సన్తి రమ్యతరాద్ రమ్యాస్ సుస్థిరాద్ అపి చ స్థిరాః । చిన్తాపర్యవసానేయం పదార్థశ్రీః కిమ్ ఈదృశీ
ఇంకా అందమైన ఆనందాలు, ఇంకా స్థిరమైన వస్తువులు ఉన్నా, చివరికి ఆ సంపద అంతా చింతతోనే ముగుస్తుంది కదా, అలాంటప్పుడు అలాంటి ఐశ్వర్యానికి ఏమి విలువ?
సమ్పదశ్ చ విచిత్రా యాస్ తాశ్ చేచ్ చిత్తేన సమ్మతాః । తత్ తా అపి మహారమ్భా మన్యే నూనం మహాపదః
వివిధమైన ఐశ్వర్యాలు మనసుతో అంగీకరించబడితే, ఆ గొప్ప కార్యాలన్నీ నిజంగా పెద్ద దురదృష్టాలే అని నేను భావిస్తున్నాను.
ఆపదో ఽపి విచిత్రా యాస్ తాశ్ చేన్ మనసి సమ్మతాః । తత్ తా అపి మహారమ్భా మన్యే సకలసమ్పదః
వివిధమైన అపాయాలు మనసులో అంగీకరించబడితే, ఆ పెద్ద కష్టాలన్నీ కూడా నాకు అన్ని ఐశ్వర్యాల్లా అనిపిస్తున్నాయి.
మనోమాత్రవివర్తే ఽస్మిఞ్ జగత్య్ అబ్బిన్దుభఙ్గురే । మమేదమ్ ఇత్య్ అపూర్వైవ కుతస్ త్వ్ అక్షరమాలికా
ఈ లోకం మనసు మార్పుతో ఏర్పడింది, నీటి బొట్టు లాంటి బలహీనమైనది. ఇలాంటి ప్రపంచంలో 'ఇది నాది' అనే కొత్త భావన ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది? ఎప్పటికీ మిగిలిపోయే వస్తువుల పరంపర ఎక్కడుంది?
కాకతాలీయయోగేన సమ్పన్నాయాం జగత్స్థితౌ । ధూర్తేన కల్పితా వ్యర్థం హేయోపాదేయభావనాః
ఈ లోకం యాదృచ్ఛికంగా ఏర్పడినప్పుడు, తెలివైన మనస్సు వృథాగా తీసుకోవడం, వదిలిపెట్టడం అనే భావనలను ఊహించుకుంది.
ఇయత్తాచ్ఛిన్నరూపాసు సుఖనామ్నీషు దృష్టిషు । కాస్వ్ ఏతాస్వ్ అనుషక్తో ఽస్మి పతఙ్గో ఽగ్నిశిఖాస్వ్ ఇవ
ఈ పరిమితమైన, ముక్కలుగా విడిపోయిన ఆనందాల అనుభవాల్లో, నేను ఏదానికీ ఇంతగా ఆకర్షితుడనై ఉన్నాను? దీపంలోకి ఆకర్షితమై పోయే పురుగు లాగానే, నేను కూడా ఈ ఆనందాల వైపు లాగబడుతున్నానా?
వరమ్ ఏకాన్తదాహేషు లుఠితం రౌరవాగ్నిషు । న త్వ్ ఆలూనవిశీర్ణాసు స్థితిస్ సంసారవృత్తిషు
నరకాగ్నిలో పూర్తిగా కాలిపోవడం మంచిది, కానీ ఈ లోకజీవితంలో తుప్పు పట్టినట్టుగా, చీలిపోయిన బాధల్లో ఉండడం అంతకంటే దారుణం.
సంసార ఏవ దుఃఖానాం సీమాన్తః కిల కథ్యతే । తన్మధ్యపతితేనేహ సుఖమ్ ఆసాద్యతే కథమ్
ఈ లోకజీవితమే అన్ని బాధలకు చివరి అంచు అని అంటారు. దాని మధ్యలో పడిపోయినవాడు ఇక్కడ ఎలా ఆనందాన్ని పొందగలడు?
అకృత్రిమమహాదుఃఖే సంసారే యే వ్యవస్థితాః । త ఏతే ఽన్యాని దుఃఖాని జానతే మధురాణ్య్ అలమ్
ఈ సహజమైన గొప్ప బాధలతో కూడిన లోకంలో ఉండేవారు, మిగతా అన్ని బాధలను తీయగా అనిపించుకుంటారు.
అహమ్ అప్య్ ఆధిమాన్ కష్టం కాష్ఠలోష్టసమస్థితైః । అజ్ఞైర్ ఏవాగతస్ సామ్యమ్ అపరామృష్టవస్తుభిః
నానూ బాధలతో బాధపడుతూ, అసలు విషయాన్ని గ్రహించని అజ్ఞానులతో పాటు, కలప లేదా మట్టికట్టిలా స్థిరంగా ఉండే వారిలా మారిపోయాను.
సహస్రాఙ్కురశాఖాత్మఫలపల్లవశాలినః । అస్య సంసారవృక్షస్య మనోమూలమయో ఽఙ్కురః
ఈ సంసారవృక్షానికి వేల కొమ్మలు, పళ్ళు, ఆకులు ఉన్నా, దాని మొగ్గ మనస్సు అనే మూలం నుంచే పుట్టింది.
సఙ్కల్పమ్ ఏవ తం మన్యే సఙ్కల్పోపశమేన తత్ । శోషయామి యథా శోషమ్ ఏతి సంసారపాదపః
ఆ మొగ్గ అనేది మనస్సులో కలిగే సంకల్పమే అని నేను భావిస్తున్నాను. ఆ సంకల్పాన్ని ఆపితే, సంసారవృక్షం ఎండిపోయేలా చేస్తాను.
ఆకారమాత్రరమ్యాసు మనోమర్కటవృత్తిషు । పరిజ్ఞాతాస్వ్ ఇహాద్యైవ న రమే నీరసాస్వ్ అహమ్
మనస్సు కోతి లాగా చేసే ఆటలు బయటకు ఆకర్షణీయంగా కనిపించినా, వాటి అసలు స్వభావాన్ని ఇప్పుడు తెలుసుకున్నాను. అందువల్ల, ఈ రుచిలేని విషయాల్లో నాకు ఇక ఆనందం లేదు.
ఆశాపాశశతప్రోతాః పాతోత్పాతోపతాపదాః । సంసారవృత్తయో భుక్తా ఇదానీం విరమామ్య్ అహమ్
కోరికల శతబంధాలతో కూడిన, పతనాలు, అపాయాలు నిండిన ఈ సంసార చక్రాలు ఎన్నోసార్లు అనుభవించాను. ఇకపై వీటిని వదిలిపెడతాను.
హా హతో ఽస్మి వినష్టో ఽస్మి మృతో ఽస్మీతి పునః పునః । శోచితే గత ఏవాహమ్ ఇదానీం నానురోదిమి
ఓహో, నేను నాశనమయ్యాను, పోయాను, చనిపోయాను అని మళ్లీ మళ్లీ విచారించాను. ఇప్పుడు ఆ దుఃఖం అంతా పోయింది. ఇక నేను బాధపడను.
ప్రబుద్ధో ఽస్మి ప్రహృష్టో ఽస్మి దృష్టశ్ చౌరో మయాత్మనః । మనోనామా నిహన్మ్య్ ఏనం మనసాస్మి చిరం హతః
ఇప్పుడు నేను మేలుకున్నాను, ఆనందంగా ఉన్నాను, నా మనసే దొంగ అని తెలుసుకున్నాను. ఈ మనసనే నేను నశింపజేస్తాను; ఎందుకంటే చాలా కాలంగా ఇదే నన్ను బాధించింది.
ఏతావన్తమ్ ఇమం కాలం మనోముక్తాఫలం మమ । అవిద్ధమ్ ఆసీద్ అధునా విద్ధం తు గుణమ్ అర్హతి
ఇంతకాలం మనస్సు నుంచి విముక్తి ఫలం నాకు అందలేదు. ఇప్పుడు దాన్ని పొందిన తర్వాత, నిజంగా దానిని ఆస్వాదించగలను.
మనస్తుషారకణకో వివేకార్కాతపేన మే । చిరనిర్వృతయే నూనమ్ అచిరాల్ లయమ్ ఏష్యతి
నా మనస్సు మంచు తుది బిందువులా ఉంది. వివేకం అనే సూర్య కిరణాల వేడితో అది త్వరలోనే కరిగిపోతుంది. దీని వల్ల నాకు శాశ్వతమైన శాంతి లభిస్తుంది.
విబుధైస్ సాధుభిస్ సిద్ధైర్ అహం సాధు ప్రబోధితః । ఆత్మానమ్ అనుగచ్ఛామి పరమానన్దసాధనమ్
పండితులు, సద్గుణులు, సిద్ధులు నన్ను బాగా మేల్కొలిపారు. ఇప్పుడు నేను నా స్వరూపాన్ని, పరమానందానికి మార్గాన్ని, అనుసరిస్తున్నాను.
ఆత్మానం మణిమ్ ఏకాన్తే లబ్ధ్వైవాలోకయన్ సుఖమ్ । తిష్ఠామ్య్ అస్తమితాన్యేహశ్ శరదీవామలో ఽమ్బుదః
ఒంటరిగా ఉండి నా మనస్సులోని మణిలాంటి స్వరూపాన్ని తెలుసుకుని ఆనందంగా ఉన్నాను. మెరుపులు లేని శరదృతువు మేఘంలా నిర్మలంగా నిలిచిపోతున్నాను.
అయమ్ అహమ్ ఇదమ్ ఏవ తన్ మమేతి స్ఫురితమ్ అపాస్య బలాద్ అసత్యమ్ అన్తః । రిపుమ్ అతిమలినం మనో నిహన్మి ప్రశమమ్ ఉపైమి నమో ఽస్తు తే వివేక
‘నేనే ఇదిని’, ‘ఇది నాది’ అనే అబద్ధ భావాలను బలవంతంగా విడిచిపెట్టి, అత్యంత మలినమైన శత్రువు అయిన మనస్సును జయించి, నేను శాంతిని పొందుతున్నాను. ఓ వివేకా! నీకు నమస్కారం.
ఇతి చిన్తయతస్ తస్య పురస్ సమ్ప్రవివేశ హ । ప్రతీహారః ప్రగే భానోస్ స్యన్దనాగ్రమ్ ఇవారుణః
అతడు ఇలా ఆలోచిస్తూ ఉండగా, ఉదయం సూర్యుడు ఉదయించే వేళ, అరుణుడు సూర్యుని రథానికి ముందుగా నిలబడినట్టు, ద్వారపాలకుడు అతని ఎదుటకు వచ్చాడు.
దేవ దోస్స్తమ్భవిశ్రాన్తసమస్తవసుధాభర । సమ్పాదయోత్తిష్ఠ దినవ్యాపారం నృపతోచితమ్
దేవా, దేవతలకు ఆధారంగా నిలిచి, విశ్రాంతిగా ఉన్న భూమి భారాన్ని మోస్తూ, రాజులకు తగిన విధంగా ఈ రోజు పనులను నెరవేర్చేందుకు లేవండి.
ఏతాః కుసుమకర్పూరకుఙ్కుమామ్బుఘటాస్ స్త్రియః । స్నానభూమౌ స్థితాస్ సజ్జా నద్యో మూర్తియుతా ఇవ
ఇవి పువ్వులు, కర్పూరం, కుంకుమతో పరిమళించే నీళ్ల కుండలు పట్టుకుని, స్నాన స్థలంలో సిద్ధంగా ఉన్న స్త్రీలు, రూపాన్ని పొందిన నదుల్లా కనిపిస్తున్నారు.
ఏషా కమలకల్హారకాననభ్రాన్తషట్పదా । కృతా కమలినీ స్త్ర్యర్థం రచితాంశుకమణ్డపా
ఇక్కడ కమలాలు, కలహారాలు తోటల్లో తేలియాడే తేనెటీగలతో అలంకరించబడినట్టు, ఆ మహిళ కోసం తయారు చేసిన వస్త్రమండపం ఉంది.
ఏతాః కమలినీతీరభువశ్ ఛత్త్రైః ప్రపూరితాః । సచామరరథేభాశ్వైస్ స్నానావసరసేవినామ్
ఈ కమలపుష్పాలతో నిండిన తీరం మీద స్నానం చేయడానికి వచ్చినవారి కోసం గొడుగులు, పంకాలు ఊపే రథాలు, గుఱ్ఱాలు, ఏనుగులు అన్నీ సమృద్ధిగా ఉన్నాయి.
సమగ్రసుమనఃపూర్ణై రత్నౌషధిపరిప్లుతైః । సజ్జీకృతాః పటలకైర్ దేవార్చనభువస్ తవ
ప్రభూ, నీ పూజా స్థలాలు తాజా పువ్వులతో నిండిన పందిళ్ళతో, రత్నాలు, ఔషధాలతో చల్లబడి, అందంగా సిద్ధం చేయబడ్డాయి.
స్నాతః పవిత్రహస్తశ్ చ పరిజప్తాఘమర్షణమ్ । త్వామ్ ఏవ ప్రేక్షతే దేవ దక్షిణార్హో ద్విజవ్రజః
స్నానం చేసి పవిత్రమైన చేతులతో, అఘమర్షణ మంత్రాన్ని జపించిన ద్విజులు, దక్షిణార్చనకు యోగ్యుడవైన నిన్నే దర్శిస్తున్నారు ప్రభూ.
చలచ్చామరహస్తాభిః పాల్యన్తే పరమేశ్వర । సజ్జీకృతాస్ తు కాన్తాభిశ్ శీతా భోజనభూమయః
పరమేశ్వరా, అందమైన స్త్రీలు చామరాలు ఊపుతూ నిన్ను సేవిస్తున్నారు. నీ ప్రియమైన వారు భోజనశాలలను చల్లగా, సన్నద్ధంగా తయారు చేసి, నీ కోసం ఎదురుచూస్తున్నారు.
శీఘ్రమ్ ఉత్తిష్ఠ భద్రం తే నియతం కార్యమ్ ఆచర । న కాలమ్ అతివర్తన్తే మహాన్తస్ స్వేషు కర్మసు
త్వరగా లేచి నీ పనిని కట్టుబాటుతో చేయి. గొప్పవారు తమ పనుల్లో ఆలస్యం చేయరు.