తస్మాద్ అవాస్తవీం త్యక్త్వా వాస్తవీమ్ అపి రఞ్జనామ్ । దాశూరసిద్ధాన్తధియా సదోదారో భవాత్మవాన్
కాబట్టి, అసత్యమైనదానినీ, నిజమైనదానిలో ఆకర్షణ కలిగించే భాగానినీ వదిలిపెట్టి, దాశూర సిద్ధాంతాన్ని గుర్తు పెట్టుకుని, ఎప్పుడూ విశాల హృదయంతో, స్థిరమైన మనసుతో ఉండాలి.
అనేన గచ్ఛామరసున్దరత్వం కదమ్బదాశూరకథారథేన । ఆసాదయిష్యస్య్ అచిరాత్ పురం తద్ భవిష్యసీశో భువనేషు యేన
ఈ కదంబ-దాశూర కథారథాన్ని ఆశ్రయించి, నీవు త్వరలోనే భవిష్యత్తులోని లోకాలన్నింటికీ అధిపతిగా అయ్యే ఆ పురాన్ని చేరుకుంటావు.
నాస్తీదమ్ ఇతి నిర్ణీయ సర్వతస్ త్యజ రఞ్జనామ్ । యన్ నాస్తి తత్ ప్రతి కిల కైవాస్థేహ విచారిణామ్
ఇది లేదు అని నిశ్చయించుకుని, అన్ని చోట్ల ఆకర్షణను వదిలిపెట్టు. ఎందుకంటే, లేనిదానికి విచారించే వారికి ఈ లోకంలో స్థానం ఉండదు.
దృశ్యమానమ్ అథేదం చేద్ అస్తి తత్ తవ కిం గతమ్ । తిష్ఠత్వ్ ఆత్మని బధ్నాసి త్వం కిలాత్ర కిమ్ ఆత్మతామ్
ఈ కనిపించే ప్రపంచం నిజంగా ఉందనుకుంటే, నీకు ఏమి పోయింది? అది నీలోనే ఉండనివ్వు. మరి, నువ్వు దీనిని నీ ఆత్మగా భావించి, ఎందుకు ఇక్కడ నిన్ను నువ్వే బంధించుకుంటున్నావు?
అథ చేద్ అస్తి నాస్తీదమ్ ఇతి నిశ్చయవాన్ అసి । తథాపి భావనాసఙ్గః కథం యుక్తశ్ చలాచలే
ఈ ప్రపంచం అసలు లేదని నీవు నిశ్చయంగా భావిస్తే కూడా, స్థిరమైనదానికైనా, చంచలమైనదానికైనా, ఆలోచనలతో అనురాగం ఎలా కొనసాగుతుంది?
నేదమ్ అస్తి జగద్ రామ న చ నాస్తి మహామతే । కేవలం స్వోత్థమ్ ఏవేత్థమాభానమ్ ఇదమ్ ఈదృశమ్
ఈ లోకం ఉందని కూడా కాదు, లేదని కూడా కాదు, ఓ రామా! ఓ మహామతి! ఇది నీవు తానే సృష్టించుకున్న ఒక భ్రమ మాత్రమే, ఇలా కనిపిస్తున్నదంతే.
నేదం కర్తృకృతం కిఞ్చిన్ న చాకర్తృకృతక్రమమ్ । స్వయమ్ ఆభాసతే చేదం కర్త్రకర్తృపదం గతమ్
ఈ లోకంలో ఏదీ చేసేవాడి చేత చేయబడింది కాదు, చేయనివాడి చేత జరిగిందీ కాదు. ఇది తానే ప్రకాశిస్తూ, చేయువాడు-చేయబడినదీ అన్న భావనల్ని దాటి నిలుస్తుంది.
అకర్తృకం జగజ్జాలం భవత్వ్ అథ సకర్తృకమ్ । మా త్వమ్ ఏతేన సమ్బన్ధం భావయానఘ చేతసి
ఈ ప్రపంచం ఎవరి చేతకైనా, లేక ఎవరి చేతకాకపోయినా ఉండొచ్చు. కానీ, నీవు నీ పవిత్రమైన మనసుతో దీని గురించి ఏ విధంగా అయినా సంబంధం పెట్టుకోకూడదు.
సర్వేన్ద్రియవిహీనాత్మా కర్తేహ స జడోపమః । అకర్త్ర్ ఏవ తదా మన్యే కాకతాలీయవజ్ జగత్
ప్రతి ఇంద్రియమూ లేని ఆత్మ, ఇక్కడ చేసే పనుల్లో జడవస్తువులా ఉంటుంది. నేను దాన్ని కర్మ చేయనివాడిగా భావిస్తున్నాను; ఈ లోకాన్ని యాదృచ్ఛికంగా కలిసొచ్చినదిగా చూస్తున్నాను.
కాకతాలీయయోగేన జాతం యత్ కిఞ్చిద్ ఏవ యత్ । తస్మిన్ భావానుసన్ధానం బాలో బధ్నాతి నేతరః
ఏదైనా యాదృచ్ఛికంగా కలిసొచ్చినప్పుడు, దానిపై మనసు పెట్టి బంధించేది బాలుడే తప్ప, జ్ఞానులు కాదు.
న కదాచిద్ ఇదం శాన్తం జగద్ రామ న చ క్షయి । అజస్రం దృశ్యమానత్వాద్ భావిత్వాచ్ చ పునః పునః
ఓ రామా, ఈ లోకం ఎప్పుడూ శాంతంగా ఉండదు, ఎప్పుడూ నశించదు కూడా. ఇది ఎప్పటికప్పుడు కనిపిస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ ఊహించబడుతూ ఉంటుంది.
న కదాచిద్ ఇదం చాస్తి జగద్ రామ న చాక్షయి । అజస్రం క్షీయమాణత్వాన్ నాశిత్వాచ్ చానుమానతః
రామా, ఈ లోకం ఎప్పుడూ నిజంగా ఉండదు, అలాగే శాశ్వతమూ కాదు. ఎందుకంటే ఇది ఎప్పటికీ తగ్గిపోతూ, నశించిపోతూ ఉంటుంది కనుక, ఇది నిత్యమైనది కాదని మనం గ్రహించాలి.
సర్వేన్ద్రియపదాతీతో యదా కర్తేహ విజ్వరః । కుర్వాణస్ స తదా ఖేదం న కదాచన గచ్ఛతి
ఇక్కడ చేసే వాడు అన్ని ఇంద్రియాలను దాటి, మనస్సులో కలవరంలేకుండా ఉంటే, ఏ పని చేసినా అతనికి అలసట అనిపించదు.
తేనేయం నియతిః ప్రౌఢా భావాభావదశామయీ । ఈదృశ్య్ ఏవ స్థిరా దీర్ఘా చిత్తోత్థాపి న నశ్యతి
కాబట్టి, ఈ నియతి స్థిరంగా, భవము-అభావముల స్థితుల ఆధారంగా ఏర్పడింది. ఇలాంటి మనస్సు నుంచి వచ్చిన స్థితి నిలకడగా, దీర్ఘకాలంగా ఉంటుంది; అది నశించదు.
అపర్యన్తస్య కాలస్య కశ్చిద్ అంశశ్ శరచ్ఛతమ్ । తావన్మాత్రమహాయుర్ యః కిమ్ ఆస్థాం సో ఽనుధావతి
అంతులేని కాలంలో శరదృతువుల వంద సంవత్సరాలు ఒక చిన్న భాగమే. అలాంటి దీర్ఘాయుష్సును ఆశ్రయిస్తూ పరుగెత్తేవాడు చివరికి ఏమి సాధిస్తాడు?
స్థిరాశ్ చేజ్ జాగతా భావాస్ తత్ తదాస్థా న శోభతే । కథమ్ అన్యోఽన్యసంశ్లేషో జడచేతనయోః కిల
ఈ లోకంలోని విషయాలు స్థిరంగా ఉంటే వాటిపట్ల ఆసక్తి కలిగి ఉండటం శోభించదు. జడమైన వాటికీ, చైతన్యంతో ఉన్న మనుష్యునికీ నిజంగా ఏ విధమైన కలయిక ఉండగలదూ?
అస్థిరాశ్ చేజ్ జగద్భావాస్ తద్ అప్య్ ఆస్థా న శోభతే । పయఃఫేనాస్థిరాస్యాన్తే దుఃఖమ్ ఏషా దదాతి తే
ఈ లోకంలోని విషయాలు స్థిరంగా లేకపోయినా వాటిపట్ల ఆసక్తి కలిగి ఉండటం కూడా శోభించదు. నీటిపైన ఏర్పడే నురుగు లాంటివి చివరికి నీవు బాధపడేలా చేస్తాయి.
ఆస్థాబన్ధో మహాబాహో జగద్భావత్వదాత్మనోః । న స్థిరాస్థిరయోః ఫేనశైలయోర్ ఇవ రాజతే
ఓ మహాబాహూ, ఆత్మకి, లోకంలోని విషయాలకు మధ్య ఆసక్తి బంధం స్థిరమైనదైనా, స్థిరంగా లేనిదైనా, నురుగు కొండల మధ్య బంధం లేనట్లు, వెలుగుగా ఉండదు.
సర్వకర్తాప్య్ అకర్తేవ కరోత్య్ ఆత్మా న కిఞ్చన । తిష్ఠత్య్ అలమ్ ఉదాసీన ఆలోకం ప్రతి దీపవత్
ఆత్మ అన్నీ చేయగలిగినదైనా, ఏమీ చేయనట్టు ఉంటుంది. అది పూర్తిగా నిర్లిప్తంగా, దీపం చుట్టూ వెలుగు పంచినట్లు, ఉండిపోతుంది.
కుర్వన్ న కిఞ్చిత్ కురుతే దినకార్యమ్ ఇవాంశుమాన్ । గచ్ఛన్ న గచ్ఛతి స్వస్థస్ స్వాస్పదస్థో రవిర్ యథా
ఏదైనా పని చేస్తున్నా, అతడు నిజంగా ఏమీ చేయడు. ఇది సూర్యుడు రోజంతా తన పని చేసినట్టు. కదులుతున్నట్టు కనిపించినా, అతడు ఎక్కడా కదలడు. సూర్యుడు తన స్థానం విడిచిపెట్టకుండా ఉండేలా, అతడూ తన స్థితిలోనే ఉంటాడు.
యతః కుతశ్చిద్ ఏవేదం సమ్పన్నమ్ ఇవ లక్ష్యతే । అర్జునానిలవద్ వారిపూరావర్తవద్ ఆతతమ్
ఇది ఎక్కడో ఒకచోట నుంచి ఉద్భవించినట్టు కనిపిస్తుంది. ఇది మట్టిపుటను లాగ గాలివాటంలో, లేదా నీటిలో ఏర్పడే చక్రంలా, లేదా ఎక్కడికక్కడ వ్యాపించిపోయే గాలిలా విస్తరించి ఉంటుంది.
ఇతి చేద్ భవతా రామ నైపుణ్యేనావధారితమ్ । ప్రమాణపరిశుద్ధేన చేతసా చ విచారితమ్
రామా! నీవు దీనిని నిపుణతతో నిర్ణయించి, సరైన జ్ఞానంతో పవిత్రమైన మనసుతో విచారించి తెలుసుకున్నావంటే,
తదాతి భావనా సాధో పదార్థం ప్రతి నార్హతి । అలాతచక్రే స్వప్నే చ భ్రమే వా కేవ భావనా
అప్పుడు, ఓ మేలైనవాడా! వాస్తవ పదార్థంపై ఊహకు ఎలాంటి స్థానం ఉండదు. అగ్నికర్రతో గీయబడిన వలయం, కలలో, లేదా మాయలో ఊహకు ఏమి పని?
అకస్మాద్ ఆగతో జన్తుస్ సౌహార్దస్య న భాజనమ్ । భ్రమభూతం జగజ్జాలమ్ ఆస్థాయాశ్ చ న భాజనమ్
ఒక జీవి అకస్మాత్తుగా వచ్చి ఉంటే, అతడు స్నేహానికి యోగ్యుడు కాదు. అలాగే, ఈ మాయాజాలమైన ప్రపంచంలో చిక్కుకుని ఉన్నవాడు కూడా స్నేహానికి పాత్రుడు కాడు.
ఉష్ణేన్దౌ శీతలే భానౌ మృగతృష్ణాజలే తథా । యథా న భావయస్య్ ఆస్థామ్ ఏవం మా భావయ స్థితౌ
ఎలా చంద్రునిలో వేడి ఉందని నువ్వు నమ్మవు, సూర్యునిలో చల్లదనముందని నమ్మవు, మృగతృష్ణలో నీళ్లు ఉన్నాయని నమ్మవు, అలాగే ఈ లోకంలో స్థిరత్వం ఉందని నమ్మవద్దు.
సఙ్కల్పపురుషం స్వప్నజనం ద్వీన్దుత్వవిభ్రమమ్ । యథా పశ్యసి పశ్య త్వం భావజాతమ్ ఇదం తథా
నీవు కలలో కనిపించే మనుషులను, మనస్సులో ఊహించుకునే వ్యక్తిని, లేదా రెండు చంద్రులు కనిపిస్తున్నట్టు మాయను ఎలా చూస్తావో, ఇదే విధంగా ఊహలో పుట్టిన ఈ ప్రపంచాన్ని కూడా చూడాలి.
అన్తర్ ఆస్థాం పరిత్యజ్య భావశ్రీభావనామయీమ్ । యో ఽసి సో ఽసి జగత్య్ అస్మింల్ లీలయా విహరానఘ
మనసులో ఉండే ఊహాభిమానాన్ని వదిలిపెట్టి, నీవు ఎవరో అదేగా ఈ లోకంలో నిర్బంధం లేకుండా ఆనందంగా విహరించు, పాపరహితుడా.
అకర్తృత్వపదస్థస్య కర్తృత్వమ్ అపి కుర్వతః । సర్వభావాన్తరస్థస్య సర్వాతీతస్య చాత్మనః
అకర్తృత్వంలో నిలిచిన ఆత్మ, పనులు చేస్తున్నా, అన్ని స్థితుల్లో ఉండి, వాటిని దాటి ఉన్నా, దానికి చేయడమన్న భావన ఉండదు.
ఇయం సన్నిధిమాత్రేణ నియతిః ప్రవిజృమ్భతే । దీపసన్నిధిమాత్రేణ నిరిచ్ఛేవ ప్రకాశతా
దీపం దగ్గర ఉండగానే వెలుగు కనిపించునట్లు, కేవలం సమీపంలో ఉన్నదానివల్లే ఈ క్రమం ఏర్పడుతుంది.
అభ్రసన్నిధిమాత్రేణ కుటజాని యథా స్వయమ్ । ఆత్మసన్నిధిమాత్రేణ త్రిజగన్తి తథా స్వయమ్
మేఘాలు దగ్గరగా ఉన్నప్పుడు కుళాయ పువ్వులు తామే వికసించునట్లు, ఆత్మ సమీపంలో ఉన్నదానివల్ల మూడూ లోకాలు తామే ఉనికిలో ఉంటాయి.