ପ୍ରଵୃତ୍ତ୍ଯାଲୋକନ୍ଯାସାତ୍ ସୂକ୍ଷ୍ମଵ୍ଯଵହିତଵିପ୍ରକୃଷ୍ଟଜ୍ଞାନମ୍
ଉଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକକୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜନ କଲେ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଲୁଚିଥିବା ଓ ଦୂର ଘଟଣା ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
ଭୁଵନଜ୍ଞାନଂ ସୂର୍ଯେ ସଂଯମାତ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ଲୋକ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
ଚନ୍ଦ୍ରେ ତାରାଵ୍ଯୂହଜ୍ଞାନମ୍
ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ତାରାମଣ୍ଡଳର ବିନ୍ୟାସ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
ଧ୍ରୁଵେ ତଦ୍ଗତିଜ୍ଞାନମ୍
ଧ୍ରୁବ ତାରା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ତାରାମଣ୍ଡଳର ଗତି ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
ନାଭିଚକ୍ରେ କାଯଵ୍ଯୂହଜ୍ଞାନମ୍
ନାଭି କେନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଶରୀରର ଗଠନ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
କଣ୍ଠକୂପେ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାନିଵୃତ୍ତିଃ
କଣ୍ଠର ଗହ୍ୱର ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଭୋକ ଓ ତିଆସ ଦୂର ହୁଏ।
କୂର୍ମନାଡ୍ଯାଂ ସ୍ଥୈର୍ଯମ୍
କୂର୍ମ ନାଡୀ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଦୃଢତା ଆସେ।
ମୂର୍ଧଜ୍ଯୋତିଷି ସିଦ୍ଧଦର୍ଶନମ୍
ମୁଣ୍ଡର ଶିରୋପରି ଆଲୋକ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳେ।
ପ୍ରାତିଭାଦ୍ ଵା ସର୍ଵମ୍
କିମ୍ବା ସ୍୵ତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
ହୃଦଯେ ଚିତ୍ତସଂଵିତ୍
ହୃଦୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ମନର ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
ସତ୍ତ୍ଵପୁରୁଷଯୋର୍ ଅତ୍ଯନ୍ତାସଂକୀର୍ଣଯୋଃ ପ୍ରତ୍ଯଯାଵିଶେଷୋ ଭୋଗଃ ପରାର୍ଥାତ୍ ସ୍ଵାର୍ଥସଂଯମାତ୍ ପୁରୁଷଜ୍ଞାନମ୍
ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଓ ସତ୍ତ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭେଦ ନ ହେବାରୁ ଅନୁଭବ ହୁଏ; ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ପୁରୁଷ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
ତତଃ ପ୍ରାତିଭଶ୍ରାଵଣଵେଦନାଦର୍ଶାସ୍ଵାଦଵାର୍ତା ଜାଯନ୍ତେ
ଏହା ଦ୍ୱାରା ସ୍୵ତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତି ଶ୍ରବଣ, ସ୍ପର୍ଶ, ଦୃଷ୍ଟି, ରୁଚି ଓ ଘ୍ରାଣ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ତେ ସମାଧାଵ୍ ଉପସର୍ଗା ଵ୍ଯୁତ୍ଥାନେ ସିଦ୍ଧଯଃ
ଏହି ସବୁ ଗୁଣ ଧ୍ୟାନରେ ବାଧା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବାହ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ଶକ୍ତି ହିସାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
ବନ୍ଧକାରଣଶୈଥିଲ୍ଯାତ୍ ପ୍ରଚାରସଂଵେଦନାଚ୍ ଚ ଚିତ୍ତସ୍ଯ ପରଶରୀରାଵେଶଃ
ବନ୍ଧନର କାରଣ ଢିଲା କଲେ ଏବଂ ମନର ଗତି ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ହେଲେ, ଜଣେ ଅନ୍ୟ ଶରୀରକୁ ଅଧିକାର କରିପାରେ।
ଉଦାନଜଯାଜ୍ ଜଲପଙ୍କକଣ୍ଟକାଦିଷ୍ଵ୍ ଅସଙ୍ଗ ଉତ୍କ୍ରାନ୍ତିଶ୍ ଚ
ଉଦାନବାୟୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହେଲେ, ଜଳ, କାଦଳି, କାଁଟା ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ସହିତ ଶରୀରର ସଂସ୍ପର୍ଶ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ଉପରକୁ ଉଠିବାର ଶକ୍ତି ମିଳେ।
ସମାନଜଯାଜ୍ ଜ୍ଵଲନମ୍
ସମାନବାୟୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହେଲେ, ଶରୀରରେ ଅଗ୍ନି ଜାଗ୍ରତ କରିବାର ଶକ୍ତି ମିଳେ।
ଶ୍ରୋତ୍ରାକାଶଯୋଃ ସଂବନ୍ଧସଂଯମାଦ୍ ଦିଵ୍ଯଂ ଶ୍ରୋତ୍ରମ୍
କାନ ଓ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରବଣ ଶକ୍ତି ଉପଜେ।
କାଯାକାଶଯୋଃ ସଂବନ୍ଧସଂଯମାଲ୍ ଲଘୁତୂଲସମାପତ୍ତେଶ୍ ଚାକାଶଗମନମ୍
ଦେହ ଓ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଏବଂ ପତି ତୁଳା ପରି ହାଲୁକା ହେଲେ, ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଚଳନ କରିପାରିବା ଶକ୍ତି ମିଳେ।
ବହିର୍ ଅକଲ୍ପିତା ଵୃତ୍ତିର୍ ମହାଵିଦେହା ତତଃ ପ୍ରକାଶାଵରଣକ୍ଷଯଃ
ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦୃଢ଼ ଧାରଣା ନଥିବା ବେଳେ, ମହାବିଦେହା ଅବସ୍ଥା ଆସେ, ତେବେ ଜ୍ଞାନକୁ ଢାକିଥିବା ଆବରଣ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ସ୍ଥୂଲସ୍ଵରୂପସୂକ୍ଷ୍ମାନ୍ଵଯାର୍ଥଵତ୍ତ୍ଵସଂଯମାଦ୍ ଭୂତଜଯଃ
ସ୍ଥୂଳ ରୂପ, ସ୍ୱଭାବ, ସୂକ୍ଷ୍ମତା, ଏକତା ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ପଞ୍ଚ ଭୂତ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମିଳେ।
ତତୋ ଽଣିମାଦିପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵଃ କାଯସଂପତ୍ ତଦ୍ଧର୍ମାନଭିଘାତଶ୍ ଚ
ଏହା ଦ୍ୱାରା ଅଣୁପରିମାଣ ହେବା, ଦେହର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା, ଏବଂ ଭୂତର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଅପ୍ରଭାବିତ ରହିବା ଶକ୍ତି ଉପଜେ।
ରୂପଲାଵଣ୍ଯବଲଵଜ୍ରସଂହନନତ୍ଵାନି କାଯସଂପତ୍
ଦେହର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ରୂପ, ଲାବଣ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ହୀରା ପରି ଦୃଢ଼ତା ଥାଏ।
ଗ୍ରହଣସ୍ଵରୂପାସ୍ମିତାନ୍ଵଯାର୍ଥଵତ୍ତ୍ଵସଂଯମାଦ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯଜଯଃ
ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ସ୍ୱଭାବ, ଅହଂଭାବ, ଏକତା ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମିଳେ।
ତତୋ ମନୋଜଵିତ୍ଵଂ ଵିକରଣଭାଵଃ ପ୍ରଧାନଜଯଶ୍ ଚ
ଏହା ଦ୍ୱାରା ମନର ତ୍ୱରିତ ଗତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟରୁ ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ପ୍ରକୃତି ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମିଳେ।
ସତ୍ତ୍ଵପୁରୁଷାନ୍ଯତାଖ୍ଯାତିମାତ୍ରସ୍ଯ ସର୍ଵଭାଵାଧିଷ୍ଠାତୃତ୍ଵଂ ସର୍ଵଜ୍ଞାତୃତ୍ଵଂ ଚ
ଯିଏ ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତାକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଭାବ ଉପରେ ଅଧିପତ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ ହୁଅନ୍ତି।
ତଦ୍ଵୈରାଗ୍ଯାଦ୍ ଅପି ଦୋଷବୀଜକ୍ଷଯେ କୈଵଲ୍ଯମ୍
ଏହି ଶକ୍ତିଗୁଡିକୁ ମଧ୍ୟ ଅସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଦୋଷର ମୂଳ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ସ୍ଥାନ୍ଯୁପନିମନ୍ତ୍ରଣେ ସଙ୍ଗସ୍ମଯାକରଣଂ ପୁନର୍ ଅନିଷ୍ଟପ୍ରସଙ୍ଗାତ୍
ଉଚ୍ଚ ଲୋକର ଜନମାନେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଲେ, ସେଥିରେ ଆସକ୍ତି ଓ ଅଭିମାନ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏଥିରୁ ଅପ୍ରିୟ ଫଳ ଆସିପାରେ।
କ୍ଷଣତତ୍କ୍ରମଯୋଃ ସଂଯମାଦ୍ ଵିଵେକଜଂ ଜ୍ଞାନମ୍
ଖ୍ଷଣ ଓ ତାହାର କ୍ରମ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ଉପଜିଥିବା ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
ଜାତିଲକ୍ଷଣଦେଶୈର୍ ଅନ୍ଯତାନଵଚ୍ଛେଦାତ୍ ତୁଲ୍ଯଯୋସ୍ ତତଃ ପ୍ରତିପତ୍ତିଃ
ଜାତି, ଲକ୍ଷଣ ଓ ସ୍ଥାନ ଦ୍ୱାରା ଭିନ୍ନତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେଲେ, ସଦୃଶ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତାର ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
ତାରକଂ ସର୍ଵଵିଷଯଂ ସର୍ଵଥାଵିଷଯମ୍ ଅକ୍ରମଂ ଚେତି ଵିଵେକଜଂ ଜ୍ଞାନମ୍
ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ଉପଜିଥିବା ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ମୁକ୍ତିଦାୟକ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷକୁ ଆବହଳା କରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅତୀତ ଓ କ୍ରମ ଶୂନ୍ୟ।