ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤ੍ਯਾਲੋਕਨ੍ਯਾਸਾਤ੍ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਵ੍ਯਵਹਿਤਵਿਪ੍ਰਕृष੍ਟਜ੍ਞਾਨਮ੍
ਜਦੋਂ ਉੱਚੀ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕਰਮ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਖਮ, ਲੁਕਵੇ ਅਤੇ ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੁਵਨਜ੍ਞਾਨਂ ਸੂਰ੍ਯੇ ਸਂਯਮਾਤ੍
ਸੂਰਜ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ਤਾਰਾਵ੍ਯੂਹਜ੍ਞਾਨਮ੍
ਚੰਦ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਧ੍ਰੁਵੇ ਤਦ੍ਗਤਿਜ੍ਞਾਨਮ੍
ਧ੍ਰੂ ਤਾਰੇ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਚਲਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਭਿਚਕ੍ਰੇ ਕਾਯਵ੍ਯੂਹਜ੍ਞਾਨਮ੍
ਨਾਭੀ ਚੱਕਰ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਣ੍ਠਕੂਪੇ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਨਿਵृਤ੍ਤਿਃ
ਗਲੇ ਦੇ ਖੱਡ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੂਰ੍ਮਨਾਡ੍ਯਾਂ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਮ੍
ਕੂਰਮਾ ਨਾਡੀ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸਥਿਰਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੂਰ੍ਧਜ੍ਯੋਤਿषਿ ਸਿਦ੍ਧਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸਿੱਧ ਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਤਿਭਾਦ੍ ਵਾ ਸਰ੍ਵਮ੍
ਜਾਂ, ਅਚਾਨਕ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਅਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹृਦਯੇ ਚਿਤ੍ਤਸਂਵਿਤ੍
ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਪੁਰੁषਯੋਰ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਾਸਂਕੀਰ੍ਣਯੋਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਵਿਸ਼ੇषੋ ਭੋਗਃ ਪਰਾਰ੍ਥਾਤ੍ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਸਂਯਮਾਤ੍ ਪੁਰੁषਜ੍ਞਾਨਮ੍
ਜਦੋਂ ਸਤਵ ਤੇ ਪੁਰਖਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵੱਖਰੀਤਾ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤਾਂ ਅਨੁਭਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਮਕਸਦ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਪੁਰਖਾ ਦੀ ਸੱਚੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਤਿਭਸ਼੍ਰਾਵਣਵੇਦਨਾਦਰ੍ਸ਼ਾਸ੍ਵਾਦਵਾਰ੍ਤਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁਣਨ, ਛੂਹਣ, ਵੇਖਣ, ਚੱਖਣ ਤੇ ਸੁੰਘਣ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਾਕਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੇ ਸਮਾਧਾਵ੍ ਉਪਸਰ੍ਗਾ ਵ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨੇ ਸਿਦ੍ਧਯਃ
ਇਹ ਤਾਕਤਾਂ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਬਾਹਰਲੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿੱਧੀਆਂ ਹਨ।
ਬਨ੍ਧਕਾਰਣਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਚਾਰਸਂਵੇਦਨਾਚ੍ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰਸ਼ਰੀਰਾਵੇਸ਼ਃ
ਬੰਨ੍ਹਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਢੀਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਚਲਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਾਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਨਜਯਾਜ੍ ਜਲਪਙ੍ਕਕਣ੍ਟਕਾਦਿष੍ਵ੍ ਅਸਙ੍ਗ ਉਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ਼੍ ਚ
ਉਦਾਨ ਨੁੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ, ਕੀਚੜ, ਕੰਡੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੱਗਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸਮਾਨਜਯਾਜ੍ ਜ੍ਵਲਨਮ੍
ਸਮਾਨ ਨੁੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅੰਦਰਲੀ ਅੱਗ ਜਲਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਕਾਸ਼ਯੋਃ ਸਂਬਨ੍ਧਸਂਯਮਾਦ੍ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਮ੍
ਕੰਨ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਉੱਤੇ ਸਮਯਮ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਅਸਧਾਰਣ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਕਾਯਾਕਾਸ਼ਯੋਃ ਸਂਬਨ੍ਧਸਂਯਮਾਲ੍ ਲਘੁਤੂਲਸਮਾਪਤ੍ਤੇਸ਼੍ ਚਾਕਾਸ਼ਗਮਨਮ੍
ਸਰੀਰ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਉੱਤੇ ਸਮਯਮ ਕਰਨ ਤੇ ਰੂਈ ਵਰਗਾ ਹਲਕਾ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚੱਲਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਬਹਿਰ੍ ਅਕਲ੍ਪਿਤਾ ਵृਤ੍ਤਿਰ੍ ਮਹਾਵਿਦੇਹਾ ਤਤਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਵਰਣਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਜਦੋਂ ਬਾਹਰਲੀ, ਬਣਾਈ ਨਾ ਹੋਈ ਮਹਾਂ ਵਿਦੇਹਤਾ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਾਨਣ ਦਾ ਪਰਦਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥੂਲਸ੍ਵਰੂਪਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਨ੍ਵਯਾਰ੍ਥਵਤ੍ਤ੍ਵਸਂਯਮਾਦ੍ ਭੂਤਜਯਃ
ਭੌਤਿਕਤਾ, ਅਸਲ ਸਵਭਾਵ, ਸੁਖਮਤਾ, ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਸਮਯਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭੂਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵਸ਼ਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋ ऽਣਿਮਾਦਿਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਃ ਕਾਯਸਂਪਤ੍ ਤਦ੍ਧਰ੍ਮਾਨਭਿਘਾਤਸ਼੍ ਚ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੋਣ ਆਦਿ ਦੀ ਸਮਰਥਾ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਅਟੱਲਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਰੂਪਲਾਵਣ੍ਯਬਲਵਜ੍ਰਸਂਹਨਨਤ੍ਵਾਨਿ ਕਾਯਸਂਪਤ੍
ਸਰੀਰ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਕ੍ਰਿਪਾ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਹੀਰੇ ਵਰਗਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਣਸ੍ਵਰੂਪਾਸ੍ਮਿਤਾਨ੍ਵਯਾਰ੍ਥਵਤ੍ਤ੍ਵਸਂਯਮਾਦ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਜਯਃ
ਗ੍ਰਹਣ, ਅਸਲ ਸਵਭਾਵ, ਅਹੰਕਾਰ, ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਸਮਯਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਸ਼ਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋ ਮਨੋਜਵਿਤ੍ਵਂ ਵਿਕਰਣਭਾਵਃ ਪ੍ਰਧਾਨਜਯਸ਼੍ ਚ
ਇਸ ਤੋਂ ਮਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਉੱਤੇ ਵਸ਼ਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਪੁਰੁषਾਨ੍ਯਤਾਖ੍ਯਾਤਿਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਭਾਵਾਧਿष੍ਠਾਤृਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਤृਤ੍ਵਂ ਚ
ਜੋ ਸਤ੍ਵ ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਵੱਖਰੀਅਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਉੱਤੇ ਹਕਮ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵੈਰਾਗ੍ਯਾਦ੍ ਅਪਿ ਦੋषਬੀਜਕ੍ਸ਼ਯੇ ਕੈਵਲ੍ਯਮ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਾਕਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਰਾਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੇਵਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਥਾਨ੍ਯੁਪਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਣੇ ਸਙ੍ਗਸ੍ਮਯਾਕਰਣਂ ਪੁਨਰ੍ ਅਨਿष੍ਟਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਤ੍
ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸੱਦੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਲਗਾਵ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜੇ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ਣਤਤ੍ਕ੍ਰਮਯੋਃ ਸਂਯਮਾਦ੍ ਵਿਵੇਕਜਂ ਜ੍ਞਾਨਮ੍
ਪਲ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲੜੀ ਉੱਤੇ ਸਮਯਮ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਵਿਵੇਕ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਜਾਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣਦੇਸ਼ੈਰ੍ ਅਨ੍ਯਤਾਨਵਚ੍ਛੇਦਾਤ੍ ਤੁਲ੍ਯਯੋਸ੍ ਤਤਃ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਃ
ਜਾਤੀ, ਲਕੜ, ਥਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ, ਸਮਾਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖਰਾ ਜਾਣਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਾਰਕਂ ਸਰ੍ਵਵਿषਯਂ ਸਰ੍ਵਥਾਵਿषਯਮ੍ ਅਕ੍ਰਮਂ ਚੇਤਿ ਵਿਵੇਕਜਂ ਜ੍ਞਾਨਮ੍
ਵਿਵੇਕ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਗਿਆਨ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਲੜੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।