సర్వేచ్ఛారహితే భానౌ యథా వ్యోమని తిష్ఠతి । జాయతే వ్యవహారశ్రీస్ సతి దేవే తథా క్రియా
సూర్యుడు ఏ ఆశ లేక ఆకాశంలో ఉన్నట్టు, దేవుడు ఉన్నప్పుడు క్రియలు తానే జరుగుతాయి.
నిరిచ్ఛే సంస్థితే రత్నే యథాలోకః ప్రవర్తతే । సత్తామాత్రేణ దేవేన తథైవాయం జగద్గణః
ఎలాగైతే ఒక రత్నం ఉంచితే దాని వెలుగు తానే వెలుగుతుంది, అలాగే పరమాత్మ యొక్క సత్తతోనే ఈ ప్రపంచాలన్నీ ఉనికిలోకి వస్తున్నాయి.
అత ఆత్మని కర్తృత్వమ్ అకర్తృత్వం చ సంస్థితమ్ । నిరిచ్ఛత్వాద్ అకర్తాసౌ కర్తా సన్నిధిమాత్రతః
అందువల్ల ఆత్మలో చేయువాడనేది, చేయనివాడనేది రెండూ ఉన్నాయి. ఏదైనా కోరిక లేకుండా ఉండడం వలన అది చేయనివాడే అయినా, దాని ఉనికితోనే చేయువాడవుతుంది.
సర్వేన్ద్రియాభ్యతీతత్వాత్ కర్తా భోక్తా న భూతపః । ఇన్ద్రియాన్తర్గతత్వాత్ తు కర్తా భోక్తా స ఏవ హి
అన్ని ఇంద్రియాలకు అతీతంగా ఉన్నప్పుడు అది చేయువాడు, అనుభవించేవాడు, లేదా భూతాలకూ కారణం కాదు. కానీ ఇంద్రియాల్లో కలిసినప్పుడు మాత్రం అదే చేయువాడూ, అనుభవించేవాడూ అవుతుంది.
ద్వే ఏవాత్మని విద్యేతే కర్తృతాకర్తృతే ఽనఘ । యయైవ పశ్యసి శ్రేయస్ తామ్ ఆశ్రిత్య స్థిరో భవ
ఓ పాపరహితుడా! ఆత్మలో చేయువాడనేది, చేయనివాడనేది ఈ రెండు స్థితులే ఉన్నాయి. నీవు ఏది శ్రేయస్సుకు దారితీస్తుందని భావిస్తావో, దానిని ఆశ్రయించి స్థిరంగా ఉండు.
సర్వత్రాహమ్ అకర్తేతి దృఢభావనయానయా । ప్రవాహాపతితం కార్యం కుర్వన్న్ అపి న లిప్యసే
ప్రతి చోటా నేను ఏ పని చేయనివాడిననే దృఢమైన భావనతో, పరిస్థితుల వల్ల జరిగే పనులు చేస్తూ ఉన్నా, నీవు వాటికి అంటుకోకుండా ఉంటావు.
సర్వత్రాహమ్ అకర్తేతి సంవిదా భోగకామనా । యాతి నీరసతాం జన్తోర్ అప్రవృత్తేస్ స్వచేతసః
ప్రతి చోటా నేను ఏ పని చేయనివాడిననే జ్ఞానంతో, అనుభూతి కోరిక వచ్చినా, మనసు దానిలో లీనమవకపోతే, ఆ కోరికకు రుచి ఉండదు.
యత్రాహం కిఞ్చిద్ ఏవేహ న కరోమీతి నిశ్చయః । భోగౌఘకామనాం తత్ర కః కరోతు జహాతు వా
ఇక్కడ నేను ఏదీ చేయడం లేదనే నిశ్చయం ఉన్న చోట, అనుభవాల కోరికను ఎవరు అనుసరిస్తారు? లేదా వదిలేస్తారు?
తస్మాన్ నిత్యమ్ అకర్తాహమ్ ఇతి భావనయేద్ధయా । పరమామృతనామ్నీ సా సమతైవావశిష్యతే
కాబట్టి, ఎప్పుడూ నేను ఏ పని చేయనివాడిననే భావనను కలిగి ఉండాలి. అలా చేస్తే, అమృతానికి సమానమైన పరమ సమత్వమే మిగిలిపోతుంది.
అథ సర్వం కరోమీతి మహాకర్తృతయానయా । యదీచ్ఛసి స్థితిం రామ తత్ తామ్ అప్య్ ఉత్తమాం విదుః
రామా, నీవు 'నేనే అన్నీ చేస్తున్నాను' అనే భావనతో, మహా కర్తగా ఉండాలని కోరుకుంటే, ఆ స్థితిని కూడా అత్యుత్తమమైనదిగా తెలుసుకో.
అహం యత్ర కరోమీమం సమగ్రం జాగతం భ్రమమ్ । రాగద్వేషక్రమస్ తత్ర కుతో ఽన్యస్యాత్యసమ్భవాత్
ఈ మొత్తం మాయాజాలమైన లోకాన్ని నేనే సృష్టిస్తున్నానని భావించినప్పుడు, ఇంకొకరికి రాగద్వేషాలు ఎలా కలుగుతాయి? ఎందుకంటే, వేరొకరు అసలు లేరు.
యద్ అన్యేన శరీరం మే దగ్ధమ్ అన్యేన లాలితమ్ । స మదారమ్భ ఏవాతః కః ఖేదోల్లాసయోః క్రమః
నా శరీరాన్ని ఒకరు కాల్చినా, మరొకరు లాలించినా, అవన్నీ నా స్వంత చర్యలే. కాబట్టి బాధ, ఆనందాలకు ఎలాంటి క్రమం ఉంటుంది?
మత్సుఖాసుఖవిస్తారే జగజ్జాలక్షయోదయే । అహం కర్తేతి మత్వాన్తః కః ఖేదోల్లాసయోః క్రమః
నా సుఖదుఃఖాల వ్యాప్తిలో, ఈ జగత్తు ఉద్భవించి లయమవడంలో, 'నేనే కర్త' అని భావించినప్పుడు, లోపల బాధ, ఆనందాలకు ఎలాంటి క్రమం ఉంటుంది?
ఖేదోల్లాసవిలాసే తు స్వాత్మకర్తృతయైకయా । స్వయమ్ ఏవ లయం యాతే సమతైవావశిష్యతే
ఆత్మకర్తృత్వ భావంతో కలిగే అలసట, ఆనందం అనే ఆటలు తానే తానే ఆగిపోతే, చివరికి మిగిలేది సమత్వమే.
సమతా సర్వభావేషు యాసౌ సత్యా పరా స్థితిః । తస్యామ్ అవస్థితం చిత్తం న భూయో దుఃఖమ్ ఆప్నుయాత్
ప్రతి వస్తువుపట్ల సమభావం కలిగి ఉండటం నిజమైన, అత్యున్నత స్థితి. ఆ స్థితిలో మనస్సు నిలిచినప్పుడు ఇక బాధలు అనుభవించదు.
అథ వా సర్వకర్తృత్వమ్ అకర్తృత్వం చ రాఘవ । సర్వం త్యక్త్వా మనః పీత్వా యో ఽసి సో ఽసి స్థిరో భవ
లేదా రాఘవా, అన్ని కర్తృత్వ, అకర్తృత్వ భావాలను వదిలేసి, అన్నిటినీ త్యజించి, మనస్సును లోనికి తిప్పుకొని, నీవు నిజంగా ఎవరో అలా స్థిరంగా ఉండి పో.
అయం సో ఽహమ్ అయం నాహం కరోమీదమ్ ఇదం న తు । ఇతి భావానుసన్ధానమయీ దృష్టిర్ న తుష్టయే
‘ఇది నేనే, ఇది నేను కాదు; నేను ఇది చేస్తున్నాను, నేను ఇది చేయడం లేదు’ అనే ఆలోచనలతో ఉండే దృష్టి సంతృప్తికి దారి చూపదు.
సా కాలసూత్రపదవీ సా మహావీచివాగురా । సాసిపత్త్రవనశ్రేణీ యా దేహో ఽహమ్ ఇతి స్థితిః
ఈ శరీరమే నేను అనే భావన కాలసూత్రపు మార్గం, మహా తరంగాల ఉచ్చు, కత్తిపత్రల అడవుల వరుసలా ఉంటుంది.
సా త్యాజ్యా సర్వయత్నేన సర్వనాశే ఽప్య్ ఉపస్థితే । స్ప్రష్టవ్యా సా న భవ్యేన సశ్వమాంసేవ పుక్కసీ
ఆ భావనను అన్ని విధాలా, ఎంత కష్టమైనా, పూర్తిగా వదిలేయాలి; అది పుక్కసి మాంసాన్ని తాకినట్టు తాకకూడదు.
తయా సుదూరోజ్ఝితయా దృష్టౌ పాటలలేఖయా । ఉదేతి పరమా దృష్టిర్ జ్యోత్స్నేవ విగతామ్బుదా
ఆ భావనను దూరంగా పారవేసినప్పుడు, మన దృష్టిలో పటలరేఖ మాయమైనట్టు, మేఘాలు తొలగిన తర్వాత చంద్రకాంతి వెలిగినట్టు, పరమ జ్ఞానం ఉద్భవిస్తుంది.
కర్తా నాస్మి న చాయమ్ అస్మి స ఇతి జ్ఞాత్వైవమ్ అన్తస్ స్ఫుటం కర్తైవాస్మి సమగ్రమ్ అస్మి తద్ ఇతి జ్ఞాత్వాథ వా నిశ్చయమ్ । కో ఽప్య్ ఏవాస్మి న కశ్చిద్ ఏవమ్ ఇతి వా నిర్ణీయ సర్వోత్తమం తిష్ఠ త్వం స్వపదే స్థితాః పదవిదో యత్రోత్తమాస్ సాధవః
నేను కర్తను కాదు, ఇది నేను కాదు, అది నేను కాదు అని అంతరంగంలో స్పష్టంగా తెలుసుకున్నా, లేదా నేను కర్తను, ఇదంతా నేనే అని నిశ్చయించుకున్నా, లేదా నేను ఎవరో, ఎవ్వరూ కాను అని నిర్ణయించుకున్నా, నువ్వు నీ అత్యున్నత స్థితిలో నిలబడాలి; అదే మార్గాన్ని తెలిసిన ఉత్తమ సద్గురు లా, నీ స్థితిలో స్థిరంగా ఉండాలి.
సత్యమ్ ఏతత్ త్వయా బ్రహ్మన్ యద్ ఉక్తం సూక్తిసున్దరమ్ । అకర్తైవ హి కర్తాత్మా భోక్తాభోక్తైవ భూతభృత్
బ్రహ్మన్, మీరు చెప్పింది నిజంగా సత్యమే, ఎంతో అందంగా చెప్పారు. ఆత్మ స్వయంగా ఏ పనీ చేయదు, అయినా అన్ని పనులకు మూలంగా ఉంటుంది. అనుభవించదూ, అయినా అనుభవించేవాడే. అన్ని జీవులకు ఆధారంగా నిలుస్తుంది.
సర్వేశ్వరస్ సర్వమయశ్ చిన్మాత్రమ్ అమలం పదమ్ । స్వానుభూతివపుర్ దేవస్ సర్వభూతాన్తరస్థితః
అతడు సమస్తానికి అధిపతి, అన్నింటిలోనూ వ్యాపించి ఉన్నవాడు, నిత్యశుద్ధమైన చైతన్యరూపుడు, మలినతలేని స్థితి. తన అనుభవమే అతని స్వరూపం, అన్ని జీవులలో అంతర్లీనంగా ఉన్న దేవుడు.
హృదయఙ్గమతాం యాతమ్ ఇదానీం బ్రహ్మ మే ప్రభో । త్వదుక్తిభిర్ యథా శీతం ధారాభిర్ భూభృతః పయః
ప్రభూ, మీరు చెప్పిన మాటల వల్ల ఇప్పుడు బ్రహ్మం నా హృదయాన్ని చేరింది. మీరు చెప్పిన మాటలు భూమిని చల్లబరిచే జలధారలవంటి శాంతిని నాలో నింపాయి.
ఔదాసీన్యాద్ అనిచ్ఛత్వాన్ న భుఙ్క్తే న కరోతి చ । సమగ్రాలోకకారిత్వాద్ భుఙ్క్తే దేవః కరోతి చ
ఉదాసీనత వల్ల, కోరికలు లేకపోవడం వల్ల, అతడు అనుభవించడు, ఏ పనీ చేయడు. అయినా, మొత్తం లోకానికి కారణమైన దేవుడు కావడంతో, అనుభవిస్తాడు కూడా, కార్యాలు కూడా చేస్తాడు.
కిం త్వ్ అయం భగవన్ స్ఫారస్ సంశయో మే హృది స్థితః । ఛిన్ద్ధి తం త్వం గిరా బ్రహ్మన్ దీధిత్యేన్దుర్ యథా తమః
భగవంతుడా, నా హృదయంలో ఒక బలమైన సందేహం మిగిలి ఉంది. దయచేసి ఆ సందేహాన్ని నీ మాటలతో తొలగించు, బ్రహ్మన్, ఎలాగైతే సూర్యుడు, చంద్రుడు చీకటిని పోగొడతారో అలా.
ఇదం సత్ తద్ ఇదం చాసద్ అయం సో ఽహమ్ అయం భవాన్ । అయమ్ ఏకో ద్వితీయో ఽయమ్ ఇత్యాదికలనామలమ్
ఇది నిజం, ఇది అబద్ధం; ఇది నేను, ఇది నువ్వు; ఇది ఒక్కటి, ఇది రెండవది — ఇలాంటి ఎన్నో తేడాలు మనసులో ఉత్పన్నమవుతుంటాయి.
ఏకస్మిన్ వితతే శాన్తే నీహార ఇవ భాస్కరే । ఇదమ్ప్రథమమ్ ఏవాచ్ఛే కథమ్ ఆత్మని సంస్థితమ్
ఒకటే అన్నింటినీ వ్యాపించిన శాంతమైన సత్యంలో, సూర్యకాంతిలో మబ్బుల్లా, ఈ 'ఇది' అనే భావన మొదటగా ఆత్మలో ఎలా స్థిరపడుతుంది?
సిద్ధాన్తకాల ఏవాస్య సత్ప్రశ్నస్యోత్తరస్థితిమ్ । కథయిష్యామి తే రామ జ్ఞాస్యస్య్ ఏనాం తదైవ చ
రామా, ఈ గొప్ప ప్రశ్నకు సమాధానం తుది సమయంలో నేను నీకు చెబుతాను. అప్పుడు నువ్వు దాన్ని తెలుసుకుంటావు.
మోక్షోపాయస్య సిద్ధాన్తసమయం ప్రాప్య రాఘవ । శ్రోతుం ప్రశ్నోత్తరాణ్య్ ఏతాన్య్ అలం యోగ్యో భవిష్యసి
రాఘవా, మోక్షానికి దారితీసే మార్గాన్ని సరిగ్గా తెలుసుకున్న తర్వాత, ఈ ప్రశ్నలు-జవాబులు వినడానికి నీవు నిజంగా యోగ్యుడవవు.