अहिंसासत्यास्तेयब्रह्मचर्यापरिग्रहा यमाः
अहिंसा, सत्य, चोरी न करणे, ब्रह्मचर्य आणि अपरिग्रह हे यम आहेत.
जातिदेशकालसमयानवच्छिन्नाः सार्वभौमा महाव्रतम्
हे सर्व महान व्रत सर्व जाती, देश, काळ किंवा परिस्थितीने मर्यादित नसतात; ते सर्वांसाठी लागू आहेत.
शौचसंतोषतपःस्वाध्यायेश्वरप्रणिधानानि नियमाः
शुद्धता, समाधान, तप, स्वाध्याय आणि ईश्वरप्रणिधान हे नियम आहेत.
वितर्कबाधने प्रतिपक्षभावनम्
वाईट विचार त्रास देऊ लागले, तर त्याच्या विरुद्ध विचार मनात आणावेत.
वितर्का हिंसादयः कृतकारितानुमोदिता लोभक्रोधमोहपूर्वका मृदुमध्याधिमात्रा दुःखाज्ञानानन्तफला इति प्रतिपक्षभावनम्
अहिंसा वगैरे वाईट विचार, स्वतः केलेले, दुसऱ्याकडून करवून घेतलेले किंवा अनुमोदन दिलेले, लोभ, राग किंवा मोहातून निर्माण होणारे, हलके, मध्यम किंवा तीव्र असले तरी, त्याचा शेवट न संपणाऱ्या दुःखात आणि अज्ञानात होतो; म्हणून त्याच्या विरुद्ध विचार करावेत.
अहिंसाप्रतिष्ठायां तत्संनिधौ वैरत्यागः
जो अहिंसेत स्थिर असतो, त्याच्या आसपास वैर आपोआप नाहीसं होतं.
सत्यप्रतिष्ठायां क्रियाफलाश्रयत्वम्
जो सत्यात स्थिर असतो, त्याच्या कृतींना निश्चित फळ मिळतं.
अस्तेयप्रतिष्ठायां सर्वरत्नोपस्थानम्
जो चोरी न करण्याच्या व्रतात स्थिर असतो, त्याच्याकडे सर्व रत्ने आपोआप येतात.
ब्रह्मचर्यप्रतिष्ठायां वीर्यलाभः
जो ब्रह्मचर्यात स्थिर असतो, त्याला अपार सामर्थ्य मिळतं.
अपरिग्रहस्थैर्ये जन्मकथंतासंबोधः
जो अपरिग्रहात स्थिर असतो, त्याला जन्म कसा आणि का होतो याचं ज्ञान प्राप्त होतं.
शौचात् स्वाङ्गजुगुप्सा परैर् असंसर्गः
शुद्धतेमुळे स्वतःच्या शरीराबद्दल विरक्ती निर्माण होते आणि इतरांशी संपर्क टाळावा असे वाटते.
सत्त्वशुद्धिसौमनस्यैकाग्र्येन्द्रियजयात्मदर्शनयोग्यत्वानि च
त्यामुळे मन निर्मळ होते, आनंदी राहते, एकाग्रता वाढते, इंद्रियांवर नियंत्रण मिळते आणि आत्मदर्शनासाठी पात्रता येते.
संतोषाद् अनुत्तमः सुखलाभः
संतोषामुळे अतुल सुख मिळते.
कायेन्द्रियसिद्धिर् अशुद्धिक्षयात् तपसः
तपामुळे अशुद्धी नष्ट होते आणि शरीर व इंद्रिये सिद्ध होतात.
स्वाध्यायाद् इष्टदेवतासंप्रयोगः
स्वाध्यायामुळे आपली आवडती देवता प्राप्त होते.
समाधिसिद्धिर् ईश्वरप्रणिधानात्
ईश्वरप्रणिधानामुळे समाधीमध्ये सिद्धी मिळते.
स्थिरसुखम् आसनम्
आसन स्थिर आणि सुखद असावे.
प्रयत्नशैथिल्यानन्तसमापत्तिभ्याम्
हे प्रयत्नाचा सैलपणा आणि अनंतात मन गुंतवल्याने साध्य होते.
ततो द्वन्द्वानभिघातः
त्यामुळे द्वंद्वांचा त्रास राहत नाही.
तस्मिन् सति श्वासप्रश्वासयोर् गतिविच्छेदः प्राणायामः
जेव्हा हे स्थिर होते, तेव्हा श्वासोच्छ्वासाच्या प्रवाहाचे नियंत्रण म्हणजे प्राणायाम.
बाह्याभ्यन्तरस्तम्भवृत्तिर् देशकालसंख्याभिः परिदृष्टो दीर्घसूक्ष्मः
त्याच्या हालचाली — बाह्य, अंतर्गत आणि स्थगित — प्रदेश, काळ आणि संख्येनुसार पाहिल्या जातात आणि त्या लांब व सूक्ष्म होतात.
बाह्याभ्यन्तरविषयाक्षेपी चतुर्थः
चौथ्या प्रकारात बाह्य आणि अंतर्गत विषय ओलांडले जातात.
ततः क्षीयते प्रकाशावरणम्
त्यामुळे प्रकाशावरचे आच्छादन कमी होते.
धारणासु च योग्यता मनसः
आणि मन धारणा करण्यास योग्य होते.
स्वविषयासंप्रयोगे चित्तस्वरूपानुकार इवेन्द्रियाणां प्रत्याहारः
इंद्रिये स्वतःच्या विषयांपासून दूर राहून जणू मनाच्या स्वरूपाचे अनुकरण करतात, हेच प्रत्याहार.
ततः परमा वश्यतेन्द्रियाणाम्
त्यामुळे इंद्रियांवर सर्वोच्च नियंत्रण मिळते.
देशबन्धश् चित्तस्य धारणा
मन एका ठिकाणी स्थिर करणे म्हणजे धारणा.
तत्र प्रत्ययैकतानता ध्यानम्
त्या अवस्थेत विषयावर अखंड आणि एकसंध विचारधारा म्हणजे ध्यान.
तद् एवार्थमात्रनिर्भासं स्वरूपशून्यम् इव समाधिः
त्या अवस्थेत, फक्त विषयच प्रकाशमान राहतो आणि स्वतःचे अस्तित्व जणू काही नाहीसे होते, तीच स्थिती समाधी म्हणतात.
त्रयम् एकत्र संयमः
ही तीनही एकत्र केल्यावर त्याला संयम असे म्हणतात.