिध्यति। उत्तमलोकैः आमन्त्रितः योगी रागमदौ परिवर्जयेत्, अनिष्टप्रसङ्गात्। क्षणक्रमयोः सम्यमा विवेकजं ज्ञानं सिध्यति। जातिलक्षणदेशैः अभिन्नस्याविशेषे विज्ञानं भेदज्ञानं जनयति। विवेकजं ज्ञानं तु मोक्षप्रदं, सर्वविषयं, सर्वार्थविप्रमुक्तं, अक्रमं च भवति। एवं योगिनः सम्यमबलात् सर्वविद्या, सर्वशक्तयः च प्राप्यन्ते, किन्तु तासु अपि वैराग्येण कैवल्यं परमं लक्ष्यं भवति।