ఇత్థం సర్వేషు సర్గేషు కేషుచిత్ త్వ్ అథ వాప్య్ అజః । సఙ్కల్పయతి సంసారం పరిపశ్యతి చ స్థిరమ్
ఇలా అన్ని సృష్టుల్లో, కొన్ని సందర్భాల్లో లేదా అన్నింటిలోనూ, ఆ జన్మలేని పరమాత్మ ఈ Samsāramను ఊహించి, అది స్థిరంగా ఉందని చూస్తున్నాడు.
మోహ ఏవమ్ అయం మిథ్యా జాగతస్ స్థిరతాం గతః । సఙ్కల్పనేన మనసా కల్పితో ఽవిరతం స్వయమ్
ఈ మోహం నిజంగా లేనిదే అయినా, మానవులు మేల్కొన్న జీవితంలో అది నిజంగా ఉందని అనిపిస్తుంది. మనస్సు ఊహతో ఇది ఎప్పటికీ సృష్టించబడుతూనే ఉంది.
సఙ్కల్పవశతస్ సర్వాః ప్రసరన్తి జగత్క్రియాః । సఙ్కల్పవశతో దేవీ నియతిర్ నియతా స్థితా
ఈ లోకంలోని అన్ని కార్యాలు ఊహ శక్తికి లోబడి జరుగుతాయి. అదే ఊహ శక్తితో దేవి అయిన విధి కూడా స్థిరంగా నిలిచిపోతుంది.
రోపితాయాం ప్రజానాథైస్ సృష్టౌ స కమలోద్భవః । బ్రహ్మా సఞ్చిన్తయత్య్ ఏష పద్మాసనగతః ప్రభుః
ప్రజల యజమానుడు సృష్టిని నాటిన తరువాత, ఆ కమలంలో పుట్టిన బ్రహ్మ, పద్మాసనంపై కూర్చొని ఇలా ఆలోచించసాగాడు.
మనస్స్పన్దనమాత్రేణ చిత్రం చిత్రేయమ్ ఉత్థితా । సృష్టిర్ ఆభోగినీ స్ఫారవ్యవహారవికారిణీ
మనస్సు కదలికతోనే ఎన్నో అద్భుతాలు పుట్టుకొస్తాయి. ఈ సృష్టి అనుభూతులతో నిండినది, ఎన్నో మార్పులతో, విభిన్నమైన క్రియలతో ఎప్పటికప్పుడు మారుతూ ఉంటుంది.
ఇన్ద్రోపేన్ద్రనరేన్ద్రాఢ్యా శైలసాగరసఙ్కులా । పాతాలరోదోదిగ్వర్గమార్గసఙ్కటకోటరా
ఈ సృష్టిలో ఇంద్రులు, ఉపేంద్రులు, మహారాజులు ఉన్నారు; పర్వతాలు, సముద్రాలు నిండిపోయాయి; పాతాళం, స్వర్గం, దిక్కులు అన్నీ సంకుచిత మార్గాలతో నిండిపోయాయి.
సఙ్కల్పజాలమ్ అఖిలం మయేదమ్ అహితం తతమ్ । అధునా విరమామ్య్ అస్మాత్ సఙ్కల్పోల్లాసనక్రమాత్
ఈ మొత్తం సంకల్పాల జాలాన్ని నేనే విస్తరించాను. ఇక ఇప్పుడు ఈ సంకల్పాల ఆడపడుచు ప్రక్రియను నేను ఆపేస్తాను.
ఇతి నిశ్చిత్య విరతస్ కల్పనానర్థసఙ్కటాత్ । అనాదిమత్ పరం బ్రహ్మ స్మరత్య్ ఆత్మానమ్ ఆత్మనా
ఇలా నిర్ణయించుకుని, ఊహాజనిత బాధల నుంచి విడిపోతాడు. ఆ అనంతమైన, ఆదిలేని పరబ్రహ్మను తనంతట తానే గుర్తుచేసుకుంటాడు.
తమ్ ఆసాద్య తదాభాసే పదే గలితమానసః । సుఖం తిష్ఠతి శాన్తాత్మా తల్పే ఽధ్వశ్రమవాన్ ఇవ
ఆ స్థితిని చేరినవాడు, ఆ ప్రకాశంలో మనస్సు లీనమై, హృదయం ప్రశాంతంగా, ఆనందంగా ఉంటాడు. ప్రయాణంలో అలసిపోయినవాడు మంచంపై విశ్రాంతి తీసుకున్నట్టు సుఖంగా నిలిచిపోతాడు.
నిర్మమో నిరహఙ్కారః పరాం శాన్తిమ్ ఉపాగతః । అవిక్షుబ్ధ ఇవామ్భోధిర్ ఆత్మనాత్మని తిష్ఠతి
అతనికి ఏదీ తనదనిపించదు, అహంకారం ఉండదు. పరమశాంతిని పొందినవాడు, సముద్రం అలలేకుండా ప్రశాంతంగా ఉన్నట్టు, తనలో తానే స్థిరంగా ఉంటాడు.
ధ్యానాత్ కదాచిద్ భగవాన్ స్వయం విరమతి ప్రభుః । చిద్వశాత్ సలిలస్పన్దాత్ సోమ్యత్వాద్ ఇవ వారిధిః
కొన్నిసార్లు, ధ్యానం వల్ల భగవంతుడు తానే స్వయంగా నిలిచిపోతాడు. చైతన్యశక్తి వల్ల, సముద్రంలో అలలు ఆగినప్పుడు అది ఎలా నిశ్శబ్దంగా ఉంటుందో, అలా ప్రశాంతంగా మారిపోతాడు.
విచారయతి సంసారం సుఖదుఃఖసమన్వితమ్ । ఆశాపాశశతైర్ బద్ధం రాగద్వేషభయాతురమ్
ఈ లోకాన్ని ఆనందం, బాధ కలిసినదిగా, వందలాది ఆశల బంధాలతో కట్టుబడి, మమకారం, ద్వేషం, భయం వలన బాధపడుతూ ఉన్నదిగా ఆలోచిస్తాడు.
తతస్ స కరుణాక్రాన్తమనా భూతవిభూతయే । కరోతీహ మహార్థాని శాస్త్రాణి వివిధాని చ
అప్పుడతని మనసు అన్ని జీవుల పట్ల దయతో నిండిపోతుంది. అప్పుడు ఇక్కడ గొప్ప కార్యాలు, వివిధ శాస్త్రాలను కూడా చేయడం ప్రారంభిస్తాడు.
అధ్యాత్మజ్ఞానగర్భాణి వేదవేదాన్తవన్తి చ । పురాణాదీని చాన్యాని ముక్తయే సర్వదేహినామ్
వాటిలో ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం నిండుగా ఉంటుంది. వేదాలు, వేదాంతాలు, పురాణాలు మరియు మరిన్ని ఇతర గ్రంథాలు, ఇవన్నీ జీవుల విముక్తి కొరకు రచించబడ్డాయి.
పునస్ తత్ పరమ్ ఆలమ్బ్య పదమ్ ఆపద్వివర్జితమ్ । స్వస్థస్ తిష్ఠతి శాన్తాత్మా నిర్మన్దర ఇవార్ణవః
తర్వాత మళ్లీ ఆ పరమ స్థితిని ఆధారంగా తీసుకుని, అన్ని కష్టాల నుంచి దూరంగా, శాంతమైన హృదయంతో, తాను తానే ఉండి, మందర పర్వతం కలిపినప్పటికీ కదలని సముద్రంలా స్థిరంగా ఉంటాడు.
అవలోక్య జగచ్చేష్టాం మర్యాదాయాం నియోజ్య చ । బ్రహ్మా కమలపీఠస్థః పునస్ స్వాత్మని తిష్ఠతి
ప్రపంచంలో జరిగే కార్యాలను గమనిస్తూ, వాటిని క్రమంగా నడిపిస్తూ, కమలంపై కూర్చున్న బ్రహ్మా మళ్లీ తనలోనికే లీనమవుతాడు.
కేవలం జన్మసంస్కారవశతస్ తస్య తద్ వపుః । అపునర్జననాయైవ చక్రభ్రమవద్ ఆస్థితమ్
పూర్వజన్మల ప్రభావంతోనే ఆ దేహం నిలిచిఉంటుంది; అది మరలా జన్మించకుండా ఉండటానికే, ఒకసారి తిప్పిన చక్రంలా, స్థిరంగా ఉంటుంది.
న రోచతే ఽస్య సన్త్యాగో వపుషో న చ సఙ్గ్రహః । నాత్మా న చేతరన్ నేహా న స్థితిర్ నాస్థితిస్ తథా
ఆయనకు దేహాన్ని వదిలేయాలన్న ఆసక్తి లేదు, అలాగే దాన్ని కాపాడుకోవాలన్న కోరిక కూడా లేదు. ఇక్కడ నాది, నీది అనే భావన లేదు; ఉండటం, ఉండకపోవడం అనే తేడా కూడా లేదు.
సర్వభావసమారమ్భస్ సమస్ సర్వాసు వృత్తిషు । పరిపూర్ణార్ణవాకారో ముక్త ఏవావతిష్ఠతే
అన్ని పనులను సమానంగా చేయడంలో, అన్ని స్థితులలో ఒకేలా ఉండడంలో, పరిపూర్ణ సముద్రంలా స్వేచ్ఛగా, సంపూర్ణంగా నిలిచివుంటాడు.
కదాచిత్ కేవలం సర్వసఙ్కల్పపరిహీనయా । యదృచ్ఛయానుగ్రహార్థం లోకానాం ప్రవిబుధ్యతే
కొన్ని సార్లు, ఏ సంకల్పం లేకుండా, యాదృచ్ఛికంగా, లోకాలపై కరుణ చూపేందుకు ఎవరో మేల్కొంటారు.
ఏషా బ్రాహ్మీ స్థితిః పుణ్యా యా మయోక్తా మహామతే । జాతిం విద్ధి సురానీకే తామ్ ఏతాం సాత్త్వికీమ్ ఇతి
ఓ జ్ఞానివా, నేను చెప్పిన ఈ పవిత్రమైన బ్రహ్మ స్థితిని, దేవతలలోక నాయకుడా, సాత్విక జన్మ స్థితిగా తెలుసుకో.
విసర్గే పరమాకాశే బ్రహ్మణో యా మనఃకలా । ఉదేతి ప్రథమం సైషా బ్రహ్మత్వం సముపాశ్నుతే
పరమాకాశంలో, బ్రహ్మ నుండి మనస్సు మొదటి సారి ఉద్భవించినప్పుడు, అది బ్రహ్మ స్థితిని పొందుతుంది.
సర్గే స్థితిం గతే త్వ్ అన్యా యోదేతి కలనా పరా । సా వ్యోమానిలమ్ ఆశ్రిత్య ప్రవిష్యౌషధిపల్లవాన్
సృష్టి స్థిరమైన తర్వాత, మరో ఉన్నతమైన కల్పన ఉద్భవించి, ఆకాశం, గాలిని ఆధారంగా తీసుకొని, ఔషధి ఆకుల్లో ప్రవేశిస్తుంది.
కాచిత్ సురత్వమ్ ఆయాతి పురుషత్వమ్ అథాపరా । కాచిత్ తిర్యక్త్వమ్ ఆయాతి కాచిద్ ఆయాతి యక్షతామ్
కొంతమంది దేవతలుగా జన్మిస్తారు, మరికొందరు మనుషులుగా అవుతారు. ఇంకొందరు జంతువులుగా పుడతారు, మరికొందరు యక్షులుగా అవుతారు.
చన్ద్రరశ్మిప్రణాలేన గృహీతౌషధిపల్లవా । యా యత్ సత్త్వం సమభ్యేతి సా తద్ ఏవాశు జాయతే
చంద్రుని కిరణాల ద్వారా ఔషధాలు, ఆకులు శక్తిని పొందుతాయి. వాటిలో ఏ ప్రాణి ప్రవేశిస్తే, అది త్వరగా అదే రూపంలో జన్మిస్తుంది.
జాతా సంసర్గవశతస్ తస్మిన్న్ ఏవ హి జన్మని । బధ్యతే ముచ్యతే వాసౌ స్వచమత్కారభేదతః
ఆ జన్మలో కలిసిన కారణంగా జన్మించినవాడు, తన భావనల తేడా వల్ల బంధించబడతాడు లేదా విముక్తి పొందుతాడు.
ఇత్థం గతా స్థితిమ్ ఇయం కిల రామభద్ర సృష్టిస్ స్ఫుటం ప్రకటసఙ్కటకర్మబన్ధా । ఆవిర్భవద్వివిధవేషవిహారభారసంరమ్భగర్భవిధురా కలనాపదేన
ఇలా, రామభద్రా, ఈ సృష్టి స్థిరంగా ఏర్పడింది. స్పష్టంగా కనిపించే, కనిపించని కర్మబంధాలతో బంధించబడి, కల్పన గర్భంలో నుంచి పుట్టిన ఎన్నో రూపాలు, ఆటలు, భారాలతో నిండిపోయింది.
అస్మిన్ భగవతి బ్రహ్మణ్య్ అమలం పదమ్ ఆస్థితే । పితామహే మహాబాహో కృతసర్గవ్యవస్థితౌ
ఓ మహాబాహువా, ఈ జగత్తు సృష్టికర్త అయిన పితామహుడు, పరమ పవిత్రమైన బ్రహ్మంలో స్థిరమై, సృష్టిని ఏర్పాటుచేసి అందులోనే నిలిచిపోతాడు.
జగజ్జీర్ణారఘట్టే ఽస్మిన్ వహతి స్వవ్యవస్థయా । విప్రోతభూతఘటయా రజ్జ్వా జీవితతృష్ణయా
ఈ పాతికిపోయిన, బాధలతో నిండిన లోకంలో, జీవితం పట్ల ఉన్న ఆకాంక్ష అనే తాడుతో వేలాడే మట్టికుండలా, ప్రతి ఒక్కటి తన క్రమానుసారం నడుస్తూ పోతుంది.
బ్రహ్మోత్థేషు చ జీవేషు విశత్సు భవపఞ్జరమ్ । వాసనాలూనశీర్ణేషు పయోరాశిం పయస్స్వ్ ఇవ
బ్రహ్మనుంచి పుట్టిన జీవులు, సంసారపు గదిలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, వారి వాసనలు పూర్తిగా తరిగిపోయినపుడు, అవి సముద్రంలో నీటిలా కలిసిపోతాయి.