జనకస్యేవ సద్బుద్ధేస్ స్వయమ్ ఏవ వివేకినః । వికాసమ్ ఏత్య్ అయం దేహీ దేవః ప్రాతర్ ఇవామ్బుజమ్
యథార్థమైన బుద్ధి ఉన్న జనకుని లోపల ఎలా వికాసం కలిగిందో, అలాగే వివేకం కలిగిన జ్ఞానిలో కూడా ఈ జీవుడు సహజంగా ఉదయపు కమలంలా వికసిస్తాడు.
సంశాన్తమననం చిత్తం విచారేణ విలీయతే । గలద్వర్ణాకృతిస్పర్శమ్ ఆతపేన హిమం యథా
మనస్సు శాంతంగా మారినప్పుడు, విచారణ ద్వారా అది కరిగిపోతుంది. ఇది ఎలాగంటే, మంచు తన రంగు, రూపం, స్పర్శను కోల్పోయి ఎండలో కరిగిపోవడంలా.
అయమ్ ఏవాహమ్ ఇత్య్ అస్యాం నిశాయామ్ ఉదితే క్షయే । స్వయం సర్వగతస్ స్ఫారస్ స్వాలోకస్ సమ్ప్రవర్తతే
'నేను ఇదే' అనే భావన అజ్ఞానపు రాత్రిలో మాయమైతే, అప్పుడే స్వయంగా అన్ని చోట్ల వ్యాపించి ప్రకాశించే స్వరూపపు వెలుగు వెలుగుతుంది.
అయమ్ ఏవాహమ్ ఇత్య్ అస్మిన్ సఙ్కోచే విలయం గతే । అనన్తభువనవ్యాపీ విస్తారస్ సమ్ప్రజాయతే
'నేను ఇదే' అనే సంకోచం లయమైతే, అనంతమైన లోకాలన్నింటినీ వ్యాపించే విస్తృతమైన జ్ఞానం కలుగుతుంది.
జనకేన పరిత్యక్తా యథాహఙ్కారవాసనా । తథా త్వమ్ అపి సద్బుద్ధే విచార్యాన్తః పరిత్యజ
యథా జనకుడు అహంకారపు వాసనలను వదిలిపెట్టినట్లు, నీవు కూడా వివేచనతో నీలోపల వాటిని పూర్తిగా విడిచిపెట్టు.
అహఙ్కారామ్బుదే క్షీణే చిద్వ్యోమ్ని విమలే ఽమలః । నూనం ప్రకటతామ్ ఏతి స్వాలోకో భాస్కరః పరః
అహంకారమనే మేఘం మనస్సు అనే నిర్మలమైన ఆకాశంలో కరిగిపోతే, తప్పకుండా పరమాత్ముడి స్వప్రకాశమైన సూర్యుడు స్పష్టంగా వెలుగుతాడు.
ఏతావద్ ఏవాతితమో యద్ అహమ్భావభావనమ్ । తస్మిఞ్ శమమ్ ఉపాయాతే ప్రకాశ ఉపజాయతే
‘నేను’ అనే భావన పెంపొందించడమే చీకటి. అది శాంతించినప్పుడు, వెలుగు పుట్టుకొస్తుంది.
నాహమ్ అస్మి న చాన్యో ఽస్తి న చ నాస్తీతి భావితమ్ । మనః ప్రశాన్తిమ్ ఆయాతం నోపాదేయేషు మజ్జతి
‘నేను లేను, ఇంకొకరు లేరు, లేనిదీ లేదు’ అని మనసులో బలంగా స్థిరపడితే, మనస్సు ప్రశాంతమవుతుంది; అది పొందవలసిన వాటిలో చిక్కుకోదు.
ఉపాదేయానుపతనం హేయైకాన్తవివర్జనమ్ । యద్ ఏతన్ మనసో రామ తం బన్ధం విద్ధి నేతరత్
రామా, పొందదగిన వాటిని వెంబడించడం, వదిలేయదగిన వాటిని దూరం చేయడం—ఇవి మాత్రమే మనస్సుకు బంధనం. వేరే దేమీ కాదు అని తెలుసుకో.
మా ఖేదం భజ హేయేషు మోపాదేయపరో భవ । హేయాదేయదృశౌ త్యక్త్వా శేషస్థస్ స్వస్థతాం వ్రజ
వదిలేయాల్సిన వాటి గురించి బాధపడకూ, పొందాల్సిన వాటి మీద ఆశ పెట్టుకోకూ. వదిలిపెట్టడం, పొందడం అనే భావాలు రెండూ విడిచిపెట్టి, మిగిలిన దాంట్లో స్థిరంగా ఉండి, మనశ్శాంతిని పొందు.
యేషామ్ ఇదమ్ ఉపాదేయమ్ ఇదం హేయమ్ ఇతి స్థితిః । విలీనా తే న వాఞ్ఛన్తి న త్యజన్తీహ నేతరే
ఈది పొందాలి, అది వదిలేయాలి అనే భావనలేని వారు అంతరించిపోయినవారే; వాళ్లు ఇక్కడ ఏదీ కోరరు, ఏదీ వదిలిపెట్టరు, ఇతరుల్లా కాదు.
హేయోపాదేయకలనే క్షీణే యావన్ న చేతసి । న తావత్ సమతా భాతి సాభ్రే వ్యోమ్నీవ చన్ద్రికా
పొందడం, వదిలిపెట్టడం అనే లెక్కలు మనసులో తగ్గిపోకపోతే, సమభావం కనిపించదు. అది మేఘాలతో నిండిన ఆకాశంలో చంద్రకాంతి కనిపించనట్టే.
అవస్త్వ్ ఇదమ్ ఇదం వస్తు యస్యేతి లులితం మనః । తస్మిన్ నోదేతి సమతా శాహోట ఇవ మఞ్జరీ
ఇది అసత్యం, ఇది సత్యం, ఇది నాది అని మనసు కలవరపడితే, అందులో సమభావం పుట్టదు. అది ఎండిపోయిన కొమ్మపై పువ్వు పూయనట్టే.
యుక్తాయుక్తైషణా యత్ర లాభాలాభవిలాసినీ । సమతాస్వచ్ఛతా తత్ర కుతో నైరాశ్యహాసినీ
సరైనదీ, తప్పైనదీ అనే కోరికలు లాభం, నష్టం మధ్య ఆడుకుంటున్నప్పుడు, అక్కడ సమత్వం, నిర్మలత ఎలా ఉంటాయి? నిరాశ లేకుండా చిరునవ్వు ఎలా కలుగుతుంది?
ఏకస్మిన్ బ్రహ్మతత్త్వే ఽస్మిన్ విద్యమానే నిరామయే । నానానానాతయా నిత్యం కిమ్ అయుక్తిః క్వ యుక్తతా
ఈ ఒకటి మాత్రమే, కలుషతలేని బ్రహ్మతత్త్వం ఉన్నప్పుడు, అక్కడ తప్పు, సరి అనే భావాలకు స్థానం ఎక్కడ? భిన్నత్వం అనే భావం అర్థమేంటి?
ఈప్సితానీప్సితాశఙ్కే మర్కట్యౌ చిత్తపాదపే । చఞ్చలే స్ఫురతో యస్మిన్ కుతస్ తస్యేహ సోమ్యతా
మనస్సు అనే వృక్షంలో ఆశ, భయం అనే కోతులు, ఇష్టమైనవి, అనిష్టమైనవి అని ఎగిరిపడుతున్నప్పుడు, అలాంటి చంచలమైన స్థితిలో శాంతి ఎలా ఉంటుంది?
నిరాశతా నిర్భయతా నిత్యతా సమతా జ్ఞతా । నిరీహతా నిష్క్రియతా సోమ్యతా నిర్వికల్పతా
నిరాశ లేకపోవడం, భయం లేకపోవడం, స్థిరత్వం, సమత్వం, జ్ఞానం, కోరికలు లేకపోవడం, క్రియలు చేయకపోవడం, మృదుత్వం, సందేహం లేకపోవడం—
ధృతిర్ మైత్రీ స్మృతిస్ తుష్టిర్ ముదితా మృదుభాషితా । హేయోపాదేయనిర్ముక్తం జ్ఞం యాన్తి వనితా రతాః
ధైర్యం, స్నేహం, జ్ఞాపకం, సంతృప్తి, ఆనందం, మృదువుగా మాట్లాడటం — ఇవన్నీ స్వీకారం, వదిలిపెట్టడం అనే భావాల నుండి దూరంగా ఉండి, సత్యాన్ని ఆశ్రయించిన జ్ఞానులకు సహజంగా చేరుతాయి.
ధావమానమ్ అధో భోగాంశ్ చిత్తం ప్రత్యాహరేద్ బలాత్ । ప్రత్యాహారేణ పతితమ్ అధో వారీవ సేతునా
మనస్సు భోగాలవైపు పరుగెత్తుతుంటే దాన్ని బలవంతంగా వెనక్కు తీసుకురావాలి; ఇలా నియంత్రణచేత, అది ఆనకట్టతో ఆపబడిన నీటిలా నిలిపివేయబడుతుంది.
బాహ్యాన్ అర్థాన్ ఇమాంస్ త్యక్త్వా తిష్ఠన్ గచ్ఛన్ స్వపఞ్ శ్వసన్ । సర్వథా సర్వదా సర్వాన్ ఆన్తరాంశ్ చ నివారయేత్
బయటి విషయాలను వదిలేసి, నిలబడి ఉన్నా, నడుస్తున్నా, నిద్రపోతున్నా, ఊపిరి పీలుస్తున్నా — ఎప్పుడూ, ఎక్కడైనా, మనస్సులో వచ్చే అన్ని ఆలోచనలను నియంత్రించాలి.
గృహీతతృష్ణాశఫరి వాసనాజాలమ్ ఆబిలమ్ । సంసారవారి ప్రసృతం చిన్తాతన్తుభిర్ ఆతతమ్
తృష్ణ అనే చేపను పట్టుకున్న వాసనల వలతో మబ్బయ్యి, ఆలోచనల తంతువులతో చుట్టబడి, ఈ సంసారమనే నీరు ఎప్పుడూ ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది.
అనయా తీక్ష్ణయా తాత చ్ఛిన్ద్ధి బుద్ధిశలాకయా । వాత్యయేవామ్బుదం కాలో వహన్త్యా వితతే పదే
ఈ పదును గల బుద్ధి సూచి చేత, నా బిడ్డా, కాలం తీసుకెళ్తున్న ఈ మార్గాన్ని, గాలి మేఘాన్ని చీల్చినట్లు, పూర్తిగా విడదీయి.
అస్య సంసారవృక్షస్య మూలం దోషాఙ్కురాస్పదమ్ । ధుర్యధీరేణ ధైర్యేణ ప్రోద్ధరోద్ధురయా ధియా
ఈ సంసారం అనే వృక్షానికి మూలం దోషాల మొగ్గలు పెరిగే చోటు. ధైర్యంగా, స్థిరమైన మనస్సుతో దాన్ని పూర్తిగా పెకిలించు.
మనసైవ మనశ్ ఛిత్త్వా విస్మృత్య చరమం మనః । వర్తమానమ్ అపి చ్ఛిత్త్వా చ్ఛిన్నసంసారతాం వ్రజ
మనసుతోనే మనసును కోయి, చివరి మిగిలిన మనసును కూడా మరిచి, ప్రస్తుతాన్ని కూడా విడిచి, సంసార బంధం తెగిపోయిన స్థితిని పొందు.
మోహో విస్మృత్య సంసారం న భూయః పరిరోహతి
మాయ ఈ లోకాన్ని మరచినప్పుడు, అది మళ్లీ పుట్టదు.
తిష్ఠన్ గచ్ఛఞ్ శ్వసన్ రామ నివసన్న్ ఉత్పతన్ పతన్ । అసద్ ఏవేదమ్ ఇత్య్ అన్తర్ నిశ్చిత్యాస్థాం పరిత్యజ
నీవు నిలబడి ఉన్నా, నడుస్తున్నా, ఊపిరి తీసుకుంటున్నా, నివసిస్తున్నా, పైకి లేచినా, కింద పడినా — రామా! ఈ అన్నీ అసత్యమే అని మనసులో బాగా గ్రహించి, వాటిపట్ల మమకారం వదిలేయి.
సమతామ్ అలమ్ ఆశ్రిత్య సమ్ప్రాప్తం కార్యమ్ ఆహరన్ । అచిన్తయంస్ తథాప్రాప్తం విహరేహ హి రాఘవ
సమత్వాన్ని పూర్తిగా ఆశ్రయించి, ఎదురయ్యే పనిని పూర్తిచేస్తూ, వచ్చినదాన్ని గురించి ఆలోచించకుండా, ఇక్కడ స్వేచ్ఛగా జీవించు రాఘవ.
యథా సర్వర్తులిఙ్గాని న బిభర్తి బిభర్తి చ । ఖమ్ ఏవమ్ ఇహ కార్యాణి కురు మా కురు వానఘ
ఎలా ఆకాశం ఏ వస్తువుల గుర్తులనూ మోసుకోదు, మోసుకున్నట్టు కూడా ఉండదు, అలాగే ఈ లోకంలో నీవు పనులు చేయాలన్నా, చేయకపోయినా పరవాలేదు, పాపరహితుడా.
త్వమ్ ఏవ వేత్తా త్వమ్ అజస్ త్వమ్ ఆత్మా త్వం మహేశ్వరః । ఆత్మనో ఽవ్యతిరిక్తం సత్ త్వయేదమ్ ఆతతం తతమ్
నీవే తెలిసినవాడు, నీవే జన్మలేని వాడు, నీవే ఆత్మ, నీవే మహేశ్వరుడు; నీవు తప్ప ఇంకొకటి లేదు — ఈ సర్వం నీవే వ్యాపించి ఉన్నావు.
యేనాస్మాద్ దృశ్యసమ్భారాద్ అభితో భావనోజ్ఝితా । స న సఙ్గృహ్యతే దోషైర్ హర్షామర్షవిషాదజైః
ఈ ప్రపంచంలో కనిపించే వస్తువుల గురించి మనస్సులోని భావనలు వదిలేసినవాడు, ఆనందం, కోపం, దుఃఖం వల్ల కలిగే దోషాలు అతనిని ఎప్పుడూ తాకవు.