ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଯାତ୍ରାରେ ଯୋଗୀ, ତାଙ୍କର ଅଭ୍ୟାସ ଓ ନିୟମରେ ଦକ୍ଷତା ହାସଲ କରିବା ପରେ, ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ଦୀପ୍ତିତି ହୋଇ ଉଦ୍ଭାସିତ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଏକାଧିକ ସ୍ତରରେ ପ୍ରୟୋଗ ହୋଇପାରେ। ଏହି ତିନିଟି ଅଭ୍ୟାସ, ପୂର୍ବବର୍ତୀ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକୁ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସୀଡ଼ଲେସ୍ ସମାଧି ସହିତ ତୁଳନା କଲେ ବାହ୍ୟ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ଯୋଗୀ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବନାର ଭାବଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଓ ଉଦ୍ଭାବନ ଦେଖିବା ସହିତ, ମନ ଯେତେବେଳେ ଦୃଢ଼ତାର ଦ୍ୱନ୍ଦରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୁଏ, ଏହା ଦୃଢ଼ତାର ରୂପାନ୍ତର ହେଉଥାଏ। ଏହି ରୂପାନ୍ତର ଦ୍ୱାରା ମନ ଶାନ୍ତ ହୋଇଥାଏ। ମନ ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ କିମ୍ବା ଏକ ବସ୍ତୁରେ ଏକାଗ୍ର ହୁଏ, ତାହା ସମାଧିର ରୂପାନ୍ତର ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ଏହା ପରେ, ଶାନ୍ତ ଓ ଉଦ୍ଭାସିତ ଭାବନାର ଭାବଗୁଡ଼ିକ ସମାନ ହେଲେ, ଏହି ଏକାଗ୍ରତାର ରୂପାନ୍ତର ହେଉଥାଏ। ଏହିପରି ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକୃତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣ, ଲକ୍ଷଣ ଓ ଅବସ୍ଥାର ରୂପାନ୍ତର ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ପ୍ରକୃତିର ଆଧାର ଶାନ୍ତ, ଉଦ୍ଭାସିତ କିମ୍ବା ଅପ୍ରକାଶିତ ଗୁଣକୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ଅନୁକ୍ରମର ଭିନ୍ନତା ରୂପାନ୍ତରର ଭିନ୍ନତାର କାରଣ ହୋଇଯାଏ। ଯୋଗୀ ଯେତେବେଳେ ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ରୂପାନ୍ତରରେ ସମ୍ୟମ କରିଥାଏ, ପୂର୍ବ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୋଇଯାଏ। ଶବ୍ଦ, ଅର୍ଥ ଓ ଭାବନାର ମିଶ୍ରଣ ଦ୍ୱାରା ଭ୍ରମ ହୋଇଥାଏ; ଏହାର ବିଭାଜନରେ ସମ୍ୟମ କଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର କଥା ଜ୍ଞାନ ମିଳିଯାଏ। ଅଭିପ୍ରାୟଗୁଡ଼ିକୁ ସାକ୍ଷାତ୍କାର କଲେ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାନ ମିଳେ। ଅନ୍ୟମନ୍ତି ଭାବନାରେ ସମ୍ୟମ କଲେ, ଅନ୍ୟମନ୍ତିର ମନ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ; କିନ୍ତୁ ଏହା ଆଧାରକୁ ଉପଲବ୍ଧ କରିପାରେ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ। ଦେହର ଆକୃତିରେ ସମ୍ୟମ କଲେ, ଦୃଶ୍ୟ ଶକ୍ତି ବନ୍ଦ ହେଲେ ଓ ଚକ୍ଷୁ ଓ ଆଲୋକର ସଂଯୋଗ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ, ଅଦୃଶ୍ୟତା ଆସିଯାଏ। କର୍ମର ଫଳ ଥିବା କିମ୍ବା ନଥିବା କର୍ମରେ ସମ୍ୟମ କଲେ, ମୃତ୍ୟୁର ସମୟ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ, କିମ୍ବା ଅପଶକୁନ ଦ୍ୱାରା ମିଳେ। ମିତ୍ରତା ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ସମ୍ୟମ କଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଶକ୍ତି ଉଦ୍ଭାସିତ ହୋଇଯାଏ। ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ୟମ କଲେ, ହାତୀ ଓ ଏହାର ସଦୃଶ ଶକ୍ତି ମିଳେ। ଉଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ କ୍ରିୟାରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଗୁପ୍ତ ଓ ଦୂର ଜିନିଷର ଜ୍ଞାନ ମିଳେ। ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ସମ୍ୟମ କଲେ, ଲୋକଗୁଡ଼ିକର ଜ୍ଞାନ ମିଳେ। ଚନ୍ଦ୍ରରେ ସମ୍ୟମ କଲେ, ତାରାଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଜ୍ଞାନ ମିଳେ। ଧ୍ରୁବ ତାରାରେ ସମ୍ୟମ କଲେ, ତାରାଗୁଡ଼ିକର ଗତି ଜ୍ଞାନ ମିଳେ। ନାଭି କେନ୍ଦ୍ରରେ ସମ୍ୟମ କଲେ, ଦେହର ଗଠନ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ। କଣ୍ଠ ଗାଫାରେ ସମ୍ୟମ କଲେ, ଭୋକ ଓ ତିଆରି ଅନ୍ତ ହୋଇଯାଏ। କୁମ୍ଭ ନାଡିରେ ସମ୍ୟମ କଲେ, ଦୃଢ଼ତା ମିଳେ। ମସ୍ତକ ଶିର୍ଷର ଆଲୋକରେ ସମ୍ୟମ କଲେ, ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳେ। ସ୍ୱୟଂ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ଜ୍ଞାନ ମିଳିପାରେ। ହୃଦୟରେ ସମ୍ୟମ କଲେ, ମନର ଜ୍ଞାନ ମିଳେ। ଅନୁଭୂତି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତର ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା ବୁଝିପାରିବାର ଅସମର୍ଥତାରୁ ଉଦ୍ଭାସିତ ହେଉଥିଲା; ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସମ୍ୟମ କଲେ, ପୁରୁଷର ଜ୍ଞାନ ମିଳେ। ଏହାରୁ ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରବଣ, ସ୍ପର୍ଶ, ଦ୍ରଷ୍ଟି, ରସ ଓ ଗନ୍ଧ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ସମାଧିରେ ବାଧା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବାହ୍ୟମୁଖୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଶକ୍ତି ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥାଏ। ବନ୍ଧନର କାରଣକୁ ଶିଥିଳ କଲେ ଓ ମନର ଗତି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ଅନ୍ୟ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ। ଉଦାନର ଉପରେ ଦକ୍ଷତା ହାସଲ କଲେ, ପାଣି, ମାଟି, କାଣ୍ଟା ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ପର୍ଶ ଓ ଉତ୍କ୍ରମଣ ଶକ୍ତି ମିଳେ। ସମାନର ଉପରେ ଦକ୍ଷତା ହାସଲ କଲେ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ଭାସିତ ହୋଇଯାଏ। କଣ ଓ ଆକାଶର ସଂଯୋଗରେ ସମ୍ୟମ କଲେ, ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରବଣ ମିଳେ। ଦେହ ଓ ଆକାଶର ସଂଯୋଗ ଓ କପାସର ହଳକାତାରେ ସମ୍ୟମ କଲେ, ଆକାଶ ମାନେ ଚଳନ ଶକ୍ତି ମିଳେ। ବାହ୍ୟ ଏବଂ ଅନିର୍ମିତ କ୍ରିୟା ଯେତେବେଳେ ବଡ଼ ବିତରଣ ହୋଇଯାଏ, ଆଲୋକର ଆବରଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ସ୍ଥୂଳତା, ସ୍ଵଭାବ, ସୂକ୍ଷ୍ମତା, ସଂଯୋଗ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସମ୍ୟମ କଲେ, ଭୂତଗୁଡ଼ିକର ଉପରେ ଦକ୍ଷତା ହାସଲ ହୋଇଯାଏ। ଏହିପରି, ଯୋଗୀ ତାଙ୍କର ଅଭ୍ୟାସ ଓ ସମ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ, ଶକ୍ତି ଓ ଅନୁଭୂତି ହାସଲ କରିଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଯାତ୍ରା ତାଙ୍କୁ ଅତି ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ଓ ଶାନ୍ତ ଉପଲବ୍ଧି ପରିଦେଖାଇଥାଏ।