ಪಾತಞ್ಜಲಯೋಗಸೂತ್ರಾಣಿ

योगश् चित्तवृत्तिनिरोधः

ಯೋಗ ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಲೆಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದು.

तदा द्रष्टुः स्वरूपे ऽवस्थानम्

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೋಡುವವನು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ.

वृत्तिसारूप्यम् इतरत्र

ಇತರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಲೆಗಳೊಡನೆ ತಾನೇ ಒಗ್ಗೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ.

वृत्तयः पञ्चतय्यः क्लिष्टाक्लिष्टाः

ಮನಸ್ಸಿನ ಅಲೆಗಳು ಐದು ವಿಧವಾಗಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದುಃಖಕರವೂ, ಕೆಲವು ದುಃಖವಿಲ್ಲದವುಗಳೂ ಆಗಿವೆ.

प्रमाणविपर्ययविकल्पनिद्रास्मृतयः

ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಯಥಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನ, ತಪ್ಪು, ಕಲ್ಪನೆ, ನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೆ.

प्रत्यक्षानुमानागमाः प्रमाणानि

ಯಥಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ, ಅನುಮಾನ ಮತ್ತು ನಂಬಬಹುದಾದ ಮಾತಿನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.

विपर्ययो मिथ्याज्ञानम् अतद्रूपप्रतिष्ठम्

ತಪ್ಪು ಎಂದರೆ ವಸ್ತುವಿನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದ ತಪ್ಪಾದ ಜ್ಞಾನ.

शब्दज्ञानानुपाती वस्तुशून्यो विकल्पः

ಕಲ್ಪನೆ ಎಂದರೆ ಶಬ್ದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಜ್ಞಾನ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ವಾಸ್ತವ ವಸ್ತು ಇಲ್ಲ.

अभावप्रत्ययालम्बना वृत्तिर् निद्रा

ಯಾವಾಗಲೂ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಭಾವನೆ ಆಧಾರವಾದ ಅಲೆ ನಿದ್ರೆ.

अनुभूतविषयासंप्रमोषः स्मृतिः

ಅನುಭವಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದು ಸ್ಮರಣೆ.

अभ्यासवैराग्याभ्यां तन्निरोधः

ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದು ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಸಾಧ್ಯ.

तत्र स्थितौ यत्नो ऽभ्यासः

ಅದರಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಅಭ್ಯಾಸ.

स तु दीर्घकालनैरन्तर्यसत्कारासेवितो दृढभूमिः

ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ, ನಿರಂತರವಾಗಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ನೆಲೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.

दृष्टानुश्रविकविषयवितृष्णस्य वशीकारसंज्ञा वैराग्यम्

ಕಂಡ ಅಥವಾ ಕೇಳಿದ ವಸ್ತುಗಳ ಆಸೆ ಮೇಲೆ ಜಯ ಸಾಧಿಸುವುದೇ ವೈರಾಗ್ಯ.

तत् परं पुरुषख्यातेर् गुणवैतृष्ण्यम्

ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ಗುಣಗಳ ಮೇಲೂ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಪರಮ ವೈರಾಗ್ಯ.

वितर्कविचारानन्दास्मितारूपानुगमात् संप्रज्ञातः

ವಿಚಾರ, ಪರಿಶೀಲನೆ, ಆನಂದ ಮತ್ತು 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಜೊತೆಗೆ ಇರುವ ಸಮಾಧಿಯೇ ಸಂಪ್ರಜ್ಞಾತ ಸಮಾಧಿ.

विरामप्रत्ययाभ्यासपूर्वः संस्कारशेषो ऽन्यः

ಮನಸ್ಸಿನ ಅಲೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸದ ನಂತರ ಉಳಿಯುವ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಾಧಿಯೂ ಇದೆ.

भवप्रत्ययो विदेहप्रकृतिलयानाम्

ದೇಹವಿಲ್ಲದವರಿಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನರಾದವರಿಗೂ, ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಬಲವೇ ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

श्रद्धावीर्यस्मृतिसमाधिप्रज्ञापूर्वक इतरेषाम्

ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ, ಶ್ರದ್ಧೆ, ಶಕ್ತಿಯು, ಸ್ಮರಣೆ, ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವು ಮುಂಚಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

तीव्रसंवेगानाम् आसन्नः

ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ಸಾಧನೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ.

मृदुमध्याधिमात्रत्वात् ततो ऽपि विशेषः

ಆ ಆಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಮೃದು, ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರಮದಿಂದ ಭೇದವಿದೆ.

ईश्वरप्रणिधानाद् वा

ಅಥವಾ, ಈಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗತಿಯ ಮೂಲಕವೂ ಸಾಧಿಸಬಹುದು.

क्लेशकर्मविपाकाशयैर् अपरामृष्टः पुरुषविशेष ईश्वरः

ಈಶ್ವರನು ದುಃಖ, ಕರ್ಮ, ಫಲ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶವಾಗದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆತ್ಮನು.

तत्र निरतिशयं सर्वज्ञबीजम्

ಅವನಲ್ಲಿದೆ ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಬೀಜ.

पूर्वेषाम् अपि गुरुः कालेनानवच्छेदात्

ಅವನು ಕಾಲದಿಂದ ಮೀರಿದವನು, ಹಳೆಯವರಿಗೂ ಗುರುವನು.

तस्य वाचकः प्रणवः

ಅವನನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು ಪ್ರಣವ ಎಂಬ ಶಬ್ದ.

तज्जपस् तदर्थभावनम्

ಆ ಶಬ್ದವನ್ನು ಜಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮನನ ಮಾಡುವುದು.

ततः प्रत्यक्चेतनाधिगमो ऽप्य् अन्तरायाभावश् च

ಅದರ ಮೂಲಕ ಒಳಗಿನ ಚೇತನೆಯನ್ನು ಅರಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಅಡ್ಡಿಗಳೂ ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ.

व्याधिस्त्यानसंशयप्रमादालस्याविरतिभ्रान्तिदर्शनालब्धभूमिकत्वानवस्थितत्वानि चित्तविक्षेपास् ते ऽन्तरायाः

ರೋಗ, ಆಲಸ್ಯ, ಸಂಶಯ, ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ, ಸೋಮಾರಿ, ನಿಯಂತ್ರಣದ ಕೊರತೆ, ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆ, ಸಾಧನೆಗೆ ತಲುಪದಿರುವುದು, ಸ್ಥಿರತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು—ಇವು ಮನಸ್ಸಿನ ಅಡ್ಡಿಗಳು.