తతే బ్రహ్మఘనే నిత్యే సమ్భవన్తి న కల్పనాః । విచ్ఛిత్తయః పయోరాశౌ యథా రామ జలేతరాః
ఆ శాశ్వతమైన బ్రహ్మమయమైన సముద్రంలో ఊహలు పుట్టవు. ఎలా సముద్రంలో నీటి వేర్వేరు రూపాలు ఉండవో, అలాగే, ఓ రామా, అక్కడ కల్పనలు ఉండవు.
ఏకస్మిన్న్ ఏవ సర్వస్మిన్ పరమాత్మని విస్తృతే । ద్వితీయా కల్పనా నాస్తి వహ్నౌ హిమకణో యథా
అఖండమైన పరమాత్మలో రెండవదేమీ లేదు. అది అగ్నిలో మంచు తులిక ఉండలేనట్టే.
భావయన్న్ ఆత్మనాత్మానం చిద్రూపేణైవ చిన్మయమ్ । జగజ్జాలమ్ అయం హ్య్ ఆత్మా స్వయమ్ ఆత్మని జృమ్భతే
మనసారా మనసునే పరమచైతన్యంగా భావిస్తూ, ఈ జగత్తు అంతా ఆ పరమాత్మే, తనలో తానే వికసిస్తూ కనిపిస్తుంది.
న శోకో ఽస్తి న మోహో ఽస్తి న జన్మాస్తి న జన్మవాన్ । యద్ అస్తీహ తద్ ఏవాస్తి విజ్వరో భవ రాఘవ
ఇక్కడ దుఃఖం లేదు, మాయ లేదు, జననం లేదు, జన్మించినవాడు కూడా లేడు. ఇక్కడ ఉన్నది ఏదైతే ఉందో, అదే నిజం. రాఘవా! నీవు బాధలేని వాడవు కావాలి.
సమస్ స్వస్థస్ స్థిరమతిశ్ శాన్తశ్ శాన్తమనా మునిః । మౌనీ వరమణిస్వచ్ఛో విజ్వరో భవ రాఘవ
సమబుద్ధిగా, ఆరోగ్యంగా, స్థిరమైన మనస్సుతో, శాంతంగా, మౌనంగా, మణిలా స్వచ్ఛంగా, బాధలేని వాడిగా ఉండు రాఘవా.
నిర్ద్వన్ద్వో నిత్యసత్త్వస్థో నిర్యోగక్షేమ ఆత్మవాన్ । అద్వితీయో విశోకాత్మా విజ్వరో భవ రాఘవ
ఓ రాఘవా, నీవు ద్వంద్వాలు లేని వాడవై, శాశ్వత సత్యంలో స్థిరంగా ఉండి, లాభనష్టాల గురించి ఆందోళన లేకుండా, స్వయంగా నిన్ను నువ్వు పట్టుకుని, ఏకత్వ భావంతో, దుఃఖం లేని హృదయంతో, జ్వరము లేని వాడవిగా ఉండు.
వివిక్తశ్ శాన్తసఙ్కల్పో ధీరధీర్ ఊర్జితాశయః । యథాప్రాప్తానువర్తీ చ విజ్వరో భవ రాఘవ
ఓ రాఘవా, నీవు ఒంటరిగా ఉండి, మనసు ప్రశాంతంగా ఉంచి, ధైర్యంగా, స్థిరంగా ఉండి, ఉన్నత ఆశయాలు కలిగి, ఏది వస్తే అది స్వీకరించే మనస్సుతో, జ్వరము లేని వాడవిగా ఉండు.
వీతరాగో నిరాయాసో విమనా వీతకల్మషః । నాదాతా న పరిత్యాగీ విజ్వరో భవ రాఘవ
ఓ రాఘవా, నీవు రాగం లేకుండా, శ్రమ లేకుండా, మనసు నిర్మలంగా, పాపాలు లేని వాడిగా, ఏదీ స్వీకరించని, ఏదీ వదలని వాడిగా, జ్వరము లేని వాడవిగా ఉండు.
విశ్వాతీతం పదం ప్రాప్తః ప్రాప్తప్రాప్తవ్యపూరితః । పూర్ణార్ణవవద్ అక్షుబ్ధో విజ్వరో భవ రాఘవ
ఓ రాఘవా, నీవు జగత్తుకు అతీతమైన స్థితిని పొందినవాడిగా, వచ్చినదాన్ని, రానిదాన్ని నిండుగా అనుభవిస్తూ, సంపూర్ణ సముద్రంలా కలత లేని వాడిగా, జ్వరము లేని వాడవిగా ఉండు.
వికల్పజాలనిర్ముక్తో మాయాఞ్జనవివర్జితః । ఆత్మనాత్మని తృప్తాత్మా విజ్వరో భవ రాఘవ
భ్రమల జాలం నుంచి విముక్తుడై, మాయ అనే మసి తగలకుండా, నీ ఆత్మలో నీవే తృప్తి పొందుతూ, ఎలాంటి ఆందోళన లేకుండా ఉండు రాఘవ.
అనన్తాపారపర్యన్తవపుర్ ఆత్మవిదాం వరః । ధరాధరశిరోధీరో విజ్వరో భవ రాఘవ
అంతం లేని, అంచు లేని, అపారమైన రూపంతో, ఆత్మను తెలిసినవారిలో శ్రేష్ఠుడవు నీవు. పర్వత శిఖరంలా అచంచలంగా, ఎలాంటి ఆందోళన లేకుండా ఉండు రాఘవ.
ఆత్మన్య్ ఏవాత్మనౌదార్యం భజ పూర్ణ ఇవార్ణవః । ఆత్మన్య్ ఏవాత్మనాహ్లాదం భజ పూర్ణేన్దుబిమ్బవత్
సముద్రం పూర్తిగా నిండినట్టు, నీ ఆత్మలోనే ఉదారతను అలవరచు. పూర్ణ చంద్రబింబంలా, నీ ఆత్మలోనే ఆనందాన్ని అనుభవించు.
విశ్వప్రపఞ్చరచనేయమ్ అసత్యరూపా నాసత్యరూపమ్ అనుధావతి నామ తజ్జ్ఞః । తజ్జ్ఞో ఽసి శాన్తకలనో ఽసి నిరామయో ఽసి నిత్యోదితో ఽసి భవ సున్దర శాన్తశోకః
ఈ జగత్తు సృష్టి అసత్య స్వరూపమే. అసత్యం మరొక అసత్యాన్ని వెంబడించదు. దాని తత్వాన్ని తెలిసినవాడే నిజమైన జ్ఞాని. నీవు ఆ జ్ఞాని, నీవు శాంతమైన మనస్సు కలవాడు, వ్యాధిలేని వాడు, ఎప్పుడూ జాగృతుడవు. అందంగా, శాంతంగా, దుఃఖం లేని వాడిగా ఉండు.
ఏకాతపత్రమ్ అవనౌ గురుణోపదిష్టః సమ్యక్ ప్రపాలయ చిరం సమయేహ దృష్ట్యా । రాజ్యం సమస్తగుణరఞ్జితరాజలోకస్ త్యాగో న యుక్త ఇహ కర్మసు నాపి రాగః
గురువు సముచితంగా బోధించిన తరువాత, ఒక గొడుగు క్రింద ఈ రాజ్యాన్ని చాలా కాలం పాటు, ప్రస్తుత పరిస్థితిని దృష్టిలో ఉంచుకొని రక్షించు. ఈ రాజ్యం అన్ని మంచి లక్షణాలతో, రాజులతో అలంకరించబడి ఉంది. ఇక్కడ పనుల పట్ల ఆసక్తి గానీ, విరక్తి గానీ తగదు.
ఇమమ్ ఏవం పరిస్పన్దం కరోమీత్య్ అస్తవాసనమ్ । ప్రవర్తతే యః కార్యేషు స ముక్త ఇతి మే మతిః
ఈ కార్యాన్ని ఇలా నేను చేస్తున్నాను అని స్థిరమైన నిశ్చయంతో పనులు చేసే వాడు నిజంగా విముక్తుడు అని నా అభిప్రాయం.
పౌరుషీం తనుమ్ ఆశ్రిత్య కేచిద్ ఏతే క్రియారతాః । స్వర్గాన్ నరకమ్ ఆయాన్తి స్వర్గం చ నరకాత్ పునః
కొంతమంది పురుషార్థాన్ని ఆశ్రయించి, కార్యాలలో నిమగ్నమై, స్వర్గం నుండి నరకానికి, నరకం నుండి మళ్లీ స్వర్గానికి వెళ్తారు.
కేచిత్ కుకర్మనిరతా విరతాస్ స్వవివేకతః । నరకాన్ నరకం యాన్తి దుఃఖాద్ దుఃఖం భయాద్ భయమ్
కొంతమంది చెడు పనుల్లో నిమగ్నమై, తమ స్వంత వివేకంతో వాటి నుండి దూరమవుతారు. వారు నరకం నుండి మరొక నరకానికి, బాధ నుండి మరింత బాధకు, భయం నుండి మరింత భయానికి వెళ్తారు.
కేచిత్ స్వవాసనాతన్తుబద్ధాః కర్మావలోడితాః । తిర్యక్త్వాత్ స్థావరతనుం యాన్తి తిర్యక్తనుం తతః
కొంతమంది తమ స్వభావపు అలవాట్ల బంధనంలో చిక్కుకుని, గత కర్మల ప్రభావంతో ఇక్కడి నుండి అక్కడికి తిప్పబడుతూ, ఒకసారి పశువుల రూపంలోకి, అక్కడినుంచి స్థావర జీవుల రూపంలోకి, మళ్ళీ పశువుల శరీరంలోకి వెళ్తారు.
కేచిద్ ఆత్మవిదో ధన్యా విచారితమనోదృశః । విచ్ఛిన్నతృష్ణానిగడా యాన్తి నిష్కేవలం పదమ్
కొంతమంది అదృష్టవంతులు, ఆత్మను తెలుసుకున్నవారు, తమ మనస్సును పరిశీలించి, ఆశల బంధనాలను తెంచుకున్నవారు, అన్ని పరిమితుల నుండి విముక్తి పొందిన స్థితిని చేరుకుంటారు.
పురా కతిపయాన్య్ ఏవ భుక్త్వా జన్మాని రాఘవ । అస్మిఞ్ జన్మని యో ముక్తస్ స స్యాద్ రాజససాత్త్వికః
ఓ రాఘవా! కొందరు చాలా తక్కువ జన్మలు అనుభవించిన తరువాత, ఈ జన్మలోనే విముక్తి పొందినవారు రాజస లేదా సాత్విక స్వభావం కలవారు.
జాతో ఽసౌ వృద్ధిమ్ అభ్యేతి పార్వణశ్ చన్ద్రమా ఇవ । కుటజం ప్రావృషీవైనం సౌభాగ్యమ్ అనుగచ్ఛతి
అతడు జన్మించి, పెరుగుతూ, పక్షవృద్ధి సమయంలో చంద్రుడు ఎలా మెరుగవుతాడో అలాగే ఎదుగుతాడు. వర్షాకాలంలో కూటజ వృక్షం ఎలా పుష్టిగా పెరుగుతుందో, అదేవిధంగా అతనికి శుభఫలితాలు అనుసరిస్తాయి.
యస్యేదం జన్మ పాశ్చాత్యం తమ్ ఆశ్వ్ ఏవ మహామతే । విశన్తి విద్యా విమలా ముక్తా వేణుమ్ ఇవోత్తమమ్
ఓ మహామతి, ఎవరి జననం తరువాత జరిగిందో, ఆ మనిషిలో పవిత్రమైన జ్ఞానం ఎంతో వేగంగా ప్రవేశిస్తుంది. అది ముత్యాన్ని మాదిరిగా, ముద్దుబొమ్మ వంటి బాంబూలోకి చేరినట్టుగా ఉంటుంది.
ఆర్యతా హృద్యతా మైత్రీ సోమ్యతా ముక్తతా జ్ఞతా । సమాశ్రయన్తి తం నిత్యమ్ అన్తఃపురమ్ ఇవాఙ్గనాః
ఆ మనిషిలో ఎప్పుడూ ఉన్నతత్వం, హృద్యత, స్నేహం, మృదుత్వం, విముక్తి, జ్ఞానం — ఇవన్నీ అంతఃపురంలో మహిళలు నివసించునట్టు నివసిస్తాయి.
యః కుర్వన్ సర్వకార్యాణి పుష్టే నష్టే ఽథ తత్ఫలే । సమస్ స సర్వకాలేషు న తుష్యతి న శోచతి
ఎవరైనా అన్ని పనులు చేస్తూ, ఫలితం లభించినా లేదా పోయినా, ఎప్పుడూ సమానంగా ఉంటే, అతడు ఆనందించడు, బాధపడడు కూడా.
తమాంసీవ దివా యాన్తి తత్ర ద్వన్ద్వాని సఙ్క్షయమ్ । శరదీవ ఘనాస్ తత్ర గుణా గచ్ఛన్తి శుద్ధతామ్
పగటి వెలుగులో చీకటి పోయినట్టు, ఆ మనిషిలో ద్వంద్వాలు అంతరించిపోతాయి. శరదృతువులో మేఘాలు కరిగినట్టు, గుణాలు అక్కడ పవిత్రతను పొందుతాయి.
పేశలాచారమధురం సర్వే వాఞ్ఛన్తి తం జనాః । వేణుం మధురనిస్స్వానం వనే మృగగణా ఇవ
మృదువుగా, మధురంగా ప్రవర్తించే వారిని అందరూ ఇష్టపడతారు. అడవిలో మృగాలు మధురమైన స్వరంతో ఊదే వేణువును ఎలా ఆకర్షితులవుతాయో, అలానే ప్రజలు కూడా అలాంటి వ్యక్తిని కోరుకుంటారు.
నరం పాశ్చాత్యజన్మానమ్ ఏవమ్ప్రాయా గుణశ్రియః । జాతమ్ ఏవానుధావన్తి బలాకా ఇవ వారిదమ్
అలాగే, పాశ్చాత్యదేశంలో జన్మించిన వ్యక్తిని గుణాలు, ఐశ్వర్యం సహజంగా అనుసరిస్తాయి. అది మేఘాన్ని చూసి బలాకా పక్షులు గుంపుగా చేరినట్లు ఉంటుంది.
తతో ఽసౌ గుణసమ్పూర్ణో గురుమ్ ఏవానుగచ్ఛతి । స తమ్ ఏకం వివేకేన నియోజయతి పావనమ్
అలాంటి గుణసంపన్నుడు గురువును అనుసరిస్తాడు. ఆ గురువు తన వివేకంతో అతడిని పవిత్రమైన మార్గంలో నడిపిస్తాడు.
విచారవైరాగ్యవతా చేతసా గుణశాలినా । దేవం పశ్యత్య్ అథాత్మానమ్ ఏకరూపమ్ అనామయమ్
విచారణ, వైరాగ్యం కలిగిన మనస్సుతో, గుణాలతో నిండినవాడు చివరికి దైవాన్ని, అంటే తన స్వరూపమైన, ఏ బాధలు లేని ఆత్మను దర్శిస్తాడు.
అతో రామ విచారేణ చారుణా శాన్తచేతసా । ప్రబోధనీయం ప్రథమం మనో మననమన్థరమ్
కాబట్టి రామా, మనస్సు అనేక ఆలోచనలతో అల్లాడుతుంటే, మధురమైన విచారణతో, శాంతమైన హృదయంతో ముందుగా దాన్ని మేల్కొలపాలి.