ಪಾತಞ್ಜಲಯೋಗಸೂತ್ರಾಣಿ

ತತ್ಪ್ರತಿಷೇಧಾರ್ಥಮ್ ಏಕತತ್ತ್ವಾಭ್ಯಾಸಃ

ಅವುಗಳನ್ನು ತೊಡೆಯಲು ಒಂದೇ ತತ್ತ್ವದ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

ಮೈತ್ರೀಕರುಣಾಮುದಿತೋಪೇಕ್ಷಾಣಾಂ ಸುಖದುಃಖಪುಣ್ಯಾಪುಣ್ಯವಿಷಯಾಣಾಂ ಭಾವನಾತಶ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಸಾದನಮ್

ಸಂತೋಷಿ, ದುಃಖಿತ, ಧರ್ಮಾತ್ಮ, ಅಧರ್ಮಾತ್ಮರ ಮೇಲೆ ಸ್ನೇಹ, ದಯೆ, ಹರ್ಷ ಮತ್ತು ಸಮಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಚ್ಛರ್ದನವಿಧಾರಣಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ

ಅಥವಾ ಉಸಿರನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಮತ್ತು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದರಿಂದಲೂ.

ವಿಷಯವತೀ ವಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ ಉತ್ಪನ್ನಾ ಮನಸಃ ಸ್ಥಿತಿನಿಬನ್ಧನೀ

ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸು ಯಾವುದಾದರೂ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರವಾದಾಗ.

ವಿಶೋಕಾ ವಾ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ

ಅಥವಾ ದುಃಖವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ.

ವೀತರಾಗವಿಷಯಂ ವಾ ಚಿತ್ತಮ್

ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದವನು ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಸ್ಸು ಚಿಂತನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಸ್ವಪ್ನನಿದ್ರಾಜ್ಞಾನಾಲಮ್ಬನಂ ವಾ

ಅಥವಾ, ಕನಸು ಅಥವಾ ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಬರುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮನಸ್ಸು ಆಧಾರವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಯಥಾಭಿಮತಧ್ಯಾನಾದ್ ವಾ

ಅಥವಾ, ಯಾರಿಗೆ ಯಾವುದು ಇಷ್ಟವೋ ಅದನ್ನು ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕವೂ ಸಾಧ್ಯ.

ಪರಮಾಣುಪರಮಮಹತ್ತ್ವಾನ್ತೋ ಽಸ್ಯ ವಶೀಕಾರಃ

ಅವನ ವಶತೆಯು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಅಣುವಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಕ್ಷೀಣವೃತ್ತೇರ್ ಅಭಿಜಾತಸ್ಯೇವ ಮಣೇರ್ ಗ್ರಹೀತೃಗ್ರಹಣಗ್ರಾಹ್ಯೇಷು ತತ್ಸ್ಥತದಞ್ಜನತಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಃ

ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಕಾರಗಳು ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ, ಅದು ದೋಷರಹಿತ ಮಣಿಯಂತೆ ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ನೋಡುವವ, ನೋಡುವ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ನೋಡುವ ವಸ್ತುಗಳ ಗುಣವನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ—ಇದನ್ನು ಸಮಾಪತ್ತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ತತ್ರ ಶಬ್ದಾರ್ಥಜ್ಞಾನವಿಕಲ್ಪೈಃ ಸಂಕೀರ್ಣಾ ಸವಿತರ್ಕಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಃ

ಅಲ್ಲಿ, ಶಬ್ದ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಗಳ ಕಲಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಚಾರಯುಕ್ತ ಸಮಾಪತ್ತಿಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ಮೃತಿಪರಿಶುದ್ಧೌ ಸ್ವರೂಪಶೂನ್ಯೇವಾರ್ಥಮಾತ್ರನಿರ್ಭಾಸಾ ನಿರ್ವಿತರ್ಕಾ

ಸ್ಮೃತಿ ಶುದ್ಧವಾದಾಗ, ಮನಸ್ಸು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮರೆತು, ಕೇವಲ ವಸ್ತುವೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ—ಇದು ವಿಚಾರರಹಿತ ಸಮಾಪತ್ತಿ.

ಏತಯೈವ ಸವಿಚಾರಾ ನಿರ್ವಿಚಾರಾ ಚ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿಷಯಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾ

ಇದೇ ವಿಧಾನದಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಸ್ತುಗಳ ಕುರಿತು ವಿಚಾರಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ವಿಚಾರರಹಿತ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿಷಯತ್ವಂ ಚಾಲಿಙ್ಗಪರ್ಯವಸಾನಮ್

ಸೂಕ್ಷ್ಮವಸ್ತುವಿನ ಸ್ವರೂಪ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಲಕ್ಷಣರಹಿತದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

ತಾ ಏವ ಸಬೀಜಃ ಸಮಾಧಿಃ

ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಬೀಜಯುಕ್ತ ಸಮಾಧಿ.

ನಿರ್ವಿಚಾರವೈಶಾರದ್ಯೇ ಽಧ್ಯಾತ್ಮಪ್ರಸಾದಃ

ವಿಚಾರರಹಿತ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಬಂದಾಗ, ಅಂತರಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಋತಂಭರಾ ತತ್ರ ಪ್ರಜ್ಞಾ

ಅಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನವು ಸತ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.

ಶ್ರುತಾನುಮಾನಪ್ರಜ್ಞಾಭ್ಯಾಮ್ ಅನ್ಯವಿಷಯಾ ವಿಶೇಷಾರ್ಥತ್ವಾತ್

ಈ ಜ್ಞಾನವು ಕೇಳಿದ ಅಥವಾ ಊಹಿಸಿದ ಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ವಿಭಿನ್ನ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಸ್ತುವಿನ ಕುರಿತು ಮಾತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ತಜ್ಜಃ ಸಂಸ್ಕಾರೋ ಽನ್ಯಸಂಸ್ಕಾರಪ್ರತಿಬನ್ಧೀ

ಆ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಇತರ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ.

ತಸ್ಯಾಪಿ ನಿರೋಧೇ ಸರ್ವನಿರೋಧಾನ್ ನಿರ್ಬೀಜಃ ಸಮಾಧಿಃ

ಅದನ್ನೂ ನಿಗ್ರಹಿಸಿದಾಗ, ಎಲ್ಲವೂ ನಿಗ್ರಹವಾದಾಗ, ಬೀಜರಹಿತ ಸಮಾಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ತಪಃಸ್ವಾಧ್ಯಾಯೇಶ್ವರಪ್ರಣಿಧಾನಾನಿ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗಃ

ತಪಸ್ಸು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರಪ್ರಣಿಧಾನ—ಇವುಗಳೇ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗ.

ಸಮಾಧಿಭಾವನಾರ್ಥಃ ಕ್ಲೇಶತನೂಕರಣಾರ್ಥಶ್ ಚ

ಇದು ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಮತ್ತು ದುಃಖಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯಕ.

ಅವಿದ್ಯಾಸ್ಮಿತಾರಾಗದ್ವೇಷಾಭಿನಿವೇಶಾಃ ಕ್ಲೇಶಾಃ

ಅಜ್ಞಾನ, ಅಹಂಕಾರ, ಆಸಕ್ತಿ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಜೀವಾಸಕ್ತಿ—ಇವುಗಳೇ ದುಃಖಗಳ ಮೂಲ.

ಅವಿದ್ಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರಮ್ ಉತ್ತರೇಷಾಂ ಪ್ರಸುಪ್ತತನುವಿಚ್ಛಿನ್ನೋದಾರಾಣಾಮ್

ಅಜ್ಞಾನವೇ ಇತರ ದುಃಖಗಳ ಮೂಲಭೂಮಿ, ಅವು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿದ್ರಿಸುತ್, ಕ್ಷೀಣವಾಗಿರುತ್ತ, ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ತಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿರಬಹುದು.

ಅನಿತ್ಯಾಶುಚಿದುಃಖಾನಾತ್ಮಸು ನಿತ್ಯಶುಚಿಸುಖಾತ್ಮಖ್ಯಾತಿರ್ ಅವಿದ್ಯಾ

ಅಜ್ಞಾನ ಎಂದರೆ ನಶ್ವರವಾದ, ಅಶುದ್ಧವಾದ, ದುಃಖಕರವಾದ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಲ್ಲದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತ, ಶುದ್ಧ, ಸುಖಕರ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿಯುವುದು.

ದೃಗ್ದರ್ಶನಶಕ್ತ್ಯೋರ್ ಏಕಾತ್ಮತೇವಾಸ್ಮಿತಾ

ನೋಡುವ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನೋಡುವದನ್ನು ಒಂದೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದೇ ಅಹಂಕಾರ.

ಸುಖಾನುಶಯೀ ರಾಗಃ

ಸುಖವನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಾಗುವುದು ರಾಗ.

ದುಃಖಾನುಶಯೀ ದ್ವೇಷಃ

ದುಃಖವನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ತಳ್ಳುವುದು ದ್ವೇಷ.

ಸ್ವರಸವಾಹೀ ವಿದುಷೋ ಽಪಿ ತಥಾ ರೂಢೋ ಽಭಿನಿವೇಶಃ

ಬದುಕಿನ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿಕು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ; ಇದು ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ರೀತಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.