తామసీర్ వాసనాః పూర్వం త్యక్త్వా విషయవాసితాః । మైత్ర్యాదిభావనానామ్నీర్ గృహాణామలవాసనాః
ముందుగా, ఇంద్రియాల విషయాలపై ఆకర్షణ కలిగిన తామసిక వాసనలను వదిలేయి. ఆ తరువాత, మైత్రీ వంటి పవిత్రమైన వాసనలను స్వీకరించు.
తా అప్య్ అన్తః పరిత్యజ్య తాభిర్ వ్యవహరన్ బహిః । అన్తశ్ శాన్తసమస్తేహో భవ చిన్మాత్రవాసనః
వాటిని మనసులో పూర్తిగా వదిలిపెట్టి, బయట వాటితో వ్యవహరిస్తూ, లోపల అన్ని కలవరం లేని స్థితిలో, కేవలం చైతన్య స్వభావంలో స్థిరంగా ఉండు.
తామ్ అప్య్ అథ పరిత్యజ్య మనోబుద్ధిసమన్వితామ్ । శేషే స్థిరసమాధానో యేన త్యజసి తం త్యజ
ఆ తర్వాత, మనసు, బుద్ధితో కూడిన ఆ భావనను కూడా వదిలిపెట్టి, దృఢమైన సమాధి స్థితిలో నిలిచిపో. ఇంకా వదిలేయాల్సింది ఏదైనా ఉంటే, దాన్నీ వదిలేయి.
చిన్మనఃకలనాకాలప్రకాశతిమిరాదికమ్ । వాసనాం వాసితారం చ ప్రాణస్పన్దనపూర్వకమ్
చైతన్యం, మనస్సు కల్పనలు, అవగాహనలోని అంధకారం, వాసనలు, వాటి మూలాలు, ప్రాణం కదలికతో కూడినవి — ఇవన్నీ పూర్తిగా, మూలంతో సహా వదిలేయి.
సమూలమ్ అఖిలం త్యక్త్వా వ్యోమసోమ్యః ప్రశాన్తధీః । యస్ త్వం భవసి సద్బుద్ధే స భవాశ్వ్ అవిలమ్బితః
అన్నీ మూలంతో సహా వదిలేసి, ఆకాశంలా నిర్మలమైన మనస్సుతో నీవు ఉండిపో. ఓ జ్ఞానవంతుడా, ఆలస్యం చేయకుండా అలాంటి స్థితిలో నిలిచిపో.
హృదయాత్ సమ్పరిత్యజ్య సర్వమ్ ఏవ మహామతిః । యస్ తిష్ఠతి గతవ్యగ్రం స ముక్తః పరమేశ్వరః
హృదయం నుంచి అన్నిటినీ పూర్తిగా వదిలేసి, ఎలాంటి కలవరం లేకుండా ఉండే గొప్ప మనసున్నవాడు నిజంగా విముక్తుడు, పరమేశ్వరుడు.
సమాధిమ్ అథ కర్మాణి మా కరోతు కరోతు వా । హృదయేనాస్తసర్వార్థో ముక్త ఏవోత్తమాశయః
అతడు ధ్యానంలో లీనమవ్వొచ్చు, లేక పనులు చేయొచ్చు, చేయకపోవచ్చు; కానీ హృదయంలో ఏదీ మిగలకుండా వదిలేసినవాడైతే, అతడు నిజంగా విముక్తుడు, శ్రేష్ఠమైన సంకల్పం కలవాడు.
నైష్కర్మ్యేణ న తస్యార్థో న తస్యార్థో ఽస్తి కర్మభిః । న సమాధానజప్యాభ్యాం యస్య నిర్వాసనం మనః
వాసనలు లేని మనస్సున్నవాడికి పనులు చేయడంలోనూ, చేయకపోవడంలోనూ, ధ్యానం లేదా జపంలోనూ ఏ ప్రయోజనం ఉండదు.
విచారితమ్ అలం శాస్త్రం చిరమ్ ఉద్గ్రాహితం మిథః । సన్త్యక్తవాసనాన్ మౌనాద్ ఋతే నాస్త్య్ ఉత్తమం పదమ్
శాస్త్రాలు ఎన్నోసార్లు పరిశీలించబడ్డాయి, చాలా కాలం చర్చించబడ్డాయి; కానీ వాసనలను మౌనంతో వదిలిపెట్టకుండా, పరమమైన స్థితి దొరకదు.
దృష్టం ద్రష్టవ్యమ్ అఖిలం భ్రాన్త్వాభ్రాన్తా దిశో దశ । జనాః కతిపయా ఏవ యథావస్త్వ్ అవలోకినః
ఈ పదహారు దిశల్లో తిరుగుతూ, చూడదగినదంతా చూసినా, నిజంగా ఉన్నదాన్ని గుర్తించేవారు కొద్దిమంది మాత్రమే.
యద్ యద్ ఆలోక్యతే కిఞ్చిద్ యత్ర యత్ర చ గమ్యతే । ఈప్సితానీప్సితాద్ అన్యన్ న తత్ర యతతే జనః
ఏదైనా చూసినా, ఎక్కడికైనా వెళ్లినా, మనిషి తనకు ఇష్టమైనదో, ఇష్టంలేనిదో తప్ప మరేదీ కోరడంలేదు.
యే కేచన సమారమ్భా యే జనస్య క్రియాక్రమాః । తే సర్వే దేహమాత్రార్థమ్ ఆత్మార్థం తు న కిఞ్చన
ప్రపంచంలో మనుషులు చేసే అన్ని పనులూ, ప్రయత్నాలూ ఈ శరీరానికే; నిజంగా ఆత్మ కోసం ఏదీ చేయరు.
పాతాలే బ్రహ్మలోకే చ స్వర్గే ఽథ వసుధాతలే । సన్తః కతిపయా ఏవ దృశ్యన్తే దృష్టదృష్టయః
పాతాళంలోనైనా, బ్రహ్మలోకంలోనైనా, స్వర్గంలోనైనా, భూమిమీదైనా, నిజమైన జ్ఞానం కలిగిన మహాత్ములు చాలా అరుదుగా కనిపిస్తారు.
ఇదం హేయమ్ ఉపాదేయమ్ ఇదమ్ ఇత్య్ అసదుత్థితౌ । నిశ్చయౌ గలితౌ యస్య జ్ఞస్యాసావ్ అతిదుర్లభః
ఇది వదలాలి, ఇది స్వీకరించాలి అనే నిశ్చయాలు అసత్య భావనల్లో పోయినవాడిని, అటువంటి జ్ఞానిని కనుగొనడం చాలా అరుదు.
కరోతు భువనే రాజ్యం విశత్వ్ అనలమ్ అమ్బు వా । నాత్మలాభాద్ ఋతే జన్తుర్ విశ్రాన్తిమ్ అధిగచ్ఛతి
ఈ లోకాన్ని పాలించగలిగినా, అగ్నిలోనైనా, నీటిలోనైనా ప్రవేశించినా, ఆత్మను పొందకుండా ఏ జీవికి విశ్రాంతి లభించదు.
యే మహామతయస్ సన్తి శూరాస్ స్వేన్ద్రియశత్రుషు । జన్మజ్వరవినాశాయ త ఉపాస్యా మహాధియః
తమ ఇంద్రియాలను శత్రువులుగా భావించి వాటిపై విజయం సాధించే మహామతులు, జనన బాధను పోగొట్టే గొప్ప జ్ఞానులు, అటువంటి మహానుభావులను పూజించాలి.
సర్వత్ర పఞ్చభూతాని షష్ఠం కిఞ్చిన్ న విద్యతే । పాతాలే భూతలే వ్యోమ్ని రతిమ్ ఏతి క్వ ధీరధీః
ప్రతి చోటా ఐదు భూతాలే ఉన్నాయి, ఆరవది ఏమీలేదు. పాతాళంలోనైనా, భూమిపై అయినా, ఆకాశంలో అయినా, ధీరుని మనస్సు ఎక్కడ ఆనందాన్ని పొందగలదు?
యుక్త్యా సన్తరతో జ్ఞస్య సంసారో గోష్పదాకృతిః । దూరసన్త్యక్తయుక్తేస్ తు మహామత్తార్ణవోపమః
యుక్తితో లోకాన్ని దాటి వెళ్లే జ్ఞానికి ఈ సంసారం ఆవు కాలి ముద్రంత చిన్నదిగా కనిపిస్తుంది. కానీ యుక్తిని వదిలేసినవాడికి ఇది మాయ అనే మహా సముద్రంలా అనిపిస్తుంది.
కదమ్బగోలకస్వచ్ఛం బ్రహ్మాణ్డం స్ఫారచేతసః । కిం ప్రయచ్ఛతి కిం భుఙ్క్తే ప్రాప్తే ఽస్మిన్ సకలే ఽపి సః
పెద్ద మనస్సు కలవాడికి ఈ బ్రహ్మాండం కదంబపండ్ల గుచ్చంలా నిర్మలంగా కనిపిస్తుంది. అంతా పొందినవాడు ఏమిచ్చి, ఏమి అనుభవిస్తాడు?
ఏతదర్థమ్ అబుద్ధీనాం యన్ మహాసమరక్రియాః । తన్ మన్యే రామ భిక్షార్థం ద్వన్ద్వలక్షక్షయావహమ్
రామా, జ్ఞానం లేని వాళ్లు చేసే యుద్ధాలు అన్నీ భిక్ష కోసం, ద్వంద్వ లక్షణాల నశనం కోసం జరుగుతున్నాయని నేను భావిస్తున్నాను.
కల్పమాత్రేణ కాలేన సహసా పేలవోదరే । అస్మిన్న్ అపి చ యో నాశస్ స వీరుధి మహాశనిః
ఒకే కాలంలో, కాలం పొట్టలో ఎంత బలహీనంగా ఉన్నా, ఇక్కడ జరిగే నాశనం మొక్కకు పెద్ద మిడుత పడినట్లుగా ఉంటుంది.
ఆత్మనో ఽంశస్య సర్వాదేర్ యత్ తృణాద్ అపి నోత్తమమ్ । తస్మిఞ్ జగత్త్రయే ప్రాప్తం కిం తద్ ఆత్మవతో భవేత్
ఆత్మ యొక్క చిన్న భాగం కూడా, గడ్డి తంతు కన్నా తక్కువదిగా ఏదీ ఉండదు. ఆత్మను తెలుసుకున్నవాడికి, మూడు లోకాలు అందుబాటులో ఉన్నా, ఇంకేం పొందాలి?
ఇతశ్ శైలశతైర్ వ్యాప్తస్ తథేతో జలరాశిభిః । కియాన్ అస్యా భువో దేహో యేనోదారం ప్రపూరయేత్
ఈ భూమి ఎక్కడెక్కడో కొండలతో, ఇంకెక్కడెక్కడో సముద్రాలతో నిండిపోయినా, ఈ భూమి శరీరం ఎంత పెద్దదై ఉంటే ఆ విస్తారాన్ని నింపగలదు?
న తద్ అస్తి జగత్య్ అస్మిన్ సపాతాలహరాలయే । యన్ నామాత్మవతో జ్ఞస్య కిఞ్చిత్ కార్యకరం భవేత్
ఈ లోకంలో, పాతాళాలు, పర్వతాలతో కూడిన ప్రపంచంలో, ఆత్మను తెలుసుకున్నవాడికి ఉపయోగపడే ఏదీ లేదు.
ఏకతామ్ అనుయాతస్య వ్యోమవద్ వితతస్య చ । స్వస్థస్యాత్మవతో జ్ఞస్య స్థితస్యాత్మన్య్ అచేతసి
అన్నింటితో ఏకత్వాన్ని పొందినవాడు, ఆకాశంలా వ్యాపించినవాడు, తన మనస్సులో ఆత్మలో స్థిరంగా ఉండేవాడు—
శరీరజాలనీహారధూసరా శూన్యకోటరా । శాన్తసఞ్చారసుభగా త్రిలోకీ విపులాటవీ
ఈ మూడు లోకాలు విశాలమైన అడవి లాంటివి, కాని శూన్యమైన గుహలాగా ఖాళీగా ఉన్నాయి. శరీరమనే మాయా పొగతో మసకబారిపోయి, ప్రశాంతంగా కదిలే అందాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.
స్ఫారబ్రహ్మామలామ్భోధిఫేనాస్ సర్వే కులాచలాః । చిదాదిత్యమహాతేజోమృగతృష్ణా జగచ్ఛ్రియః
అన్ని మహా పర్వతాలు అనంతమైన బ్రహ్మం అనే నిర్మల సముద్రంపై ఏర్పడిన నురుగు లాంటివి. ఈ జగత్తు యొక్క వైభవాలు, చైతన్య సూర్యుడి కిరణాల్లో కనపడే మాయా మృగతృష్ణలాంటివి.
ఆత్మతత్త్వమహామ్భోధివీచయస్ సర్గరాజయః । అనుత్తమపదామ్భోదవృష్టయశ్ శాస్త్రదృష్టయః
ఆత్మ తత్వమనే మహాసముద్రపు అలలు సృష్టి రాజులు. పరమ పదమనే మేఘం నుంచి వచ్చే వానలు, శాస్త్రాలలో కనిపించే దృశ్యాలుగా ఉంటాయి.
చన్ద్రార్కతపనాలోకా ఘటకాష్ఠాదిసన్నిభాః । ప్రకాశనీయాశ్ చిద్దీపత్విషో భూతగణాస్ తథా
చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని వెలుగులు గడలు, దండలు లాంటివి. చైతన్య దీపపు కాంతులు, భూతగణాలన్నీ కూడా ప్రకాశింపబడాల్సినవే.
చిరమ్ అన్తర్హితాత్మానస్ సంసారవనచారిణః । కామభోగోలపగ్రాసా మృగా నరసురాసురాః
ఎన్నో కాలంగా లోకంలో తిరుగుతూ, తమను తాము మరచిపోయిన మనుషులు, దేవతలు, రాక్షసులు — వీరంతా కోరికల ఆనందాలకు ఆహారమై, అడవి జంతువుల్లా సంచరిస్తున్నారు.