ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਪ੍ਰਸਵਹੇਯਾਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਃ
ਇਹ ਨਜ਼ੁਕ ਦੁਖਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਨਹੇਯਾਸ੍ ਤਦ੍ਵृਤ੍ਤਯਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਰੂਪ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਛੱਡੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਲੇਸ਼ਮੂਲਃ ਕਰ੍ਮਾਸ਼ਯੋ ਦृष੍ਟਾਦृष੍ਟਜਨ੍ਮਵੇਦਨੀਯਃ
ਕਰਮ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜੋ ਦੁਖ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਖੀ ਜਾਂ ਨਾ ਦਿਖੀ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਤਿ ਮੂਲੇ ਤਦ੍ਵਿਪਾਕੋ ਜਾਤ੍ਯਾਯੁਰ੍ਭੋਗਾਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਮੂਲ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਜਨਮ, ਉਮਰ ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤੇ ਹ੍ਲਾਦਪਰਿਤਾਪਫਲਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾਪੁਣ੍ਯਹੇਤੁਤ੍ਵਾਤ੍
ਉਹ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁਖ ਦੇ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਜਾਂ ਪਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਣਾਮਤਾਪਸਂਸ੍ਕਾਰਦੁਃਖੈਰ੍ ਗੁਣਵृਤ੍ਤਿਵਿਰੋਧਾਚ੍ ਚ ਦੁਃਖਮ੍ ਏਵ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਵੇਕਿਨਃ
ਜੋ ਸੋਝੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੁਖ ਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਦਲਾਅ, ਚਿੰਤਾ, ਲੁਕਵੇਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਟਕਰ ਦੁਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹੇਯਂ ਦੁਃਖਮ੍ ਅਨਾਗਤਮ੍
ਜੋ ਦੁਖ ਅਜੇ ਆਇਆ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਰष੍ਟृਦृਸ਼੍ਯਯੋਃ ਸਂਯੋਗੋ ਹੇਯਹੇਤੁਃ
ਜੋ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦੇਖੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਥਿਤਿਸ਼ੀਲਂ ਭੂਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਤ੍ਮਕਂ ਭੋਗਾਪਵਰ੍ਗਾਰ੍ਥਂ ਦृਸ਼੍ਯਮ੍
ਦੇਖੀ ਚੀਜ਼ ਚਮਕ, ਕਰਤਬ ਤੇ ਸੁਸਤਤਾ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭੂਤ ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇषਾਵਿਸ਼ੇषਲਿਙ੍ਗਮਾਤ੍ਰਾਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਗੁਣਪਰ੍ਵਾਣਿ
ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪੜਾਅ ਖਾਸ, ਆਮ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਦृਸ਼ਿਮਾਤ੍ਰਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋ ऽਪਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਨੁਪਸ਼੍ਯਃ
ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਤਦਰ੍ਥ ਏਵ ਦृਸ਼੍ਯਸ੍ਯਾਤ੍ਮਾ
ਦੇਖੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਮੂਲ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਹੈ।
ਕृਤਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਤਿ ਨष੍ਟਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨष੍ਟਂ ਤਦਨ੍ਯਸਾਧਾਰਣਤ੍ਵਾਤ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਾਂਝੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸ੍ਵਾਮਿਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯੋਃ ਸ੍ਵਰੂਪੋਪਲਬ੍ਧਿਹੇਤੁਃ ਸਂਯੋਗਃ
ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਅਸਲੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਹੇਤੁਰ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਾ
ਇਸ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਕਾਰਨ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੈ।
ਤਦਭਾਵਾਤ੍ ਸਂਯੋਗਾਭਾਵੋ ਹਾਨਂ ਤਦ੍ਦृਸ਼ੇਃ ਕੈਵਲ੍ਯਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਿਲਾਪ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਹੀ ਦਰਸ਼ਕ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ।
ਵਿਵੇਕਖ੍ਯਾਤਿਰ੍ ਅਵਿਪ੍ਲਵਾ ਹਾਨੋਪਾਯਃ
ਬਿਨਾ ਡੋਲਣ ਵਾਲੀ ਵਿਆਕਤੀ ਗਿਆਨ ਹੀ ਇਸ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਧਾ ਪ੍ਰਾਨ੍ਤਭੂਮਿਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ
ਉਸ ਲਈ, ਗਿਆਨ ਸੱਤ ਪੜਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਹੱਦ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋਗਾਙ੍ਗਾਨੁष੍ਠਾਨਾਦ੍ ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕ੍ਸ਼ਯੇ ਜ੍ਞਾਨਦੀਪ੍ਤਿਰ੍ ਆ ਵਿਵੇਕਖ੍ਯਾਤੇਃ
ਯੋਗ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਅਸ਼ੁਧੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿਆਕਤੀ ਗਿਆਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਮਨਿਯਮਾਸਨਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਰਧਾਰਣਾਧ੍ਯਾਨਸਮਾਧਯੋ ऽष੍ਟਾਵ੍ ਅਙ੍ਗਾਨਿ
ਯਮ, ਨਿਯਮ, ਆਸਨ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ, ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ, ਧਾਰਣਾ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਧੀ — ਇਹ ਅੱਠ ਅੰਗ ਹਨ।
ਅਹਿਂਸਾਸਤ੍ਯਾਸ੍ਤੇਯਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਾਪਰਿਗ੍ਰਹਾ ਯਮਾਃ
ਅਹਿੰਸਾ, ਸਚਾਈ, ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਅਤੇ ਨਾ ਲਾਲਚ ਕਰਨਾ — ਇਹ ਯਮ ਹਨ।
ਜਾਤਿਦੇਸ਼ਕਾਲਸਮਯਾਨਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਃ ਸਾਰ੍ਵਭੌਮਾ ਮਹਾਵ੍ਰਤਮ੍
ਇਹ ਵੱਡੇ ਵਚਨ ਹਨ ਜੋ ਜਾਤ, ਥਾਂ, ਸਮਾਂ ਜਾਂ ਹਾਲਾਤ ਨਾਲ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਹਨ।
ਸ਼ੌਚਸਂਤੋषਤਪਃਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੇਸ਼੍ਵਰਪ੍ਰਣਿਧਾਨਾਨਿ ਨਿਯਮਾਃ
ਸਫਾਈ, ਸੰਤੋਖ, ਤਪ, ਅਧਿਆਨ, ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਕਤੀ — ਇਹ ਨਿਯਮ ਹਨ।
ਵਿਤਰ੍ਕਬਾਧਨੇ ਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ਭਾਵਨਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰ ਆਉਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਵਿਚਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰੋ।
ਵਿਤਰ੍ਕਾ ਹਿਂਸਾਦਯਃ ਕृਤਕਾਰਿਤਾਨੁਮੋਦਿਤਾ ਲੋਭਕ੍ਰੋਧਮੋਹਪੂਰ੍ਵਕਾ ਮृਦੁਮਧ੍ਯਾਧਿਮਾਤ੍ਰਾ ਦੁਃਖਾਜ੍ਞਾਨਾਨਨ੍ਤਫਲਾ ਇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ਭਾਵਨਮ੍
ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੰਸਾ, ਚਾਹੇ ਖੁਦ ਕਰੀ ਹੋਵੇ, ਕਰਵਾਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਲਾਲਚ, ਗੁੱਸੇ ਜਾਂ ਭੁਲੇਖੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਹਲਕੇ, ਮੱਧਮ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ, ਇਹ ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਵਿਚਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰੋ।
ਅਹਿਂਸਾਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਯਾਂ ਤਤ੍ਸਂਨਿਧੌ ਵੈਰਤ੍ਯਾਗਃ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਅਹਿੰਸਾ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਯਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਫਲਾਸ਼੍ਰਯਤ੍ਵਮ੍
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਚਾਈ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਤੇਯਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਰਤ੍ਨੋਪਸ੍ਥਾਨਮ੍
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਕੋਲ ਸਭ ਰਤਨ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਯਾਂ ਵੀਰ੍ਯਲਾਭਃ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਅਪਰਿਗ੍ਰਹਸ੍ਥੈਰ੍ਯੇ ਜਨ੍ਮਕਥਂਤਾਸਂਬੋਧਃ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨਾ ਲਾਲਚ ਕਰਨ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਢੰਗ ਦੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।