സമയക്രമത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന വ്യത്യാസങ്ങളാണ് പരിണാമങ്ങളിൽ വ്യത്യാസം ഉണ്ടാക്കുന്നത്. ഈ മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള പരിണാമങ്ങളിൽ സമ്യമം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഭूतകാലവും ഭാവിയുമെന്ന ജ്ഞാനം ഉദിക്കുന്നു. ശബ്ദം, അതിന്റെ അർത്ഥം, മനസ്സിലുള്ള വാസന—ഈ മൂന്നു തമ്മിൽ പരസ്പരം കലർന്നതിനാൽ മനസ്സിൽ ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടാകുന്നു; എന്നാൽ ഇവയെ വേർതിരിച്ച് സമ്യമം ചെയ്താൽ, എല്ലാ ജീവികളുടെ ഭാഷയും മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്നു. വാസനകളെ നേരിട്ട് അനുഭവിച്ചാൽ, മുൻജന്മങ്ങളുടെ അറിവ് ലഭിക്കുന്നു. മനസ്സിലുള്ള വാസനകളിൽ സമ്യമം ചെയ്താൽ, മറ്റുള്ളവരുടെ മനസ്സിന്റെ പ്രവർത്തനം അറിയാൻ കഴിയും. എന്നാൽ, അതിനാൽ മനസ്സിന്റെ ആധാരം മുഴുവൻ അറിയാൻ കഴിയില്ല, കാരണം അത് ഗ്രഹണത്തിനുപരിധിയിലല്ല. ശരീരത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ സമ്യമം ചെയ്താൽ, ദർശനശക്തി നിലയ്ക്കുമ്പോൾ, കണ്ണിന്റെയും പ്രകാശത്തിന്റെയും ബന്ധം വിച്ഛേദിക്കുമ്പോൾ, അദൃശ്യത സാധ്യമാണ്. ഫലപ്രദമായും ഫലരഹിതമായും കർമത്തിൽ സമ്യമം ചെയ്താൽ, മരണത്തിന്റെ സമയത്തെ അറിവ്, അല്ലെങ്കിൽ ലക്ഷണങ്ങളിലൂടെ, ലഭിക്കുന്നു. സൗഹൃദം തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങളിൽ സമ്യമം ചെയ്താൽ, അവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശക്തികൾ ലഭിക്കുന്നു. ശക്തിയിൽ സമ്യമം ചെയ്താൽ, ആനയുടെ ശക്തിയും അതുപോലെയുള്ള വല്ലാത്ത ശക്തികളും ലഭിക്കുന്നു. ഉന്നത ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശം പ്രവർത്തനത്തിലേക്ക് തിരിച്ചാൽ, സൂക്ഷ്മമായതും മറഞ്ഞതും ദൂരെയുള്ളതും അറിയാൻ കഴിയും. സൂര്യനിൽ സമ്യമം ചെയ്താൽ, ലോകങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് ലഭിക്കുന്നു. ചന്ദ്രനിൽ സമ്യമം ചെയ്താൽ, നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ക്രമം അറിയാം. ധ്രുവതാരത്തിൽ സമ്യമം ചെയ്താൽ, നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ചലനം അറിയാൻ കഴിയും. നാഭിയിൽ സമ്യമം ചെയ്താൽ, ശരീരത്തിന്റെ ഘടന അറിയാം. കംഠകൂപത്തിൽ സമ്യമം ചെയ്താൽ, വിശപ്പും ദാഹവും ഇല്ലാതാകുന്നു. കൂർമ്മനാഡിയിൽ സമ്യമം ചെയ്താൽ, മനസ്സിന്റെ സ്ഥിരത ലഭിക്കുന്നു. തലയുടെ മുകളിലുള്ള പ്രകാശത്തിൽ സമ്യമം ചെയ്താൽ, സിദ്ധപുരുഷന്മാരെ ദർശിക്കാൻ കഴിയും. അല്ലെങ്കിൽ, സ്വാഭാവികമായുള്ള ജ്ഞാനത്തിലൂടെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അറിയാൻ കഴിയും. ഹൃദയത്തിൽ സമ്യമം ചെയ്താൽ, മനസ്സിന്റെ അറിവ് ലഭിക്കുന്നു. ശുദ്ധചൈതന്യവും സത്ത്വവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്തതിനാലാണ് അനുഭവം ഉണ്ടാകുന്നത്; എന്നാൽ ആത്മാവിന്റെ ലക്ഷ്യത്തിൽ സമ്യമം ചെയ്താൽ, പുരുഷന്റെ ജ്ഞാനം ലഭിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ ദിവ്യമായ ശ്രവണശക്തി, സ്പർശം, ദർശനം, രുചി, ഗന്ധം എന്നിവ ലഭിക്കുന്നു. ഇവ സമാധിക്ക് തടസ്സങ്ങൾ ആണെങ്കിലും, ബാഹ്യമായി ചിന്തിക്കുന്നവർക്കു ശക്തികളാണ്. ബന്ധത്തിന്റെ കാരണമായ അഹങ്കാരത്തെ ശാന്തമാക്കി, മനസ്സിന്റെ ചലനം അറിഞ്ഞാൽ, മറ്റൊരാളുടെ ശരീരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ കഴിയും. ഉദാനവായുവിൽ പ്രഭുത്വം നേടിയാൽ, വെള്ളം, ചീളുകൾ, മുള്ളുകൾ എന്നിവയിൽ സ്പർശം ഉണ്ടാകാതെ, ആകാശത്തേക്ക് ഉയരാൻ കഴിയും. സമാനവായുവിൽ പ്രഭുത്വം നേടിയാൽ, അഗ്നിശക്തി ഉണർത്താൻ കഴിയും. ചെവിയുടെയും ആകാശത്തിന്റെയും ബന്ധത്തിൽ സമ്യമം ചെയ്താൽ, ദിവ്യശ്രവണശക്തി ലഭിക്കും. ശരീരത്തിന്റെയും ആകാശത്തിന്റെയും ബന്ധത്തിൽ സമ്യമം ചെയ്താൽ, പഞ്ചപടലത്തിന്റെ ഭാരംപോലെ ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയും. ബാഹ്യമായ, നിർമിതമല്ലാത്ത പ്രവർത്തനത്തിൽ മഹാവിദേശം എന്ന അവസ്ഥയെത്തുമ്പോൾ, പ്രകാശത്തിന്റെ മറവു നശിക്കുന്നു. സ്ഥൂലം, സ്വഭാവം, സൂക്ഷ്മം, സംയോഗം, ലക്ഷ്യം—ഇവയിൽ സമ്യമം ചെയ്താൽ, ഭൂതങ്ങളിൽ പ്രഭുത്വം ലഭിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ അനുസരണമുള്ള, സൂക്ഷ്മത, ശരീരസിദ്ധി, ഭൂതഗുണങ്ങളിൽ അപരാഭേദ്യത എന്നിവ ലഭിക്കുന്നു. ശരീരസിദ്ധിയിൽ സൗന്ദര്യം, കാന്തി, ശക്തി, വജ്രസമാനമായ ദൃഢത എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഗ്രഹണക്രമം, സ്വഭാവം, അഹംഭാവം, സംയോഗം, ലക്ഷ്യം എന്നിവയിൽ സമ്യമം ചെയ്താൽ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ പ്രഭുത്വം ലഭിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ മനസ്സിന്റെ വേഗത, ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം, പ്രകൃതിയിൽ പ്രഭുത്വം എന്നിവ ലഭിക്കുന്നു. സത്ത്വവും പുരുഷനും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം അറിയുന്നവനു എല്ലാ അവസ്ഥകളിലും ഐശ്വര്യവും സർവ്വജ്ഞതയും ലഭിക്കുന്നു. ഈ ശക്തികളിൽ പോലും വൈരാഗ്യം പുലർത്തി, മാലിന്യങ്ങളുടെ വിത്ത് നശിച്ചാൽ, കൈവല്യം—പൂർണ്ണമുക്തി—ലഭിക്കുന്നു. ഉയർന്ന ലോകങ്ങളിൽനിന്ന് ദൈവങ്ങൾ ക്ഷണിച്ചാലും, ആസക്തിയും അഹങ്കാരവും ഒഴിവാക്കണം, കാരണം അതിനാൽ ദോഷഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. ക്ഷണം അതിന്റെ ക്രമത്തിൽ സമ്യമം ചെയ്താൽ, വിവേകജന്യമായ ജ്ഞാനം ഉദിക്കുന്നു. വർഗ്ഗം, ലക്ഷണം, സ്ഥാനം എന്നിവയാൽ ഒരുപോലെയുള്ളവയിൽ വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയും. വിവേകജന്യമായ ജ്ഞാനം മോക്ഷദായകവും സർവ്വവ്യാപകവും, എല്ലാ വസ്തുക്കളെയും അതിക്രമിച്ചും, ക്രമരഹിതവുമാണ്.