అశిరస్కహకారాభమ్ అశేషాకారసంస్థితమ్ । అజస్రమ్ ఉచ్చరన్తం తం స్వమ్ ఆత్మానమ్ ఉపాస్మహే
తల లేకుండా, రూపం లేకుండా, అన్ని రూపాల్లో స్థితి చెంది, ఎప్పుడూ ఆగకుండా నాదం చేసే మన స్వయమైన ఆత్మను మనం భక్తిగా ఆరాధిస్తాము.
సన్త్యజ్య హృద్గుహేశానం దేవమ్ అన్యం ప్రయాన్తి యే । తే రత్నమ్ అభివాఞ్ఛన్తి త్యక్తహస్తస్థకౌస్తుభాః
హృదయ గుహలో నివసించే దేవుణ్ణి వదిలిపెట్టి, వేరే దేవుణ్ణి ఆశ్రయించే వారు, చేతిలో ఉన్న కౌస్తుభ మణిని పారేసి, మళ్లీ రత్నాన్ని కోరుకునే వారిలా ఉంటారు.
సర్వాశాః కిల సన్త్యజ్య ఫలమ్ ఏతద్ అవాప్యతే । యేనాశావిషవల్లీనాం మూలమాలా విలూయతే
అన్ని ఆశలను పూర్తిగా వదిలిపెట్టినప్పుడు, ఈ ఫలం లభిస్తుంది. దాని వలన ఆశ అనే విషవల్లుల మూలమాల పూర్తిగా తెగిపోతుంది.
బుద్ధ్వాప్య్ అత్యన్తవైరస్యం యః పదార్థేషు దుర్మతిః । బధ్నాతి భావనాం భూయో నరో నాసౌ స గర్దభః
విషయాలలో ఎంతటి శత్రుత్వం ఉందో తెలిసినా, మళ్లీ అవి మీద మనసు పెట్టే మూర్ఖుడు, గాడిదకన్నా తక్కువవాడు.
ఉత్థితానుత్థితాన్ ఏతాన్ ఇన్ద్రియాహీన్ పునః పునః । హన్యాద్ వివేకవజ్రేణ వజ్రేణేవ హరిర్ గిరీన్
ఈ ఇంద్రియాలను, అవి లేచినా లేకపోయినా, వివేకం అనే వజ్రాయుధంతో మళ్లీ మళ్లీ నశింపజేయాలి. హరిదేవుడు వజ్రంతో పర్వతాలను పడగొట్టినట్టు మనం కూడా చేయాలి.
ఉపశమసుఖమ్ ఆవహేత్ పవిత్రం శమవశతశ్ శమమ్ ఏతి సాధుచేతః । ప్రశమితమనసస్ స్వకే స్వరూపే భవతి సుఖే స్థితిర్ ఉత్తమా చిరాయ
పవిత్రమైన హృదయమున్నవాడు శాంతి బలంతో ఉపశాంతి ఆనందాన్ని పొందాలి. మనస్సు నిశ్చలమై, తన స్వరూపంలో నిలిచినప్పుడు, గొప్ప సుఖం చాలా కాలం నిలుస్తుంది.
ఇతి సిద్ధగణోద్గీతా గీతాశ్ శ్రుత్వా మహీపతిః । విషాదమ్ ఆజగామాశు భీరూ రణరవాద్ ఇవ
ఇలా సిద్ధులు పాడిన గీతలను విన్న రాజు, యుద్ధధ్వని వింటే భయపడే వారు ఎలా దిగులుపడతారో అలా, వెంటనే విషాదంలో పడిపోయాడు.
జగామ పరివారం స్వమ్ ఆకర్షన్ స్వగృహం ప్రతి । స్వతీరవృక్షానుసృతః ప్రావృడోఘ ఇవార్ణవమ్
ఆయన తన కుటుంబాన్ని వెంట తీసుకొని, తీరప్రాంతంలోని చెట్లను వెంబడించే వర్షపు ప్రవాహంలా, తన ఇంటివైపు తిరిగి వెళ్లాడు.
పరివారమ్ అశేషేణ విసర్జ్యాత్ర స్వమ్ ఆలయమ్ । ఏక ఏవారురోహాగ్ర్యం గృహమ్ అర్క ఇవాచలమ్
అక్కడ తన సహచరులందరినీ పంపించి, సూర్యుడు కొండపైకి ఎక్కినట్లు, ఆయన ఒంటరిగా తన ఉన్నతమైన ఇంట్లోకి ఎక్కాడు.
తతః ప్రోడ్డయనాలోలఖగపక్షతిచఞ్చలాః । ఆలోకయంల్ లోకగతీర్ విలలాపేదమ్ ఆతురః
తర్వాత, సాయంత్రపు పక్షుల రెక్కలు ఊగిపడినట్లు మనస్సు చంచలంగా మారి, లోకంలో జరిగే విషయాలను చూచి, బాధతో ఇలా విలపించాడు.
హా కష్టమ్ అతికష్టాసు లోకలోలదశాస్వ్ అయమ్ । పాషాణేష్వ్ ఇవ పాషాణ ఆలుఠామి బలాద్ అలమ్
హాయ్! ఈ లోకంలో మారుతూ ఉండే స్థితులు ఎంత బాధాకరంగా ఉన్నాయి! నేను రాళ్ల మధ్య రాయిలా, బలవంతంగా, నిస్సహాయంగా తిప్పబడుతున్నాను.
అపర్యన్తస్య కాలస్య కో ఽప్య్ అంశో జీవ్యతే మయా । తస్మిన్ భావం నిబధ్నామి ధిఙ్ మామ్ అధమచేతసమ్
అనంతమైన కాలంలో నేను జీవించే భాగం ఎంత తక్కువో! ఆ చిన్న జీవితాన్ని నేను పట్టుకుని, దానిపైనే మనస్సు పెట్టాను. నా మనస్సు ఎంత దిగజారిందో, నాకే సిగ్గుగా ఉంది.
కియన్మాత్రమ్ ఇదం నామ రాజ్యమ్ ఆజీవితం మమ । కిమ్ ఏతేన వినా దుఃఖం తిష్ఠామి హతధీర్ యథా
ఈ రాజ్యం అని పిలిచే దాంట్లో నేను అనుభవించినది ఎంత తక్కువో! దీని వల్ల నాకు ఏమి లాభం? ఇది లేకపోయినా, నా మనస్సు ముందులానే బాధతోనే ఉంది.
ఆదావ్ అన్తే ఽప్య్ అనన్తో ఽహం మధ్యే పేలవజీవితః । బాలశ్ చిత్రేన్దునేవాహం కిం ముధా ధృతిమాన్ స్థితః
ప్రారంభంలోను, చివర్లోను నేను అనంతుడినే. మధ్యలో మాత్రం నా జీవితం బలహీనంగా ఉంది. చిన్నపిల్లాడు చిత్రంగా వేసిన చంద్రుడిని ఆశ్చర్యంగా చూస్తున్నట్టు, నేను ఎందుకు వృథాగా స్థిరంగా ఉండిపోతున్నాను?
ప్రపఞ్చరచితేనాయమ్ ఇన్ద్రజాలేన జాలినా । హా కష్టమ్ అభిముహ్యామి కేనాస్మి పరిమోహితః
ఈ జగత్తు మాయాజాలంతో తయారైన మాయగాడి వలయంలా ఉంది. హాయ్! ఎంత దురదృష్టం! ఎవరి వల్ల నేను ఇంతగా మాయలో పడిపోయాను?
యద్ వస్తు యచ్ చ వా రమ్యం యద్ ఉదారమ్ అకృత్రిమమ్ । కిఞ్చిత్ తద్ ఇహ నాస్త్య్ ఏవ కింనిష్ఠేయం ధృతిర్ మమ
ఈ లోకంలో ఏది ఆనందదాయకమో, ఏది గొప్పదో, ఏది సహజమో, నిజమైనదో — వాటిలో ఏదీ ఇక్కడ దొరకదు. అలాంటప్పుడు నా మనస్సు ఏదిపైన స్థిరంగా ఉండాలి?
దూరస్థమ్ అప్య్ అదూరస్థం యన్ మే మనసి వర్తతే । ఇతి నిర్ణీయ బాహ్యే ఽర్థే భావనాం సన్త్యజామ్య్ అహమ్
దూరమైనదైనా, దగ్గరలో ఉన్నదైనా, నా మనస్సులో నిండిపోతే, అది బయట ఉన్నదని తెలుసుకొని, ఆ విషయాలపై మనస్సు పెట్టడం నేను వదిలేస్తాను.
లోకాజవఞ్జవీభావస్ సలిలావర్తభఙ్గురః । దృష్టో ఽద్యాపి హి దుఃఖాయ కేయమ్ ఆస్థా సుఖం ప్రతి
ఈ లోక స్వభావం వంకరగా, మోసపూరితంగా, నీటిలోని చక్రంలా చిత్తడిగా ఉంది. ఇప్పటికీ ఇది బాధే ఇస్తోంది. అలాంటప్పుడు దీనిపై ఆనందం కోసం ఎలా ఆధారం పెట్టగలం?
ప్రత్యబ్దం ప్రతిమాసం చ ప్రత్యహం చ ప్రతిక్షణమ్ । సుఖాని దుఃఖవిద్ధాని దుఃఖాని తు పునః పునః
ప్రతి సంవత్సరం, ప్రతి నెల, ప్రతి రోజు, ప్రతి క్షణం — సుఖాలు బాధలతో కలిసిపోతుంటాయి. కానీ బాధలు మాత్రం మళ్లీ మళ్లీ వస్తూనే ఉంటాయి.
పునః పునః పరామృష్టం దృష్టం పృష్టం నిభాలితమ్ । అతుచ్ఛం న తద్ అస్తీహ సతాం యత్రాస్తు సంస్థితిః
ఎన్ని సార్లు పరిశీలించినా, చూశినా, అడిగినా, గమనించినా — ఈ లోకంలో శూన్యముకాని, నిజమైన స్థిరత్వం ఉన్నదేదీ కనబడదు. జ్ఞానులు నిలవదగ్గది ఇక్కడ ఏదీ లేదు.
అద్య యే మహతాం మూర్ధ్ని తే దినైర్ నిపతన్త్య్ అధః । హతచిత్త మహత్తాయాం కైషా విశ్వస్తతా తవ
ఈ రోజు గొప్పతనపు శిఖరాన ఉన్నవారు, కొన్ని రోజుల్లోనే కింద పడిపోతారు. మనసు గొప్పదనం పోయినప్పుడు, దీనిపై నీవు ఎలా నమ్మకం పెట్టుకోగలవు?
అరజ్జుర్ ఏవ బద్ధో ఽహమ్ అపఙ్కో ఽస్మి కలఙ్కితః । పతితో ఽస్మ్య్ ఉపరిస్థో ఽపి హా మమాత్మన్ హతా స్థితిః
నాకు ముడి లేనిది ముడివేసినట్టుంది, మచ్చ లేనిది మచ్చపడినట్టుంది; పైకి ఉన్నా నేనిప్పుడు పడిపోయాను — అయ్యో! నా స్థితి నాశనం అయింది.
కస్మాద్ అకస్మాన్ మోహో ఽయమ్ ఆగతో ధీమతో ఽపి మే । అసితః పిహితాలోకో భాస్కరాగ్రమ్ ఇవామ్బుదః
ఎందుకు, ఎలా ఈ మాయ నాకు ఆకస్మాత్తుగా వచ్చింది? నేను బుద్ధిమంతుడినైనా, నా దృష్టి చీకట్లో మునిగిపోయింది; నల్ల మేఘం సూర్యుని తలదాచినట్టు.
క ఇమే మే మహాభోగాః క ఇమే మమ బన్ధవః । బాలో భూతభయేనేవ శఙ్కే కేనాహమ్ ఆకులః
ఈ గొప్ప సుఖాలు నాకు ఏమిటి? ఈ బంధువులు ఎవరు? ఒక చిన్నపిల్ల imaginary భూతాలకీ భయపడి కలవరపడినట్టు, నేను ఏదికీ ఇంత ఆందోళన చెందుతున్నాను?
స్వయమ్ ఏవ నిబధ్నామి జరామరణకారిణీమ్ । కిమ్ ఇమామ్ అహమ్ అర్థేషు ధృతిమ్ ఉద్వేగభారిణీమ్
నేనే నన్ను పుట్టుక, వృద్ధాప్యం, మరణానికి బంధించుకుంటున్నాను. ఈ సంపదల కోసం ఇంత బాధతో నిండిన ఆశను ఎందుకు పట్టుకుంటున్నాను?
యాతు తిష్ఠతు వా సమ్పన్ మమైనాం ప్రతి కో గ్రహః । బుద్బుదశ్రీర్ ఇవైషా హి మిథ్యైవేత్థమ్ ఉపస్థితా
ఈ ఐశ్వర్యం వచ్చిందా, లేదంటే ఉండిపోయిందా, నాకు ఏమి సంబంధం? బుడబుడి మెరుపులా ఇది అబద్ధంగా కనిపిస్తుంది.
తే మహావిభవా భోగాస్ తే సన్తస్ స్నిగ్ధబాన్ధవాః । సర్వం స్మృతిపథం ప్రాప్తం వర్తమానే ఽపి కా ధృతిః
ఆ గొప్ప ధనసంపదలు, సుఖాలు, ఆ స్నేహపూర్వక బంధువులు అన్నీ ఇప్పుడు జ్ఞాపకాలలోకి వెళ్లిపోయాయి. ఇప్పుడున్నదానికి కూడా ఏమి నిలకడ ఉంది?
క్వ ధనాని మహీపానాం బ్రహ్మణాం క్వ జగన్తి వా । ప్రాక్తనాని ప్రయాతాని కేయం విశ్వస్తతా మమ
రాజుల సంపదలు ఎక్కడ? బ్రహ్మదేవుల సంపదలు లేదా ఈ లోకాలు ఎక్కడ? గతంలో ఉన్నవన్నీ పోయిపోయాయి. అయినా నేను ఎందుకు ఇంత నమ్మకం పెట్టుకున్నాను?
గలితానీన్ద్రలక్షాణి బుద్బుదానీవ వారిణి । మాం జీవితనిబద్ధాశం విహసిష్యన్తి సాధవః
ఇంద్రుడి అధికారం గుర్తులు నీటిలో బుడబుడలలా కనుమరుగయ్యాయి. జీవితం మీద ఆశ పెట్టుకుని ఉండే నన్ను మంచివాళ్లు నవ్వుకుంటారు.
కోటయో బ్రహ్మణాం యాతా గతాస్ సర్గపరమ్పరాః । ప్రయాతాః పాంసువద్ భూపాః కా ధృతిర్ మమ జీవితే
వెయ్యి లక్షల బ్రహ్మదేవులు పోయారు, సృష్టి చక్రాలు మారిపోయాయి. రాజులు కూడా మట్టిలా కలిసిపోయారు. ఇలాంటి జీవితంలో నాకు ఏమిటి ధైర్యం?