ఉచ్చైఃపదస్థస్ తజ్జ్ఞేన సుమహాఞ్ శీతలాశయః । సాధుర్ ఏవానుగన్తవ్యో మయూరేణామ్బుదో యథా
ఎక్కువ స్థాయిలో ఉన్న, గొప్ప మనసున్న, చల్లని హృదయాన్ని కలిగిన సద్గుణి ని మాత్రమే అనుసరించాలి; మయూరం మేఘాన్ని అనుసరించినట్టు.
అహఙ్కారస్య దేహస్య సంసారస్యోద్భవస్య చ । విచారమ్ అమలం కృత్వా సత్యమ్ ఏవాశ్రయేన్ నరః
అహంకారం, శరీరం, ఈ లోకజీవితానికి కారణమైనదానిని నిర్మలంగా పరిశీలించి, మనిషి నిజాన్ని మాత్రమే ఆశ్రయించాలి.
శరీరమ్ అస్థిమాంసం చ త్యక్త్వా రక్తాద్య్ అశోభనమ్ । భూతముక్తావలీతన్తుం చిన్మాత్రమ్ అవలోకయేత్
ఎముకలు, మాంసం, రక్తం వంటి శరీరాన్ని పక్కనబెట్టి, ముత్యాల దండను పొదివినట్లు, కేవలం శుద్ధమైన చైతన్యాన్ని మాత్రమే మనసారా చూడాలి.
సత్యే నిత్యే తతే శుద్ధే సర్వగే సర్వభావనే । శివే సర్వమ్ ఇదం ప్రోతం సూత్రే మణిగణో యథా
నిత్యమైన, శుద్ధమైన, అంతటా వ్యాపించిన, అన్నిటినీ పోషించే, మంగళకరమైన సత్యంలో ఈ జగత్తంతా మణుల దండలో తంతువులా కలిసిపోతుంది.
యైవ చిద్ భువనాభోగభూషణే వ్యోమ్ని భాస్కరే । ధరావివరకోశస్థే సైవ చిత్ కీటకోదరే
ఈ లోక సుఖాలకు అలంకారంగా ఉన్న ఆ చైతన్యమే, ఆకాశంలో, సూర్యునిలో, భూమి లోపల, పురుగు కడుపులో కూడా అదే చైతన్యం ఉంది.
కుమ్భవ్యోమ్నాం న భేదో ఽస్తి యథేహ పరమార్థతః । చితాం శరీరసంస్థానాం న భేదో ఽస్తి తథానఘ
ఓ పాపరహితుడా, మట్టికుండలోని ఆకాశం, బయట ఉన్న ఆకాశానికి ఎలాంటి తేడా ఉండదని మనం చూస్తాం కదా. అలాగే, చైతన్యానికి, శరీర రూపాలకు కూడా అసలు తేడా ఉండదు.
సర్వేషామ్ ఏవ భూతానాం తిక్తం కటు చ నాన్యథా । ఏకత్వాద్ అనుభూతేర్ హి కుతశ్ చిన్మాత్రభిన్నతా
ప్రతి జీవికి చేదు, కారం ఒకేలా అనిపిస్తాయి. అనుభూతి ఒక్కటే అయినప్పుడు, కేవలం చైతన్యంలో ఎలాంటి భేదం ఎలా కలుగుతుంది?
ఏకస్మిన్న్ ఏవ సతతం స్థితే చిన్మాత్రవస్తుని । జాతో ఽయమ్ అయమ్ ఉన్నష్ట ఇతి కైషాజ్ఞతేహ వః
ఈ ఎప్పటికీ ఉండే చైతన్య స్వరూపంలో, ఎవరు 'ఇతడు పుట్టాడు, వాడు పోయాడు' అని చెప్పగలరు? ఇలాంటి భావనలు అవిద్య వల్లే కలుగుతాయి.
నేహ తన్ నామ వస్త్వ్ అస్తి యద్ అభూత్వా ప్రజాయతే । న చ తన్ నామ వస్త్వ్ అస్తి యద్ భూత్వా ప్రవిలీయతే
ఇక్కడ, ముందుగా లేని వస్తువు పుట్టిందని చెప్పదగినది లేదు. అలాగే, ఉన్నది మాయమైపోయిందని చెప్పదగినది కూడా లేదు.
ఆభాసమాత్రమ్ ఏవేదం న సన్ నాసచ్ చ రాఘవ । ఉత్ప్లుతేనాప్రశాన్తేన చేతసా సద్ ఇవ స్థితమ్
రాఘవా, ఇది కేవలం ఒక భ్రమ మాత్రమే; ఇది నిజమూ కాదు, అసత్యమూ కాదు. మనసు అశాంతిగా ఉండినపుడు మాత్రమే ఇది నిజంగా కనిపిస్తుంది.
మేహ మోహో ఽస్తు వో మౌర్ఖ్యాన్ నేదం సద్ యత్ ప్రణశ్యతి । న చాసద్ ఇత్య్ ఏవ దృఢం నిర్ణీయాశోకితాస్తు వః
అజ్ఞానంతో మాయ కలిగినా పరవాలేదు, కానీ ఇది నశించిపోతున్నదని ఇది నిజమని గానీ, అసత్యమని గానీ నిశ్చయంగా నిర్ణయించుకోకండి. అలా మీరు దుఃఖం లేకుండా ఉండగలరు.
అసతి జగతి కిం కిలేహ మోహస్ సతి చ కిమ్ అఙ్గ విమోహకారణం తత్ । జననమరణసంస్థితిష్వ్ అతస్ త్వం భవ ఖమ్ ఇవాతిసమస్ సదోపశాన్తః
ఈ లోకం అసత్యమైతే, ఇక్కడ మాయకు కారణమేంటి? నిజమైతే, ప్రియమా, మాయకు కారణం ఏముంటుంది? జననం, మరణం, జీవితం అన్నిటిలోనూ నీవు ఎప్పుడూ ఆకాశంలా సమంగా, శాంతిగా ఉండు.
ధీరో విచారవాఞ్ జన్తుర్ ఆదావ్ ఏవ మహాధియా । శాస్త్రార్థవిదుషా జ్ఞేన సుజనేన సమం వసేత్
వివేకం కలిగిన జ్ఞాని మొదటి నుంచే శాస్త్రార్థాన్ని తెలిసిన మంచి వారితో, జ్ఞానులతో కలిసి ఉండాలి.
యా యా దుఃఖవినాశిన్యో వరవిజ్ఞానదృష్టయః । తాస్ తా మధావ్ ఇవ లతా జాయన్తే సుజనే సతి
ఎక్కడైతే మంచి మనసున్నవారి దగ్గర బాధలను తొలగించే గొప్ప జ్ఞానం పుట్టుకుంటుందో, అవి వసంతంలో లతలు పుష్పించేలా, మంచి వ్యక్తి సమక్షంలోనే పుట్టుకొస్తాయి.
సుజనేన విరక్తేన హృద్యేన మహతా సహ । ప్రవిచార్య మహాబాహో పదమ్ ఆసాద్యతే పరమ్
మహాబాహూ! మంచి, విరక్తి కలిగి, హృదయపూర్వకంగా ఉండే మహాత్ముడితో కలిసి ఆలోచిస్తే, పరమ స్థితిని పొందవచ్చు.
శాస్త్రార్థసుజనాసఙ్గవైరాగ్యాభ్యాససత్కృతః । పురుషస్ త్వమ్ ఇవాభాతి రామ విజ్ఞానభాజనమ్
శాస్త్రార్థం, మంచి వారి సాంగత్యం, విరక్తి సాధన, నియమం—ఇవి గౌరవించబడే వ్యక్తి, రామా, నీవు ఎలా జ్ఞానపాత్రవాడివో, అలాగే ప్రకాశిస్తాడు.
త్వం తూదారనిజాచారో ధీరో గుణగణార్ణవః । అధితిష్ఠసి నిర్దుఃఖాం జాతిం రాజససాత్త్వికీమ్
నీవు నిజంగా ఉదారమైన ఆచారంతో, స్థిరమైన మనస్సుతో, అన్ని గుణాల సముద్రమైనవాడివి; రజస్సు, సత్త్వగుణాలతో కూడిన, బాధలేని పవిత్ర స్థితిలో నివసిస్తున్నావు.
భూయో ఽస్మిన్ దగ్ధసంసారే నాసి దుఃఖస్య భాజనమ్ । పాశ్చాత్యజన్మాసి మునే స్వభావమ్ అనుధావసి
ఈ కాలంలో, ఈ సంసారంలో నువ్వు ఇక బాధలకు పాత్రం కావడం లేదు; ఓ మునీశ్వరా, నువ్వు కొత్తగా పుట్టినవాడివి, నీ సహజ స్వభావాన్ని అనుసరిస్తున్నావు.
స్వయైవామలయా దృష్ట్యా తవ ప్రకటతాం గతమ్ । యథాభూతం జగద్వస్తు రుచా దినపతేర్ ఇవ
నీ స్వచ్ఛమైన దృష్టితో, ఈ లోకంలోని వాస్తవం నీకు స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది; అది సూర్యుని కాంతిలో అన్నీ ఎలా బహిరంగమవుతాయో అలాగే.
ఇదానీం మద్వచోరాశివహ్నిదగ్ధమలో ఽమలః । నూనమ్ ఉత్సారితాభ్రేణ శరద్వ్యోమ్నా సమో భవ
ఇప్పుడు నా మాటల అగ్నిలో నీ మలినతలు కాలిపోయాయి, నీవు నిజంగా నిర్మలుడవు; మేఘాలు తొలగిపోయిన శరదృతువు ఆకాశంలా నిర్మలంగా ఉండు.
భవభావనయా ముక్తం యుక్తమ్ ఉత్తమసంవిదా । చిత్తముక్తాకలాపం త్వమ్ అచ్ఛాచ్ఛం హృదయే కురు
భవబంధన భావన నుండి విముక్తుడవై, ఉత్తమమైన జ్ఞానంతో నిండినవాడవు; నీ మనస్సు స్వేచ్ఛ ముత్యాల దండలా ఉంది, నీ హృదయాన్ని పూర్తిగా పారదర్శకంగా చేసుకో.
మమేదమ్ ఇదమ్ అన్యస్యేత్య్ ఏవంకలనయోజ్ఝితమ్ । మనో ముక్తవిభాగం తే ముక్తమ్ ఏవ న సంశయః
‘ఇది నాది, అది వేరొకరి’ అనే భావాలు పూర్తిగా వదిలేసిన మనస్సు, ఏ విభాగమూ లేకుండా ఉంటే, అది నిజంగా విముక్తమే. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తవోత్తమానుభావస్య య ఇదానీం నరా భువి । చేష్టామ్ అనుసరిష్యన్తి తే ఽపి యాస్యన్త్య్ అశోకతామ్
ఈ భూమిపై నీ గొప్ప ప్రవర్తనను అనుసరించే వారు కూడా, వారు కూడా దుఃఖం లేని స్థితిని పొందుతారు.
రాఘవవ్యవహారేణ విహరిష్యన్తి యే నరాః । భవార్ణవాత్ తరిష్యన్తి స్వమనఃపోతకేన తే
రాఘవుని మార్గాన్ని అనుసరించే వారు, తమ స్వంత మనస్సనే పడవగా చేసుకుని, ఈ సంసారసముద్రాన్ని దాటి వెళ్తారు.
భవత్తుల్యమతిర్ యస్ స్యాత్ సుజనస్ సమదర్శనః । యోగ్యో ఽసౌ జ్ఞానదృష్టీనాం పూర్ణేన్దుస్ సురుచామ్ ఇవ
నీలా సమానమైన మనస్సు కలిగి, అందరినీ సమంగా చూసే మంచి మనిషి, జ్ఞానదృష్టికి అర్హుడు. అది పూర్ణచంద్రునికి అందమైన కాంతులు తగిలినట్లే.
త్వమ్ అశోకాం దశాం ప్రాప్తో యథాప్రాప్తానువృత్తిమాన్ । యావద్దేహం ధియా తిష్ఠ రాగద్వేషవిహీనయా
నీవు ఇప్పుడు శోకములేని స్థితిని పొందినవాడివి. ఏది అవసరమో అది చేస్తూ, ఈ శరీరం ఉన్నంతవరకు, మనస్సులో రాగద్వేషాలు లేకుండా ఉండు.
బహిర్ లోకోచితాచారస్ త్వ్ అన్తస్ త్యక్తాఖిలైషణః । పరాం శీతలతామ్ ఏత్య తిష్ఠ పూర్ణేన్దుబిమ్బవత్
బయట ప్రపంచానికి తగినట్లుగా ప్రవర్తించు. కానీ లోపల అన్ని కోరికలను వదిలేసి, పూర్ణచంద్రునిలా ప్రశాంతంగా ఉండు.
ఇతరాసు తు యే జాతా జాతిష్వ్ అగుణశాలినః । అవిచార్యాస్ త ఏతే హి గోమాయుశిశుధర్మకాః
ఇతర వర్గాలలో జన్మించిన, గుణాలు లేని వారు మనకు పరిగణనలోకి రావాల్సినవారు కాదు. వారు కోయిల పిల్లల్లా తమ స్వభావానుసారం ప్రవర్తిస్తారు.
యే స్వభావా మహాబాహో నృణాం సాత్త్వికజన్మనామ్ । తాన్ భజన్ పురుషో యాతి పాశ్చాత్యోదారజన్మతామ్
ఓ మహాబాహువా! సత్త్వగుణంతో జన్మించిన వారి స్వభావాన్ని అనుసరిస్తే, మనిషి ఉత్తమమైన జన్మను పొందుతాడు.
యాన్ ఏవ సేవతే జన్తుర్ ఇహ జాతిగుణాన్ సదా । అప్య్ అన్యజాతిజాతో ఽపి యాతి తజ్జాతితాం క్షణాత్
ఈ లోకంలో ఏ జీవి ఎలాంటి స్వభావాలను ఎప్పుడూ అలవాటు చేసుకుంటుందో, అది వేరే జాతిలో పుట్టినా, వెంటనే ఆ జాతికి సంబంధించిన లక్షణాలను పొందుతుంది.