ਕ੍ਰਮਾਨ੍ਯਤ੍ਵਂ ਪਰਿਣਾਮਾਨ੍ਯਤ੍ਵੇ ਹੇਤੁਃ
ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਫਰਕ, ਬਦਲਾਅ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਪਰਿਣਾਮਤ੍ਰਯਸਂਯਮਾਦ੍ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਜ੍ਞਾਨਮ੍
ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਤੇ ਸੰਯਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਨਾਮ੍ ਇਤਰੇਤਰਾਧ੍ਯਾਸਾਤ੍ ਸਂਕਰਸ੍ ਤਤ੍ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਸਂਯਮਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਭੂਤਰੁਤਜ੍ਞਾਨਮ੍
ਸ਼ਬਦ, ਅਰਥ ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਗੁੰਝਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੇ ਸੰਯਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸ੍ਕਾਰਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਕਰਣਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਜਾਤਿਜ੍ਞਾਨਮ੍
ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਸ੍ਯ ਪਰਚਿਤ੍ਤਜ੍ਞਾਨਮ੍
ਮਨ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਤੇ ਸੰਯਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦਾ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਨ ਚ ਤਤ੍ ਸਾਲਮ੍ਬਨਂ ਤਸ੍ਯਾਵਿषਯੀਭੂਤਤ੍ਵਾਤ੍
ਪਰ ਇਹ ਉਸ ਆਧਾਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਕਾਯਰੂਪਸਂਯਮਾਤ੍ ਤਦ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਮ੍ਭੇ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਸਂਪ੍ਰਯੋਗੇ ऽਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਆਕਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅੱਖ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਕੜੀ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋਪਕ੍ਰਮਂ ਨਿਰੁਪਕ੍ਰਮਂ ਚ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ਸਂਯਮਾਦ੍ ਅਪਰਾਨ੍ਤਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਅਰਿष੍ਟੇਭ੍ਯੋ ਵਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਕਰਮਾਂ ਉੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸ਼ਕੁਨ-ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਰਾਹੀਂ ਵੀ।
ਮੈਤ੍ਰ੍ਯਾਦਿषੁ ਬਲਾਨਿ
ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣਾਂ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਤਾਕਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਲੇषੁ ਹਸ੍ਤਿਬਲਾਦੀਨਿ
ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਹਾਥੀ ਵਰਗੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਤਾਕਤਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤ੍ਯਾਲੋਕਨ੍ਯਾਸਾਤ੍ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਵ੍ਯਵਹਿਤਵਿਪ੍ਰਕृष੍ਟਜ੍ਞਾਨਮ੍
ਜਦੋਂ ਉੱਚੀ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕਰਮ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਖਮ, ਲੁਕਵੇ ਅਤੇ ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੁਵਨਜ੍ਞਾਨਂ ਸੂਰ੍ਯੇ ਸਂਯਮਾਤ੍
ਸੂਰਜ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ਤਾਰਾਵ੍ਯੂਹਜ੍ਞਾਨਮ੍
ਚੰਦ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਧ੍ਰੁਵੇ ਤਦ੍ਗਤਿਜ੍ਞਾਨਮ੍
ਧ੍ਰੂ ਤਾਰੇ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਚਲਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਭਿਚਕ੍ਰੇ ਕਾਯਵ੍ਯੂਹਜ੍ਞਾਨਮ੍
ਨਾਭੀ ਚੱਕਰ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਣ੍ਠਕੂਪੇ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਨਿਵृਤ੍ਤਿਃ
ਗਲੇ ਦੇ ਖੱਡ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੂਰ੍ਮਨਾਡ੍ਯਾਂ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਮ੍
ਕੂਰਮਾ ਨਾਡੀ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸਥਿਰਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੂਰ੍ਧਜ੍ਯੋਤਿषਿ ਸਿਦ੍ਧਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸਿੱਧ ਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਤਿਭਾਦ੍ ਵਾ ਸਰ੍ਵਮ੍
ਜਾਂ, ਅਚਾਨਕ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਅਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹृਦਯੇ ਚਿਤ੍ਤਸਂਵਿਤ੍
ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਪੁਰੁषਯੋਰ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਾਸਂਕੀਰ੍ਣਯੋਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਵਿਸ਼ੇषੋ ਭੋਗਃ ਪਰਾਰ੍ਥਾਤ੍ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਸਂਯਮਾਤ੍ ਪੁਰੁषਜ੍ਞਾਨਮ੍
ਜਦੋਂ ਸਤਵ ਤੇ ਪੁਰਖਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵੱਖਰੀਤਾ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤਾਂ ਅਨੁਭਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਮਕਸਦ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਪੁਰਖਾ ਦੀ ਸੱਚੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਤਿਭਸ਼੍ਰਾਵਣਵੇਦਨਾਦਰ੍ਸ਼ਾਸ੍ਵਾਦਵਾਰ੍ਤਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁਣਨ, ਛੂਹਣ, ਵੇਖਣ, ਚੱਖਣ ਤੇ ਸੁੰਘਣ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਾਕਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੇ ਸਮਾਧਾਵ੍ ਉਪਸਰ੍ਗਾ ਵ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨੇ ਸਿਦ੍ਧਯਃ
ਇਹ ਤਾਕਤਾਂ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਬਾਹਰਲੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿੱਧੀਆਂ ਹਨ।
ਬਨ੍ਧਕਾਰਣਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਚਾਰਸਂਵੇਦਨਾਚ੍ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰਸ਼ਰੀਰਾਵੇਸ਼ਃ
ਬੰਨ੍ਹਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਢੀਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਚਲਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਾਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਨਜਯਾਜ੍ ਜਲਪਙ੍ਕਕਣ੍ਟਕਾਦਿष੍ਵ੍ ਅਸਙ੍ਗ ਉਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ਼੍ ਚ
ਉਦਾਨ ਨੁੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ, ਕੀਚੜ, ਕੰਡੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੱਗਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸਮਾਨਜਯਾਜ੍ ਜ੍ਵਲਨਮ੍
ਸਮਾਨ ਨੁੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅੰਦਰਲੀ ਅੱਗ ਜਲਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਕਾਸ਼ਯੋਃ ਸਂਬਨ੍ਧਸਂਯਮਾਦ੍ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਮ੍
ਕੰਨ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਉੱਤੇ ਸਮਯਮ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਅਸਧਾਰਣ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਕਾਯਾਕਾਸ਼ਯੋਃ ਸਂਬਨ੍ਧਸਂਯਮਾਲ੍ ਲਘੁਤੂਲਸਮਾਪਤ੍ਤੇਸ਼੍ ਚਾਕਾਸ਼ਗਮਨਮ੍
ਸਰੀਰ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਉੱਤੇ ਸਮਯਮ ਕਰਨ ਤੇ ਰੂਈ ਵਰਗਾ ਹਲਕਾ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚੱਲਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਬਹਿਰ੍ ਅਕਲ੍ਪਿਤਾ ਵृਤ੍ਤਿਰ੍ ਮਹਾਵਿਦੇਹਾ ਤਤਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਵਰਣਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਜਦੋਂ ਬਾਹਰਲੀ, ਬਣਾਈ ਨਾ ਹੋਈ ਮਹਾਂ ਵਿਦੇਹਤਾ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਾਨਣ ਦਾ ਪਰਦਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥੂਲਸ੍ਵਰੂਪਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਨ੍ਵਯਾਰ੍ਥਵਤ੍ਤ੍ਵਸਂਯਮਾਦ੍ ਭੂਤਜਯਃ
ਭੌਤਿਕਤਾ, ਅਸਲ ਸਵਭਾਵ, ਸੁਖਮਤਾ, ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਸਮਯਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭੂਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵਸ਼ਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।