న కదాచిద్ ఇదం శాన్తం జగద్ రామ న చ క్షయి । అజస్రం దృశ్యమానత్వాద్ భావిత్వాచ్ చ పునః పునః
ఓ రామా, ఈ లోకం ఎప్పుడూ శాంతంగా ఉండదు, ఎప్పుడూ నశించదు కూడా. ఇది ఎప్పటికప్పుడు కనిపిస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ ఊహించబడుతూ ఉంటుంది.
న కదాచిద్ ఇదం చాస్తి జగద్ రామ న చాక్షయి । అజస్రం క్షీయమాణత్వాన్ నాశిత్వాచ్ చానుమానతః
రామా, ఈ లోకం ఎప్పుడూ నిజంగా ఉండదు, అలాగే శాశ్వతమూ కాదు. ఎందుకంటే ఇది ఎప్పటికీ తగ్గిపోతూ, నశించిపోతూ ఉంటుంది కనుక, ఇది నిత్యమైనది కాదని మనం గ్రహించాలి.
సర్వేన్ద్రియపదాతీతో యదా కర్తేహ విజ్వరః । కుర్వాణస్ స తదా ఖేదం న కదాచన గచ్ఛతి
ఇక్కడ చేసే వాడు అన్ని ఇంద్రియాలను దాటి, మనస్సులో కలవరంలేకుండా ఉంటే, ఏ పని చేసినా అతనికి అలసట అనిపించదు.
తేనేయం నియతిః ప్రౌఢా భావాభావదశామయీ । ఈదృశ్య్ ఏవ స్థిరా దీర్ఘా చిత్తోత్థాపి న నశ్యతి
కాబట్టి, ఈ నియతి స్థిరంగా, భవము-అభావముల స్థితుల ఆధారంగా ఏర్పడింది. ఇలాంటి మనస్సు నుంచి వచ్చిన స్థితి నిలకడగా, దీర్ఘకాలంగా ఉంటుంది; అది నశించదు.
అపర్యన్తస్య కాలస్య కశ్చిద్ అంశశ్ శరచ్ఛతమ్ । తావన్మాత్రమహాయుర్ యః కిమ్ ఆస్థాం సో ఽనుధావతి
అంతులేని కాలంలో శరదృతువుల వంద సంవత్సరాలు ఒక చిన్న భాగమే. అలాంటి దీర్ఘాయుష్సును ఆశ్రయిస్తూ పరుగెత్తేవాడు చివరికి ఏమి సాధిస్తాడు?
స్థిరాశ్ చేజ్ జాగతా భావాస్ తత్ తదాస్థా న శోభతే । కథమ్ అన్యోఽన్యసంశ్లేషో జడచేతనయోః కిల
ఈ లోకంలోని విషయాలు స్థిరంగా ఉంటే వాటిపట్ల ఆసక్తి కలిగి ఉండటం శోభించదు. జడమైన వాటికీ, చైతన్యంతో ఉన్న మనుష్యునికీ నిజంగా ఏ విధమైన కలయిక ఉండగలదూ?
అస్థిరాశ్ చేజ్ జగద్భావాస్ తద్ అప్య్ ఆస్థా న శోభతే । పయఃఫేనాస్థిరాస్యాన్తే దుఃఖమ్ ఏషా దదాతి తే
ఈ లోకంలోని విషయాలు స్థిరంగా లేకపోయినా వాటిపట్ల ఆసక్తి కలిగి ఉండటం కూడా శోభించదు. నీటిపైన ఏర్పడే నురుగు లాంటివి చివరికి నీవు బాధపడేలా చేస్తాయి.
ఆస్థాబన్ధో మహాబాహో జగద్భావత్వదాత్మనోః । న స్థిరాస్థిరయోః ఫేనశైలయోర్ ఇవ రాజతే
ఓ మహాబాహూ, ఆత్మకి, లోకంలోని విషయాలకు మధ్య ఆసక్తి బంధం స్థిరమైనదైనా, స్థిరంగా లేనిదైనా, నురుగు కొండల మధ్య బంధం లేనట్లు, వెలుగుగా ఉండదు.
సర్వకర్తాప్య్ అకర్తేవ కరోత్య్ ఆత్మా న కిఞ్చన । తిష్ఠత్య్ అలమ్ ఉదాసీన ఆలోకం ప్రతి దీపవత్
ఆత్మ అన్నీ చేయగలిగినదైనా, ఏమీ చేయనట్టు ఉంటుంది. అది పూర్తిగా నిర్లిప్తంగా, దీపం చుట్టూ వెలుగు పంచినట్లు, ఉండిపోతుంది.
కుర్వన్ న కిఞ్చిత్ కురుతే దినకార్యమ్ ఇవాంశుమాన్ । గచ్ఛన్ న గచ్ఛతి స్వస్థస్ స్వాస్పదస్థో రవిర్ యథా
ఏదైనా పని చేస్తున్నా, అతడు నిజంగా ఏమీ చేయడు. ఇది సూర్యుడు రోజంతా తన పని చేసినట్టు. కదులుతున్నట్టు కనిపించినా, అతడు ఎక్కడా కదలడు. సూర్యుడు తన స్థానం విడిచిపెట్టకుండా ఉండేలా, అతడూ తన స్థితిలోనే ఉంటాడు.
యతః కుతశ్చిద్ ఏవేదం సమ్పన్నమ్ ఇవ లక్ష్యతే । అర్జునానిలవద్ వారిపూరావర్తవద్ ఆతతమ్
ఇది ఎక్కడో ఒకచోట నుంచి ఉద్భవించినట్టు కనిపిస్తుంది. ఇది మట్టిపుటను లాగ గాలివాటంలో, లేదా నీటిలో ఏర్పడే చక్రంలా, లేదా ఎక్కడికక్కడ వ్యాపించిపోయే గాలిలా విస్తరించి ఉంటుంది.
ఇతి చేద్ భవతా రామ నైపుణ్యేనావధారితమ్ । ప్రమాణపరిశుద్ధేన చేతసా చ విచారితమ్
రామా! నీవు దీనిని నిపుణతతో నిర్ణయించి, సరైన జ్ఞానంతో పవిత్రమైన మనసుతో విచారించి తెలుసుకున్నావంటే,
తదాతి భావనా సాధో పదార్థం ప్రతి నార్హతి । అలాతచక్రే స్వప్నే చ భ్రమే వా కేవ భావనా
అప్పుడు, ఓ మేలైనవాడా! వాస్తవ పదార్థంపై ఊహకు ఎలాంటి స్థానం ఉండదు. అగ్నికర్రతో గీయబడిన వలయం, కలలో, లేదా మాయలో ఊహకు ఏమి పని?
అకస్మాద్ ఆగతో జన్తుస్ సౌహార్దస్య న భాజనమ్ । భ్రమభూతం జగజ్జాలమ్ ఆస్థాయాశ్ చ న భాజనమ్
ఒక జీవి అకస్మాత్తుగా వచ్చి ఉంటే, అతడు స్నేహానికి యోగ్యుడు కాదు. అలాగే, ఈ మాయాజాలమైన ప్రపంచంలో చిక్కుకుని ఉన్నవాడు కూడా స్నేహానికి పాత్రుడు కాడు.
ఉష్ణేన్దౌ శీతలే భానౌ మృగతృష్ణాజలే తథా । యథా న భావయస్య్ ఆస్థామ్ ఏవం మా భావయ స్థితౌ
ఎలా చంద్రునిలో వేడి ఉందని నువ్వు నమ్మవు, సూర్యునిలో చల్లదనముందని నమ్మవు, మృగతృష్ణలో నీళ్లు ఉన్నాయని నమ్మవు, అలాగే ఈ లోకంలో స్థిరత్వం ఉందని నమ్మవద్దు.
సఙ్కల్పపురుషం స్వప్నజనం ద్వీన్దుత్వవిభ్రమమ్ । యథా పశ్యసి పశ్య త్వం భావజాతమ్ ఇదం తథా
నీవు కలలో కనిపించే మనుషులను, మనస్సులో ఊహించుకునే వ్యక్తిని, లేదా రెండు చంద్రులు కనిపిస్తున్నట్టు మాయను ఎలా చూస్తావో, ఇదే విధంగా ఊహలో పుట్టిన ఈ ప్రపంచాన్ని కూడా చూడాలి.
అన్తర్ ఆస్థాం పరిత్యజ్య భావశ్రీభావనామయీమ్ । యో ఽసి సో ఽసి జగత్య్ అస్మింల్ లీలయా విహరానఘ
మనసులో ఉండే ఊహాభిమానాన్ని వదిలిపెట్టి, నీవు ఎవరో అదేగా ఈ లోకంలో నిర్బంధం లేకుండా ఆనందంగా విహరించు, పాపరహితుడా.
అకర్తృత్వపదస్థస్య కర్తృత్వమ్ అపి కుర్వతః । సర్వభావాన్తరస్థస్య సర్వాతీతస్య చాత్మనః
అకర్తృత్వంలో నిలిచిన ఆత్మ, పనులు చేస్తున్నా, అన్ని స్థితుల్లో ఉండి, వాటిని దాటి ఉన్నా, దానికి చేయడమన్న భావన ఉండదు.
ఇయం సన్నిధిమాత్రేణ నియతిః ప్రవిజృమ్భతే । దీపసన్నిధిమాత్రేణ నిరిచ్ఛేవ ప్రకాశతా
దీపం దగ్గర ఉండగానే వెలుగు కనిపించునట్లు, కేవలం సమీపంలో ఉన్నదానివల్లే ఈ క్రమం ఏర్పడుతుంది.
అభ్రసన్నిధిమాత్రేణ కుటజాని యథా స్వయమ్ । ఆత్మసన్నిధిమాత్రేణ త్రిజగన్తి తథా స్వయమ్
మేఘాలు దగ్గరగా ఉన్నప్పుడు కుళాయ పువ్వులు తామే వికసించునట్లు, ఆత్మ సమీపంలో ఉన్నదానివల్ల మూడూ లోకాలు తామే ఉనికిలో ఉంటాయి.
సర్వేచ్ఛారహితే భానౌ యథా వ్యోమని తిష్ఠతి । జాయతే వ్యవహారశ్రీస్ సతి దేవే తథా క్రియా
సూర్యుడు ఏ ఆశ లేక ఆకాశంలో ఉన్నట్టు, దేవుడు ఉన్నప్పుడు క్రియలు తానే జరుగుతాయి.
నిరిచ్ఛే సంస్థితే రత్నే యథాలోకః ప్రవర్తతే । సత్తామాత్రేణ దేవేన తథైవాయం జగద్గణః
ఎలాగైతే ఒక రత్నం ఉంచితే దాని వెలుగు తానే వెలుగుతుంది, అలాగే పరమాత్మ యొక్క సత్తతోనే ఈ ప్రపంచాలన్నీ ఉనికిలోకి వస్తున్నాయి.
అత ఆత్మని కర్తృత్వమ్ అకర్తృత్వం చ సంస్థితమ్ । నిరిచ్ఛత్వాద్ అకర్తాసౌ కర్తా సన్నిధిమాత్రతః
అందువల్ల ఆత్మలో చేయువాడనేది, చేయనివాడనేది రెండూ ఉన్నాయి. ఏదైనా కోరిక లేకుండా ఉండడం వలన అది చేయనివాడే అయినా, దాని ఉనికితోనే చేయువాడవుతుంది.
సర్వేన్ద్రియాభ్యతీతత్వాత్ కర్తా భోక్తా న భూతపః । ఇన్ద్రియాన్తర్గతత్వాత్ తు కర్తా భోక్తా స ఏవ హి
అన్ని ఇంద్రియాలకు అతీతంగా ఉన్నప్పుడు అది చేయువాడు, అనుభవించేవాడు, లేదా భూతాలకూ కారణం కాదు. కానీ ఇంద్రియాల్లో కలిసినప్పుడు మాత్రం అదే చేయువాడూ, అనుభవించేవాడూ అవుతుంది.
ద్వే ఏవాత్మని విద్యేతే కర్తృతాకర్తృతే ఽనఘ । యయైవ పశ్యసి శ్రేయస్ తామ్ ఆశ్రిత్య స్థిరో భవ
ఓ పాపరహితుడా! ఆత్మలో చేయువాడనేది, చేయనివాడనేది ఈ రెండు స్థితులే ఉన్నాయి. నీవు ఏది శ్రేయస్సుకు దారితీస్తుందని భావిస్తావో, దానిని ఆశ్రయించి స్థిరంగా ఉండు.
సర్వత్రాహమ్ అకర్తేతి దృఢభావనయానయా । ప్రవాహాపతితం కార్యం కుర్వన్న్ అపి న లిప్యసే
ప్రతి చోటా నేను ఏ పని చేయనివాడిననే దృఢమైన భావనతో, పరిస్థితుల వల్ల జరిగే పనులు చేస్తూ ఉన్నా, నీవు వాటికి అంటుకోకుండా ఉంటావు.
సర్వత్రాహమ్ అకర్తేతి సంవిదా భోగకామనా । యాతి నీరసతాం జన్తోర్ అప్రవృత్తేస్ స్వచేతసః
ప్రతి చోటా నేను ఏ పని చేయనివాడిననే జ్ఞానంతో, అనుభూతి కోరిక వచ్చినా, మనసు దానిలో లీనమవకపోతే, ఆ కోరికకు రుచి ఉండదు.
యత్రాహం కిఞ్చిద్ ఏవేహ న కరోమీతి నిశ్చయః । భోగౌఘకామనాం తత్ర కః కరోతు జహాతు వా
ఇక్కడ నేను ఏదీ చేయడం లేదనే నిశ్చయం ఉన్న చోట, అనుభవాల కోరికను ఎవరు అనుసరిస్తారు? లేదా వదిలేస్తారు?
తస్మాన్ నిత్యమ్ అకర్తాహమ్ ఇతి భావనయేద్ధయా । పరమామృతనామ్నీ సా సమతైవావశిష్యతే
కాబట్టి, ఎప్పుడూ నేను ఏ పని చేయనివాడిననే భావనను కలిగి ఉండాలి. అలా చేస్తే, అమృతానికి సమానమైన పరమ సమత్వమే మిగిలిపోతుంది.
అథ సర్వం కరోమీతి మహాకర్తృతయానయా । యదీచ్ఛసి స్థితిం రామ తత్ తామ్ అప్య్ ఉత్తమాం విదుః
రామా, నీవు 'నేనే అన్నీ చేస్తున్నాను' అనే భావనతో, మహా కర్తగా ఉండాలని కోరుకుంటే, ఆ స్థితిని కూడా అత్యుత్తమమైనదిగా తెలుసుకో.