నిత్యమ్ ఆపూర్ణతామ్ అన్తర్ అక్షుబ్ధామ్ ఇన్దుసున్దరీమ్ । ఆపద్య్ అపి న ముఞ్చన్తి శశినశ్ శీతతామ్ ఇవ
వారు ఎప్పుడూ లోపల నిండిన, ప్రశాంతమైన, చంద్రునిలా అందమైన స్థితిని విడిచిపెట్టరు; ఎలాంటి పరిస్థితి వచ్చినా, చంద్రుని చల్లదనంలా తమ శాంతిని వదలరు.
ఆకృత్యైవ విరాజన్తే మైత్ర్యాదిగుణకాన్తయా । నవస్తబకహాసిన్యా లతయేవ మహాద్రుమాః
వారు సహజంగా స్నేహం వంటి గుణాల ఆకర్షణతో మెరిసిపోతారు; కొత్త పుష్పాలతో అలంకరించబడిన పెద్ద వృక్షాల్లా, మంచి లక్షణాలతో అలంకృతులై ఉంటారు.
సమాస్ సమరసాస్ సోమ్యాస్ సతతం సాధుసాధవః । అబ్ధివద్ ధృతమర్యాదా భవన్తి వితతాశయాః
వారు ఎప్పుడూ ఏకమై, సమతా భావంతో, మృదువుగా, మంచి మనసుతో ఉంటారు; సముద్రం తన హద్దులు దాటి పోనివ్వనట్లే, వారి సంకల్పాలు విస్తృతంగా ఉంటాయి.
అతస్ తేషాం మహాబాహో పదమ్ ఆపదపాసనమ్ । సర్వదైవానుగన్తవ్యం మఙ్క్తవ్యం నాపదర్ణవే
అందుచేత, ఓ మహాబాహువా, వారి స్థితి అన్ని కష్టాలను తొలగించేది. మనం ఎప్పుడూ దానిని అనుసరించాలి, దురదృష్టాల సముద్రంలో ఉండకూడదు.
తథా తథేహ జగతి విహర్తవ్యమ్ అఖేదినా । ఆత్మోదయాయ వర్తన్తే యథా రాజససాత్త్వికాః
అలాగే, ఈ లోకంలో అలసట లేకుండా వ్యవహరించాలి. రాజస్వభావం, సాత్విక స్వభావం కలవారు తమ ఆత్మ అభివృద్ధికి జీవిస్తారు.
అధిగమ్యార్య సచ్ఛాస్త్రం విచార్య చ పునః పునః । అనిత్యతాం స్వమనసా వివిక్తేనాశు భావయేత్
మంచి గ్రంథాన్ని తెలుసుకుని, మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచించి, ఒంటరిగా మనసుతో ఈ ప్రపంచం నశ్వరమని త్వరగా మనసులో స్థిరపరచుకోవాలి.
ఆదావ్ అన్తే చ యన్ నిత్యం రూపం త్రైలోక్యవర్తినామ్ । పదార్థానాం తద్ ఏవాశు భావయేన్ నేతరన్ ముధా
ప్రపంచంలోని అన్ని వస్తువులకు ఆది, అంత్యకాలంలో నిత్యమైన స్వరూపమే నిజమైనది. దాన్ని మాత్రమే త్వరగా మనసులో నిలిపించాలి, వేరే దేనినీ వృథాగా ఆలోచించకూడదు.
అసమ్యగ్దర్శనం త్యక్త్వా వ్యర్థసన్తానమ్ అన్తవత్ । స్మర్తవ్యం సమ్యగ్ ఏవేదం జ్ఞానసార్థమ్ అనన్తకమ్
తప్పు దృష్టిని, వ్యర్థమైన, నశించిపోయే ఆలోచనలను వదిలిపెట్టి, ఈ జ్ఞానార్ధమైన విషయాన్ని మాత్రమే సరిగ్గా గుర్తుంచుకోవాలి.
కో ఽహం కథమ్ ఇదం వేతి సంసారమ్ ఇదమ్ ఆతతమ్ । ప్రవిచార్యం ప్రయత్నేన ప్రాజ్ఞేన సహ సాధునా
నేను ఎవరు? ఇది ఎలా కలిగింది? ఈ సంసారం ఎంత విస్తరించింది? ఈ ప్రశ్నలను జ్ఞానులు మంచి వారితో కలిసి శ్రద్ధగా విచారించాలి.
నాకర్మసు నిమఙ్క్తవ్యం నానార్యేణ సహావసేత్ । ద్రష్టవ్యస్ సర్వవిచ్ఛేత్తా న మృత్యుర్ అవహేలయా
తప్పు పనుల్లో లీనమవకూడదు, చెడ్డవారితో కలిసి ఉండకూడదు; అన్నింటిని నాశనం చేసే మృతి ని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదని గుర్తించాలి.
ఉచ్చైఃపదస్థస్ తజ్జ్ఞేన సుమహాఞ్ శీతలాశయః । సాధుర్ ఏవానుగన్తవ్యో మయూరేణామ్బుదో యథా
ఎక్కువ స్థాయిలో ఉన్న, గొప్ప మనసున్న, చల్లని హృదయాన్ని కలిగిన సద్గుణి ని మాత్రమే అనుసరించాలి; మయూరం మేఘాన్ని అనుసరించినట్టు.
అహఙ్కారస్య దేహస్య సంసారస్యోద్భవస్య చ । విచారమ్ అమలం కృత్వా సత్యమ్ ఏవాశ్రయేన్ నరః
అహంకారం, శరీరం, ఈ లోకజీవితానికి కారణమైనదానిని నిర్మలంగా పరిశీలించి, మనిషి నిజాన్ని మాత్రమే ఆశ్రయించాలి.
శరీరమ్ అస్థిమాంసం చ త్యక్త్వా రక్తాద్య్ అశోభనమ్ । భూతముక్తావలీతన్తుం చిన్మాత్రమ్ అవలోకయేత్
ఎముకలు, మాంసం, రక్తం వంటి శరీరాన్ని పక్కనబెట్టి, ముత్యాల దండను పొదివినట్లు, కేవలం శుద్ధమైన చైతన్యాన్ని మాత్రమే మనసారా చూడాలి.
సత్యే నిత్యే తతే శుద్ధే సర్వగే సర్వభావనే । శివే సర్వమ్ ఇదం ప్రోతం సూత్రే మణిగణో యథా
నిత్యమైన, శుద్ధమైన, అంతటా వ్యాపించిన, అన్నిటినీ పోషించే, మంగళకరమైన సత్యంలో ఈ జగత్తంతా మణుల దండలో తంతువులా కలిసిపోతుంది.
యైవ చిద్ భువనాభోగభూషణే వ్యోమ్ని భాస్కరే । ధరావివరకోశస్థే సైవ చిత్ కీటకోదరే
ఈ లోక సుఖాలకు అలంకారంగా ఉన్న ఆ చైతన్యమే, ఆకాశంలో, సూర్యునిలో, భూమి లోపల, పురుగు కడుపులో కూడా అదే చైతన్యం ఉంది.
కుమ్భవ్యోమ్నాం న భేదో ఽస్తి యథేహ పరమార్థతః । చితాం శరీరసంస్థానాం న భేదో ఽస్తి తథానఘ
ఓ పాపరహితుడా, మట్టికుండలోని ఆకాశం, బయట ఉన్న ఆకాశానికి ఎలాంటి తేడా ఉండదని మనం చూస్తాం కదా. అలాగే, చైతన్యానికి, శరీర రూపాలకు కూడా అసలు తేడా ఉండదు.
సర్వేషామ్ ఏవ భూతానాం తిక్తం కటు చ నాన్యథా । ఏకత్వాద్ అనుభూతేర్ హి కుతశ్ చిన్మాత్రభిన్నతా
ప్రతి జీవికి చేదు, కారం ఒకేలా అనిపిస్తాయి. అనుభూతి ఒక్కటే అయినప్పుడు, కేవలం చైతన్యంలో ఎలాంటి భేదం ఎలా కలుగుతుంది?
ఏకస్మిన్న్ ఏవ సతతం స్థితే చిన్మాత్రవస్తుని । జాతో ఽయమ్ అయమ్ ఉన్నష్ట ఇతి కైషాజ్ఞతేహ వః
ఈ ఎప్పటికీ ఉండే చైతన్య స్వరూపంలో, ఎవరు 'ఇతడు పుట్టాడు, వాడు పోయాడు' అని చెప్పగలరు? ఇలాంటి భావనలు అవిద్య వల్లే కలుగుతాయి.
నేహ తన్ నామ వస్త్వ్ అస్తి యద్ అభూత్వా ప్రజాయతే । న చ తన్ నామ వస్త్వ్ అస్తి యద్ భూత్వా ప్రవిలీయతే
ఇక్కడ, ముందుగా లేని వస్తువు పుట్టిందని చెప్పదగినది లేదు. అలాగే, ఉన్నది మాయమైపోయిందని చెప్పదగినది కూడా లేదు.
ఆభాసమాత్రమ్ ఏవేదం న సన్ నాసచ్ చ రాఘవ । ఉత్ప్లుతేనాప్రశాన్తేన చేతసా సద్ ఇవ స్థితమ్
రాఘవా, ఇది కేవలం ఒక భ్రమ మాత్రమే; ఇది నిజమూ కాదు, అసత్యమూ కాదు. మనసు అశాంతిగా ఉండినపుడు మాత్రమే ఇది నిజంగా కనిపిస్తుంది.
మేహ మోహో ఽస్తు వో మౌర్ఖ్యాన్ నేదం సద్ యత్ ప్రణశ్యతి । న చాసద్ ఇత్య్ ఏవ దృఢం నిర్ణీయాశోకితాస్తు వః
అజ్ఞానంతో మాయ కలిగినా పరవాలేదు, కానీ ఇది నశించిపోతున్నదని ఇది నిజమని గానీ, అసత్యమని గానీ నిశ్చయంగా నిర్ణయించుకోకండి. అలా మీరు దుఃఖం లేకుండా ఉండగలరు.
అసతి జగతి కిం కిలేహ మోహస్ సతి చ కిమ్ అఙ్గ విమోహకారణం తత్ । జననమరణసంస్థితిష్వ్ అతస్ త్వం భవ ఖమ్ ఇవాతిసమస్ సదోపశాన్తః
ఈ లోకం అసత్యమైతే, ఇక్కడ మాయకు కారణమేంటి? నిజమైతే, ప్రియమా, మాయకు కారణం ఏముంటుంది? జననం, మరణం, జీవితం అన్నిటిలోనూ నీవు ఎప్పుడూ ఆకాశంలా సమంగా, శాంతిగా ఉండు.
ధీరో విచారవాఞ్ జన్తుర్ ఆదావ్ ఏవ మహాధియా । శాస్త్రార్థవిదుషా జ్ఞేన సుజనేన సమం వసేత్
వివేకం కలిగిన జ్ఞాని మొదటి నుంచే శాస్త్రార్థాన్ని తెలిసిన మంచి వారితో, జ్ఞానులతో కలిసి ఉండాలి.
యా యా దుఃఖవినాశిన్యో వరవిజ్ఞానదృష్టయః । తాస్ తా మధావ్ ఇవ లతా జాయన్తే సుజనే సతి
ఎక్కడైతే మంచి మనసున్నవారి దగ్గర బాధలను తొలగించే గొప్ప జ్ఞానం పుట్టుకుంటుందో, అవి వసంతంలో లతలు పుష్పించేలా, మంచి వ్యక్తి సమక్షంలోనే పుట్టుకొస్తాయి.
సుజనేన విరక్తేన హృద్యేన మహతా సహ । ప్రవిచార్య మహాబాహో పదమ్ ఆసాద్యతే పరమ్
మహాబాహూ! మంచి, విరక్తి కలిగి, హృదయపూర్వకంగా ఉండే మహాత్ముడితో కలిసి ఆలోచిస్తే, పరమ స్థితిని పొందవచ్చు.
శాస్త్రార్థసుజనాసఙ్గవైరాగ్యాభ్యాససత్కృతః । పురుషస్ త్వమ్ ఇవాభాతి రామ విజ్ఞానభాజనమ్
శాస్త్రార్థం, మంచి వారి సాంగత్యం, విరక్తి సాధన, నియమం—ఇవి గౌరవించబడే వ్యక్తి, రామా, నీవు ఎలా జ్ఞానపాత్రవాడివో, అలాగే ప్రకాశిస్తాడు.
త్వం తూదారనిజాచారో ధీరో గుణగణార్ణవః । అధితిష్ఠసి నిర్దుఃఖాం జాతిం రాజససాత్త్వికీమ్
నీవు నిజంగా ఉదారమైన ఆచారంతో, స్థిరమైన మనస్సుతో, అన్ని గుణాల సముద్రమైనవాడివి; రజస్సు, సత్త్వగుణాలతో కూడిన, బాధలేని పవిత్ర స్థితిలో నివసిస్తున్నావు.
భూయో ఽస్మిన్ దగ్ధసంసారే నాసి దుఃఖస్య భాజనమ్ । పాశ్చాత్యజన్మాసి మునే స్వభావమ్ అనుధావసి
ఈ కాలంలో, ఈ సంసారంలో నువ్వు ఇక బాధలకు పాత్రం కావడం లేదు; ఓ మునీశ్వరా, నువ్వు కొత్తగా పుట్టినవాడివి, నీ సహజ స్వభావాన్ని అనుసరిస్తున్నావు.
స్వయైవామలయా దృష్ట్యా తవ ప్రకటతాం గతమ్ । యథాభూతం జగద్వస్తు రుచా దినపతేర్ ఇవ
నీ స్వచ్ఛమైన దృష్టితో, ఈ లోకంలోని వాస్తవం నీకు స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది; అది సూర్యుని కాంతిలో అన్నీ ఎలా బహిరంగమవుతాయో అలాగే.
ఇదానీం మద్వచోరాశివహ్నిదగ్ధమలో ఽమలః । నూనమ్ ఉత్సారితాభ్రేణ శరద్వ్యోమ్నా సమో భవ
ఇప్పుడు నా మాటల అగ్నిలో నీ మలినతలు కాలిపోయాయి, నీవు నిజంగా నిర్మలుడవు; మేఘాలు తొలగిపోయిన శరదృతువు ఆకాశంలా నిర్మలంగా ఉండు.