అయమ్ అహమ్ ఇదమ్ ఏవ తన్ మమేతి స్ఫురితమ్ అపాస్య బలాద్ అసత్యమ్ అన్తః । రిపుమ్ అతిమలినం మనో నిహన్మి ప్రశమమ్ ఉపైమి నమో ఽస్తు తే వివేక
‘నేనే ఇదిని’, ‘ఇది నాది’ అనే అబద్ధ భావాలను బలవంతంగా విడిచిపెట్టి, అత్యంత మలినమైన శత్రువు అయిన మనస్సును జయించి, నేను శాంతిని పొందుతున్నాను. ఓ వివేకా! నీకు నమస్కారం.
ఇతి చిన్తయతస్ తస్య పురస్ సమ్ప్రవివేశ హ । ప్రతీహారః ప్రగే భానోస్ స్యన్దనాగ్రమ్ ఇవారుణః
అతడు ఇలా ఆలోచిస్తూ ఉండగా, ఉదయం సూర్యుడు ఉదయించే వేళ, అరుణుడు సూర్యుని రథానికి ముందుగా నిలబడినట్టు, ద్వారపాలకుడు అతని ఎదుటకు వచ్చాడు.
దేవ దోస్స్తమ్భవిశ్రాన్తసమస్తవసుధాభర । సమ్పాదయోత్తిష్ఠ దినవ్యాపారం నృపతోచితమ్
దేవా, దేవతలకు ఆధారంగా నిలిచి, విశ్రాంతిగా ఉన్న భూమి భారాన్ని మోస్తూ, రాజులకు తగిన విధంగా ఈ రోజు పనులను నెరవేర్చేందుకు లేవండి.
ఏతాః కుసుమకర్పూరకుఙ్కుమామ్బుఘటాస్ స్త్రియః । స్నానభూమౌ స్థితాస్ సజ్జా నద్యో మూర్తియుతా ఇవ
ఇవి పువ్వులు, కర్పూరం, కుంకుమతో పరిమళించే నీళ్ల కుండలు పట్టుకుని, స్నాన స్థలంలో సిద్ధంగా ఉన్న స్త్రీలు, రూపాన్ని పొందిన నదుల్లా కనిపిస్తున్నారు.
ఏషా కమలకల్హారకాననభ్రాన్తషట్పదా । కృతా కమలినీ స్త్ర్యర్థం రచితాంశుకమణ్డపా
ఇక్కడ కమలాలు, కలహారాలు తోటల్లో తేలియాడే తేనెటీగలతో అలంకరించబడినట్టు, ఆ మహిళ కోసం తయారు చేసిన వస్త్రమండపం ఉంది.
ఏతాః కమలినీతీరభువశ్ ఛత్త్రైః ప్రపూరితాః । సచామరరథేభాశ్వైస్ స్నానావసరసేవినామ్
ఈ కమలపుష్పాలతో నిండిన తీరం మీద స్నానం చేయడానికి వచ్చినవారి కోసం గొడుగులు, పంకాలు ఊపే రథాలు, గుఱ్ఱాలు, ఏనుగులు అన్నీ సమృద్ధిగా ఉన్నాయి.
సమగ్రసుమనఃపూర్ణై రత్నౌషధిపరిప్లుతైః । సజ్జీకృతాః పటలకైర్ దేవార్చనభువస్ తవ
ప్రభూ, నీ పూజా స్థలాలు తాజా పువ్వులతో నిండిన పందిళ్ళతో, రత్నాలు, ఔషధాలతో చల్లబడి, అందంగా సిద్ధం చేయబడ్డాయి.
స్నాతః పవిత్రహస్తశ్ చ పరిజప్తాఘమర్షణమ్ । త్వామ్ ఏవ ప్రేక్షతే దేవ దక్షిణార్హో ద్విజవ్రజః
స్నానం చేసి పవిత్రమైన చేతులతో, అఘమర్షణ మంత్రాన్ని జపించిన ద్విజులు, దక్షిణార్చనకు యోగ్యుడవైన నిన్నే దర్శిస్తున్నారు ప్రభూ.
చలచ్చామరహస్తాభిః పాల్యన్తే పరమేశ్వర । సజ్జీకృతాస్ తు కాన్తాభిశ్ శీతా భోజనభూమయః
పరమేశ్వరా, అందమైన స్త్రీలు చామరాలు ఊపుతూ నిన్ను సేవిస్తున్నారు. నీ ప్రియమైన వారు భోజనశాలలను చల్లగా, సన్నద్ధంగా తయారు చేసి, నీ కోసం ఎదురుచూస్తున్నారు.
శీఘ్రమ్ ఉత్తిష్ఠ భద్రం తే నియతం కార్యమ్ ఆచర । న కాలమ్ అతివర్తన్తే మహాన్తస్ స్వేషు కర్మసు
త్వరగా లేచి నీ పనిని కట్టుబాటుతో చేయి. గొప్పవారు తమ పనుల్లో ఆలస్యం చేయరు.
ప్రతీహారపతావ్ ఇత్థమ్ ఉక్తవత్య్ అథ పార్థివః । తథైవ చిన్తయామ్ ఆస చిత్రాం సంసారసంస్థితిమ్
అతడు అలా చెప్పగానే రాజు ఈ లోక జీవితం ఎంత విచిత్రంగా ఉందో ఆలోచించసాగాడు.
కియన్మాత్రమ్ ఇదం నామ రాజ్యం సుఖమ్ ఇతి స్థితమ్ । న ప్రయోజనమ్ ఏతేన మమేహ క్షణభఙ్గినా
ఈ రాజ్యమూ, దాని ఆనందమూ ఎంత చిన్నవో! క్షణకాలంలో పోయే వీటితో నాకు పనిలేదు.
సర్వమ్ ఏవ పరిత్యజ్య మిథ్యాడమ్బరసమ్భ్రమమ్ । ఏకాన్త ఏవ తిష్ఠామి సంశాన్త ఇవ వారిధిః
అన్ని అబద్ధపు ఆర్భాటాలనూ వదిలేసి, ఒంటరిగా, సముద్రం శాంతంగా ఉన్నట్టు నేను ప్రశాంతంగా ఉంటాను.
అలమ్ ఏభిర్ అసత్ప్రాయైర్ మమ భోగవిజృమ్భితైః । త్యక్త్వా సర్వాణి కర్మాణి సుఖం తిష్ఠామి కేవలః
ఈ తప్పుడు ఆనందాలు నాకు చాలయ్యాయి. అన్ని పనులను వదిలిపెట్టి, నేను నిశ్చలమైన సుఖంలో ఉండిపోతాను.
చిత్త చాతుర్యమ్ ఏతస్మాద్ భోగాభ్యాసకుసమ్భ్రమాత్ । త్యజ జన్మజరాజాడ్యజాలజమ్బాలశాన్తయే
ఓ మనసా, పునఃపునః అనుభవాల కోసమే కలిగే చతురతను వదిలిపెట్టు; జననం, వృద్ధాప్యం, మూర్ఖత్వం వల్ల కలిగే మాయను శాంతిపర్చేందుకు ఇది అవసరం.
దశాసు యాసు యాస్వ్ ఏవ సమ్భ్రమం చిత్త పశ్యసి । తాభ్య ఏవాతివిరతం పరమం సుఖమ్ ఏష్యసి
ఓ మనసా, నీవు ఏ స్థితిలో కలవరాన్ని చూస్తే, ఆ స్థితులను పూర్తిగా వదిలిపెడితే, పరమానందాన్ని పొందగలవు.
ప్రవృత్తం సన్ నివృత్తం సద్ భూయో భూయశ్ చిరం చిరమ్ । భోగభూమిషు సర్వాసు చిత్త తృప్తిం న గచ్ఛసి
ఓ మనసా, ఎన్నిసార్లు అనుభవాలలో నిమగ్నమై, మళ్ళీ వాటిని వదిలినా, ఎంతకాలంగా ఇలా కొనసాగినా, నీవు ఎక్కడా తృప్తిని పొందలేదు.
తస్మాత్ తవాలమ్ అనయా తుచ్ఛయా భోగచిన్తయా । భవత్య్ అకృత్రిమా తృప్తిర్ యేనాభిపత తత్ తతమ్
కాబట్టి, ఈ తక్కువ విలువైన సుఖాల ఆలోచన నీకు చాలైంది. నిజమైన తృప్తి సహజంగా కలుగుతుంది. అది అన్నింటిలో వ్యాపించి ఉన్నదాన్ని ఆశ్రయించు.
ఇతి సఞ్చిన్త్య జనకస్ తూష్ణీమ్ ఏవ బభూవ హ । శాన్తచాపలచేతస్త్వాల్ లిపికర్మార్పితోపమః
ఇలా ఆలోచించిన జనకుడు నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోయాడు. అతని మనసు చంచలతను వదిలి, పనిలో నిమగ్నమైన వ్రాసేవాడిలా ప్రశాంతంగా మారింది.
ప్రతీహారో ఽపి నోవాచ గౌరవేణ భయేన చ । పునర్వాక్యం మహీపానాం చిత్తవృత్తిష్వ్ అశీలితమ్
అలాగే ద్వారపాలకుడు కూడా గౌరవంతో, భయంతో ఏమీ మాట్లాడలేదు. రాజుల మనస్సు స్థిరంగా లేనప్పుడు మరింతగా మాటాడటం అలవాటు కాదు.
తూష్ణీమ్ అథ క్షణం స్థిత్వా జనకో జనజీవితమ్ । పునస్ సఞ్చిన్తయామ్ ఆస మనసా శమశాలినా
తర్వాత జనకుడు ఒక క్షణం నిశ్శబ్దంగా నిలబడి, మళ్లీ తన మనసులో శాంతితో ప్రజల జీవితం గురించి ఆలోచించసాగాడు.
కిమ్ ఉపాదేయమ్ అస్తీహ యత్నాత్ సంసాధయామి యత్ । కస్మిన్ వస్తుని బధ్నామి ధృతిం నాశవివర్జితే
ఈ లోకంలో నేను శ్రమపడి సంపాదించదగినది ఏముంది? నశించని వస్తువు ఏదీ లేనప్పుడు, దేనిలో నా మనస్సును స్థిరపరచాలి?
కిం మే క్రియాపరతయా కిం నిష్క్రియతయాపి వా । న తద్ అస్తి వినాశేన వర్జితం యత్ కిలోదితమ్
చేసే పనుల వల్ల నాకు ఏమి లాభం? చేసుకోకపోయినా ఏమి లాభం? నశించని దేనికీ ఈ లోకంలో స్థానం లేదు.
క్రియావాన్ అక్రియో వాస్తు కాయో ఽయమ్ అసదుత్థితః । సతస్ స్థిరస్య శుద్ధస్య చితః కా నామ మే క్షతిః
నేను పని చేసినా, చేయకపోయినా, ఈ శరీరం అసత్యం నుండే పుట్టింది. నేను సత్యంలో, స్థిరమైన పవిత్రమైన చైతన్యంలో నిలిచినప్పుడు నాకు ఏమి నష్టం?
నాభివాఞ్ఛామ్య్ అసమ్ప్రాప్తం సమ్ప్రాప్తం న త్యజామ్య్ అహమ్ । స్వస్థ ఆత్మని తిష్ఠామి యన్ మమాస్తి తద్ అస్తు మే
నాకు లేనిదాన్ని కోరను, వచ్చినదాన్ని వదలను. నేను నా అంతరాత్మలో ప్రశాంతంగా ఉంటాను. నాకు ఉన్నది నాకు ఉండనీ.
న మమేహ కృతేనార్థో నాకృతేనేహ కశ్చన । క్రియయాక్రియయా వాపి యత్ ప్రాప్యం సద్ అసత్ సతః
నాకు ఈ లోకంలో చేసిన పని వల్లా, చేయని పని వల్లా ఏదీ లాభం లేదు. ఉన్నదానికైనా, లేనిదానికైనా, యథార్థమైనదానికైనా, మాయమైనదానికైనా, ఏది సాధించదగినదో అది పని వల్లా, పనిలేకపోయినా, వస్తుంది.
అకుర్వతః కుర్వతో వా యుక్తాయుక్తాః క్రియా మమ । నాభివాఞ్ఛితమ్ అస్తీహ యద్ ఉపాదేయతాం గతమ్
నేను పని చేసినా, చేయకపోయినా, ఆ పనులు సరైనవైనా, తప్పైనవైనా, నాకు ఇక్కడ ఏది దక్కినా అది నిజంగా కోరదగినదేమీ కాదు.
తద్ ఉత్థాయ క్రమప్రాప్తాం కాయో ఽయం ప్రకృతాం క్రియామ్ । కరోత్వ్ అస్పన్దితాఙ్గస్ తు కిమ్ అయం సాధయిష్యతి
అందుకే, ఈ శరీరం సహజంగా వచ్చిన పనిని చేయనివ్వాలి. కానీ దాని అవయవాలు కదలకుండా ఉంటే, అది ఏం సాధించగలదు?
స్థితే మనసి నిష్కామే సమే విగతరఞ్జనే । కాయావయవజౌ కార్యస్పన్దాస్పన్దౌ ఫలే సమౌ
మనసు స్థిరంగా, ఆశ లేకుండా, సమంగా, ఆకర్షణ లేకుండా ఉన్నప్పుడు, శరీరం లేదా దాని భాగాలు పని చేసినా, చేయకపోయినా ఫలితంలో తేడా ఉండదు.
కర్మజాసు ఫలశ్రీషు మనసః కర్తృభోక్తృతే । తస్మిన్ ప్రశమమ్ ఆయాతే కృతమ్ అప్య్ అకృతం నృణామ్
కర్మఫలాల విషయంలో మనస్సు చేసేవాడిగా, అనుభవించేవాడిగా ఉండటం ఆగిపోతే, మనుషులకు చేసిన పని కూడా చేయనట్టే అవుతుంది.