କ୍ରମାନ୍ଯତ୍ଵଂ ପରିଣାମାନ୍ଯତ୍ଵେ ହେତୁଃ
କ୍ରମର ଭିନ୍ନତା ହେଉଛି ପରିଣାମର ଭିନ୍ନତାର କାରଣ।
ପରିଣାମତ୍ରଯସଂଯମାଦ୍ ଅତୀତାନାଗତଜ୍ଞାନମ୍
ପରିଣାମର ତିନି ପ୍ରକାର ଉପରେ ସଂଯମ କଲେ, ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
ଶବ୍ଦାର୍ଥପ୍ରତ୍ଯଯାନାମ୍ ଇତରେତରାଧ୍ଯାସାତ୍ ସଂକରସ୍ ତତ୍ପ୍ରଵିଭାଗସଂଯମାତ୍ ସର୍ଵଭୂତରୁତଜ୍ଞାନମ୍
ଶବ୍ଦ, ଅର୍ଥ ଓ ଭାବର ଏକାଉପରେ ଏକର ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଗୋଲମାଳ ହୁଏ; ତାଙ୍କର ପୃଥକତା ଉପରେ ସଂଯମ କଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର କଥା ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ମିଳେ।
ସଂସ୍କାରସାକ୍ଷାତ୍କରଣାତ୍ ପୂର୍ଵଜାତିଜ୍ଞାନମ୍
ସଂସ୍କାରକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖିଲେ, ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
ପ୍ରତ୍ଯଯସ୍ଯ ପରଚିତ୍ତଜ୍ଞାନମ୍
ଭାବ ଉପରେ ସଂଯମ କଲେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ମନ ଜାଣିପାରିବ।
ନ ଚ ତତ୍ ସାଲମ୍ବନଂ ତସ୍ଯାଵିଷଯୀଭୂତତ୍ଵାତ୍
କିନ୍ତୁ ଏହା ତାହାର ଆଧାରକୁ ଆବର୍ତ୍ତିତ କରେନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ତାହାର ବିଷୟ ନୁହେଁ।
କାଯରୂପସଂଯମାତ୍ ତଦ୍ଗ୍ରାହ୍ଯଶକ୍ତିସ୍ତମ୍ଭେ ଚକ୍ଷୁଃପ୍ରକାଶାସଂପ୍ରଯୋଗେ ଽନ୍ତର୍ଧାନମ୍
ଦେହର ଆକୃତି ଉପରେ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଦେହକୁ ଦେଖିବାର ଶକ୍ତି ଅଟକିଯାଏ ଏବଂ ଚକ୍ଷୁ ଓ ଆଲୋକର ସଂଯୋଗ ଭଙ୍ଗ ହେଲେ, ମଣିଷ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।
ସୋପକ୍ରମଂ ନିରୁପକ୍ରମଂ ଚ କର୍ମ ତତ୍ସଂଯମାଦ୍ ଅପରାନ୍ତଜ୍ଞାନମ୍ ଅରିଷ୍ଟେଭ୍ଯୋ ଵା
ଫଳଦାୟକ କିମ୍ବା ଅଫଳଦାୟକ କର୍ମ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ମୃତ୍ୟୁର ସମୟ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ, କିମ୍ବା ଅପଶକୁନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଆସେ।
ମୈତ୍ର୍ଯାଦିଷୁ ବଲାନି
ମୈତ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ବଲେଷୁ ହସ୍ତିବଲାଦୀନି
ଶକ୍ତି ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ହାତୀର ଶକ୍ତି ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଶକ୍ତି ମିଳିଥାଏ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତ୍ଯାଲୋକନ୍ଯାସାତ୍ ସୂକ୍ଷ୍ମଵ୍ଯଵହିତଵିପ୍ରକୃଷ୍ଟଜ୍ଞାନମ୍
ଉଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକକୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜନ କଲେ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଲୁଚିଥିବା ଓ ଦୂର ଘଟଣା ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
ଭୁଵନଜ୍ଞାନଂ ସୂର୍ଯେ ସଂଯମାତ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ଲୋକ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
ଚନ୍ଦ୍ରେ ତାରାଵ୍ଯୂହଜ୍ଞାନମ୍
ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ତାରାମଣ୍ଡଳର ବିନ୍ୟାସ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
ଧ୍ରୁଵେ ତଦ୍ଗତିଜ୍ଞାନମ୍
ଧ୍ରୁବ ତାରା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ତାରାମଣ୍ଡଳର ଗତି ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
ନାଭିଚକ୍ରେ କାଯଵ୍ଯୂହଜ୍ଞାନମ୍
ନାଭି କେନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଶରୀରର ଗଠନ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
କଣ୍ଠକୂପେ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାନିଵୃତ୍ତିଃ
କଣ୍ଠର ଗହ୍ୱର ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଭୋକ ଓ ତିଆସ ଦୂର ହୁଏ।
କୂର୍ମନାଡ୍ଯାଂ ସ୍ଥୈର୍ଯମ୍
କୂର୍ମ ନାଡୀ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଦୃଢତା ଆସେ।
ମୂର୍ଧଜ୍ଯୋତିଷି ସିଦ୍ଧଦର୍ଶନମ୍
ମୁଣ୍ଡର ଶିରୋପରି ଆଲୋକ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳେ।
ପ୍ରାତିଭାଦ୍ ଵା ସର୍ଵମ୍
କିମ୍ବା ସ୍୵ତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
ହୃଦଯେ ଚିତ୍ତସଂଵିତ୍
ହୃଦୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ମନର ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
ସତ୍ତ୍ଵପୁରୁଷଯୋର୍ ଅତ୍ଯନ୍ତାସଂକୀର୍ଣଯୋଃ ପ୍ରତ୍ଯଯାଵିଶେଷୋ ଭୋଗଃ ପରାର୍ଥାତ୍ ସ୍ଵାର୍ଥସଂଯମାତ୍ ପୁରୁଷଜ୍ଞାନମ୍
ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଓ ସତ୍ତ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭେଦ ନ ହେବାରୁ ଅନୁଭବ ହୁଏ; ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ପୁରୁଷ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ।
ତତଃ ପ୍ରାତିଭଶ୍ରାଵଣଵେଦନାଦର୍ଶାସ୍ଵାଦଵାର୍ତା ଜାଯନ୍ତେ
ଏହା ଦ୍ୱାରା ସ୍୵ତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତି ଶ୍ରବଣ, ସ୍ପର୍ଶ, ଦୃଷ୍ଟି, ରୁଚି ଓ ଘ୍ରାଣ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ତେ ସମାଧାଵ୍ ଉପସର୍ଗା ଵ୍ଯୁତ୍ଥାନେ ସିଦ୍ଧଯଃ
ଏହି ସବୁ ଗୁଣ ଧ୍ୟାନରେ ବାଧା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବାହ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ଶକ୍ତି ହିସାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
ବନ୍ଧକାରଣଶୈଥିଲ୍ଯାତ୍ ପ୍ରଚାରସଂଵେଦନାଚ୍ ଚ ଚିତ୍ତସ୍ଯ ପରଶରୀରାଵେଶଃ
ବନ୍ଧନର କାରଣ ଢିଲା କଲେ ଏବଂ ମନର ଗତି ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ହେଲେ, ଜଣେ ଅନ୍ୟ ଶରୀରକୁ ଅଧିକାର କରିପାରେ।
ଉଦାନଜଯାଜ୍ ଜଲପଙ୍କକଣ୍ଟକାଦିଷ୍ଵ୍ ଅସଙ୍ଗ ଉତ୍କ୍ରାନ୍ତିଶ୍ ଚ
ଉଦାନବାୟୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହେଲେ, ଜଳ, କାଦଳି, କାଁଟା ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ସହିତ ଶରୀରର ସଂସ୍ପର୍ଶ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ଉପରକୁ ଉଠିବାର ଶକ୍ତି ମିଳେ।
ସମାନଜଯାଜ୍ ଜ୍ଵଲନମ୍
ସମାନବାୟୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହେଲେ, ଶରୀରରେ ଅଗ୍ନି ଜାଗ୍ରତ କରିବାର ଶକ୍ତି ମିଳେ।
ଶ୍ରୋତ୍ରାକାଶଯୋଃ ସଂବନ୍ଧସଂଯମାଦ୍ ଦିଵ୍ଯଂ ଶ୍ରୋତ୍ରମ୍
କାନ ଓ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରବଣ ଶକ୍ତି ଉପଜେ।
କାଯାକାଶଯୋଃ ସଂବନ୍ଧସଂଯମାଲ୍ ଲଘୁତୂଲସମାପତ୍ତେଶ୍ ଚାକାଶଗମନମ୍
ଦେହ ଓ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଏବଂ ପତି ତୁଳା ପରି ହାଲୁକା ହେଲେ, ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଚଳନ କରିପାରିବା ଶକ୍ତି ମିଳେ।
ବହିର୍ ଅକଲ୍ପିତା ଵୃତ୍ତିର୍ ମହାଵିଦେହା ତତଃ ପ୍ରକାଶାଵରଣକ୍ଷଯଃ
ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦୃଢ଼ ଧାରଣା ନଥିବା ବେଳେ, ମହାବିଦେହା ଅବସ୍ଥା ଆସେ, ତେବେ ଜ୍ଞାନକୁ ଢାକିଥିବା ଆବରଣ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ସ୍ଥୂଲସ୍ଵରୂପସୂକ୍ଷ୍ମାନ୍ଵଯାର୍ଥଵତ୍ତ୍ଵସଂଯମାଦ୍ ଭୂତଜଯଃ
ସ୍ଥୂଳ ରୂପ, ସ୍ୱଭାବ, ସୂକ୍ଷ୍ମତା, ଏକତା ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ପଞ୍ଚ ଭୂତ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମିଳେ।