ଅହିଂସାସତ୍ଯାସ୍ତେଯବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାପରିଗ୍ରହା ଯମାଃ
ଅହିଂସା, ସତ୍ୟ, ଚୋରି ନ କରିବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଲ୍ପସଂପତ୍ତି ରଖିବା—ଏହିଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଯମ।
ଜାତିଦେଶକାଲସମଯାନଵଚ୍ଛିନ୍ନାଃ ସାର୍ଵଭୌମା ମହାଵ୍ରତମ୍
ଏହିଗୁଡ଼ିକ ଜାତି, ଦେଶ, ସମୟ ଓ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଅବିଭାଜ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା।
ଶୌଚସଂତୋଷତପଃସ୍ଵାଧ୍ଯାଯେଶ୍ଵରପ୍ରଣିଧାନାନି ନିଯମାଃ
ଶୌଚ, ସନ୍ତୋଷ, ତପସ୍ୟା, ଆତ୍ମଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଈଶ୍ୱର ପ୍ରଣିଧାନ—ଏହିଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ନିୟମ।
ଵିତର୍କବାଧନେ ପ୍ରତିପକ୍ଷଭାଵନମ୍
ଖରାପ ଚିନ୍ତା ଆସିଲେ, ତାହାର ବିପରୀତ ଭାବନା କର।
ଵିତର୍କା ହିଂସାଦଯଃ କୃତକାରିତାନୁମୋଦିତା ଲୋଭକ୍ରୋଧମୋହପୂର୍ଵକା ମୃଦୁମଧ୍ଯାଧିମାତ୍ରା ଦୁଃଖାଜ୍ଞାନାନନ୍ତଫଲା ଇତି ପ୍ରତିପକ୍ଷଭାଵନମ୍
ଅହିଂସା ଭଳି ଖରାପ ଚିନ୍ତା, ଯେଉଁଠି କିଏ କରେ, କରାଏ କିମ୍ବା ସମ୍ମତି ଦେଏ, ଲୋଭ, କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ମୋହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ମୃଦୁ, ମଧ୍ୟମ କିମ୍ବା ତୀବ୍ର ହେଉଥିବା, ସେଗୁଡ଼ିକ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ; ତେଣୁ ତାହାର ବିପରୀତ ଭାବନା କର।
ଅହିଂସାପ୍ରତିଷ୍ଠାଯାଂ ତତ୍ସଂନିଧୌ ଵୈରତ୍ଯାଗଃ
ଯେଉଁଠି ଅହିଂସା ଦୃଢ଼ ହୁଏ, ସେଠି ଶତ୍ରୁତା ଶେଷ ହୁଏ।
ସତ୍ଯପ୍ରତିଷ୍ଠାଯାଂ କ୍ରିଯାଫଲାଶ୍ରଯତ୍ଵମ୍
ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟ ଦୃଢ଼ ହୁଏ, କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ମିଳେ।
ଅସ୍ତେଯପ୍ରତିଷ୍ଠାଯାଂ ସର୍ଵରତ୍ନୋପସ୍ଥାନମ୍
ଯେଉଁଠି ଚୋରି ନ କରିବା ଦୃଢ଼ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସେ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯପ୍ରତିଷ୍ଠାଯାଂ ଵୀର୍ଯଲାଭଃ
ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଢ଼ ହୁଏ, ଶକ୍ତି ଲାଭ ହୁଏ।
ଅପରିଗ୍ରହସ୍ଥୈର୍ଯେ ଜନ୍ମକଥଂତାସଂବୋଧଃ
ଯେଉଁଠି ଅଲ୍ପସଂପତ୍ତି ଦୃଢ଼ ହୁଏ, ଜନ୍ମର କାରଣ ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ଉଦୟ ହୁଏ।
ଶୌଚାତ୍ ସ୍ଵାଙ୍ଗଜୁଗୁପ୍ସା ପରୈର୍ ଅସଂସର୍ଗଃ
ଶୌଚ ରହିଲେ, ନିଜ ଶରୀର ପ୍ରତି ଅସନ୍ତୋଷ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହ ମିଶିବା ଇଚ୍ଛା ହ୍ରାସ ପାଉଥାଏ।
ସତ୍ତ୍ଵଶୁଦ୍ଧିସୌମନସ୍ଯୈକାଗ୍ର୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯଜଯାତ୍ମଦର୍ଶନଯୋଗ୍ଯତ୍ଵାନି ଚ
ଏହାର ଫଳରେ ମନ ପରିସ୍କାର ହୁଏ, ମନ ଖୁସି ରହେ, ଏକାଗ୍ରତା ଆସେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମିଳେ ଓ ଆତ୍ମାକୁ ଜଣାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟତା ହୁଏ।
ସଂତୋଷାଦ୍ ଅନୁତ୍ତମଃ ସୁଖଲାଭଃ
ସନ୍ତୋଷ ଦ୍ୱାରା ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ।
କାଯେନ୍ଦ୍ରିଯସିଦ୍ଧିର୍ ଅଶୁଦ୍ଧିକ୍ଷଯାତ୍ ତପସଃ
ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଅଶୁଦ୍ଧି ଦୂର ହୁଏ, ଶରୀର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ସିଦ୍ଧି ହୁଏ।
ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯାଦ୍ ଇଷ୍ଟଦେଵତାସଂପ୍ରଯୋଗଃ
ପବିତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ର ପାଠ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ପ୍ରିୟ ଦେବତାଙ୍କ ସହ ଏକତା ହୁଏ।
ସମାଧିସିଦ୍ଧିର୍ ଈଶ୍ଵରପ୍ରଣିଧାନାତ୍
ଈଶ୍ୱର ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମାଧିର ସିଦ୍ଧି ହୁଏ।
ସ୍ଥିରସୁଖମ୍ ଆସନମ୍
ଆସନ ମନେ ହେଉଛି ଦୃଢ଼ ଓ ସୁବିଧାଜନକ ଅବସ୍ଥା।
ପ୍ରଯତ୍ନଶୈଥିଲ୍ଯାନନ୍ତସମାପତ୍ତିଭ୍ଯାମ୍
ଏହା ଚେଷ୍ଟା ଢିଲା କରିବା ଓ ଅନନ୍ତରେ ଲୀନ ହେବା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ଭବ।
ତତୋ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵାନଭିଘାତଃ
ତାପରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଭାବର ପ୍ରଭାବ ନାହିଁ।
ତସ୍ମିନ୍ ସତି ଶ୍ଵାସପ୍ରଶ୍ଵାସଯୋର୍ ଗତିଵିଚ୍ଛେଦଃ ପ୍ରାଣାଯାମଃ
ଏହା ଦୃଢ଼ ହେଲେ, ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସର ଗତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ 'ପ୍ରାଣାୟାମ' କୁହାଯାଏ।
ବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରସ୍ତମ୍ଭଵୃତ୍ତିର୍ ଦେଶକାଲସଂଖ୍ଯାଭିଃ ପରିଦୃଷ୍ଟୋ ଦୀର୍ଘସୂକ୍ଷ୍ମଃ
ଏହାର ବାହ୍ୟ, ଅଭ୍ୟନ୍ତର ଓ ରୋକିଥିବା ଗତିକୁ ସ୍ଥାନ, ସମୟ ଓ ସଂଖ୍ୟା ଅନୁଯାୟୀ ଦେଖାଯାଏ, ଏହା ଦୀର୍ଘ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହୁଏ।
ବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଵିଷଯାକ୍ଷେପୀ ଚତୁର୍ଥଃ
ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରକାର ବାହ୍ୟ ଓ ଅଭ୍ୟନ୍ତର ବସ୍ତୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ।
ତତଃ କ୍ଷୀଯତେ ପ୍ରକାଶାଵରଣମ୍
ତାପରେ ଆଲୋକ ଉପରେ ଥିବା ଆବରଣ କ୍ଷୟ ପାଏ।
ଧାରଣାସୁ ଚ ଯୋଗ୍ଯତା ମନସଃ
ଏବଂ ମନ ଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।
ସ୍ଵଵିଷଯାସଂପ୍ରଯୋଗେ ଚିତ୍ତସ୍ଵରୂପାନୁକାର ଇଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ପ୍ରତ୍ଯାହାରଃ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ନିଜ ବସ୍ତୁ ସହ ଯୋଗ ରଖିନଥିବାବେଳେ, ମନର ଭଳି ଆଚରଣ କରିଥାଏ, ଏହିଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ହୁଏ।
ତତଃ ପରମା ଵଶ୍ଯତେନ୍ଦ୍ରିଯାଣାମ୍
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଉପରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଆସେ।
ଦେଶବନ୍ଧଶ୍ ଚିତ୍ତସ୍ଯ ଧାରଣା
ମନକୁ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଧାରଣ କରିବାକୁ 'ଧାରଣା' କୁହାଯାଏ।
ତତ୍ର ପ୍ରତ୍ଯଯୈକତାନତା ଧ୍ଯାନମ୍
ସେଠାରେ ଚିତ୍ତ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ବସ୍ତୁ ଉପରେ ଲଗି ରହିଲେ, ଏହାକୁ 'ଧ୍ୟାନ' କୁହାଯାଏ।
ତଦ୍ ଏଵାର୍ଥମାତ୍ରନିର୍ଭାସଂ ସ୍ଵରୂପଶୂନ୍ଯମ୍ ଇଵ ସମାଧିଃ
ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ କେବଳ ବସ୍ତୁଟି ମାତ୍ର ଆଲୋକିତ ହୁଏ, ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଯେପରି ଅନୁପସ୍ଥିତ ଲାଗେ, ଏହିଠାରେ ଯାହାକୁ ସମାଧି କୁହାଯାଏ।
ତ୍ରଯମ୍ ଏକତ୍ର ସଂଯମଃ
ଏହି ତିନିଟି ଏକଠି ହେଲେ, ଏହାକୁ ସଂଯମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।