సామోదపుష్పభ్రమరే కోకిలాలిపరిచ్ఛదా । తత్రాహమ్ అగమం నాథ త్రైలోక్యలలనాసదః
ఆ వనంలో సంతోషంగా咲ిన పువ్వులు, మధుమక్షికలు, కోకిలలు అలంకరించగా, ప్రభూ! మూడు లోకాల అందమైన స్త్రీల సమూహానికి నేను కూడా అక్కడికి వెళ్లాను.
తతో దృష్టా మయా సర్వా వయస్యా మదనోత్సవే । అపుత్రయా పుత్రయుతాస్ తేనాహం దుఃఖితా భృశమ్
ఆ ప్రేమ ఉత్సవంలో నా స్నేహితులందరినీ చూశాను — కొందరికి పిల్లలు ఉన్నారు, మరికొందరికి లేరు. కానీ నాకు పిల్లలు లేవని చాలా బాధపడ్డాను.
త్వయి సర్వార్థిసార్థస్య బృహత్కల్పతరౌ స్థితే । అనాథేవ కథం నాథ కిల శోచ్యాస్మ్య్ అపుత్రికా
ప్రభూ! నీ వంటి అన్ని కోరికలు తీరే మహా కల్పవృక్షం ఉన్నప్పుడు, నాకు పిల్లలు లేవని, అనాధలా నేను ఎందుకు శోకించాలి?
దేహి మే భగవన్ పుత్రం నో చేద్ దేహమ్ ఇహాగ్నయే । ప్రకరోమ్య్ ఆహుతిం పుత్రదుఃఖదాహోపశాన్తయే
భగవంతుడా, నాకు ఒక కుమారుడిని దయచేయు. లేకపోతే, ఈ సంతాపాన్ని తట్టుకోలేక నా శరీరాన్ని ఇక్కడే అగ్నికి ఆహుతిగా సమర్పిస్తాను, కుమారుడు లేకపోయిన బాధను శాంతిపర్చేందుకు.
తామ్ ఇత్య్ ఉక్తవతీం తన్వీం విహస్య మునిపుఙ్గవః । ప్రాహ హస్తగతం పుష్పం తస్యై దత్త్వా దయాన్వితః
ఆ సన్నని దేహం గల మహిళ ఇలా అన్నదాన్ని చూసి, మునులలో శ్రేష్ఠుడు దయతో నవ్వుతూ తన చేతిలో ఉన్న పువ్వును ఆమెకు ఇచ్చి ఇలా అన్నాడు.
గచ్ఛ తన్వఙ్గి మాసేన పూజార్హమ్ అలిలోచనమ్ । ప్రసోష్యసే సుతం కాన్తం ప్రసూనమ్ ఇవ సల్లతా
సన్నని దేహం గలవాడా, వెళ్ళు. నెల రోజుల్లో, పూజకు యోగ్యమైన, అందమైన కళ్లున్న కుమారుడిని నీవు ప్రసవిస్తావు. అది కొమ్మపై పువ్వు పుట్టినట్లే.
కిం త్వ్ అసౌ మరణావేశపాపిన్యేతస్ త్వయా యతః । యాచితః కృచ్ఛ్రసమ్ప్రాప్యజ్ఞానస్ తేన భవిష్యతి
అయితే, నీవు చాలా కష్టపడి అడిగినందువల్ల, అతనికి మరణభయం అంటుకుంటుంది. అందుకే అతను అజ్ఞానిగా, దొరకడం కూడా చాలా కష్టంగా ఉంటాడు.
ఇత్య్ ఉక్త్వా స మునిస్ తన్వీం ప్రసన్నముఖమణ్డలామ్ । పరిచర్యాం కరోమీతి ప్రార్థనోత్కాం వ్యసర్జయత్
అలా చెప్పిన తరువాత, ఆ ముని ఆనందంగా వెలిగిన ముఖంతో ఉన్న సన్నని యువతిని, 'నీ సేవ చేయాలని నీకు ఆకాంక్ష ఉందని' ఆమె చెప్పినప్పుడు, ఆమెను వెళ్లిపోమని అనుమతించాడు.
సా జగామాత్మసదనం సో ఽతిష్ఠత్ స్వాత్మనా సహ । అవహత్ క్రమశః కాల ఋతుసంవత్సరాఙ్కితః
ఆమె తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లింది. ఆ ముని తనతోనే ఉండిపోయాడు. కాలం నెమ్మదిగా, ఋతువులు, సంవత్సరాలు మారుతూ గడిచిపోయింది.
అథ దీర్ఘేణ కాలేన సైవోత్పలవిలోచనా । ద్వాదశాబ్దమ్ ఉపాదాయ సుతం మునిమ్ ఉపాయయౌ
అంతటి దీర్ఘకాలం తరువాత, ఆ కమలనయనురాలు పన్నెండు సంవత్సరాలు పూర్తయిన తర్వాత తన కుమారుడిని తీసుకుని మునివరకు వచ్చింది.
సమ్ప్రణమ్యోపవిశ్యాగ్రే మునిమ్ ఇన్దుసమాననా । ఉవాచ కలయా వాచా చూతద్రుమమ్ ఇవాలినీ
మునిని నమస్కరించి, అతని ముందే కూర్చొని, చంద్రబింబంలా ప్రకాశించే ముఖంతో, ఆ యువతి మామిడిచెట్టు చుట్టూ తేనెటీగలా మృదువుగా మాటలాడింది.
అయం స భగవన్ భవ్యః కుమారః పుత్ర ఆవయోః । కృతో మయా సమగ్రాణాం కలానాం కిల కోవిదః
భగవంతుడా, ఈ మంచి కుమారుడు మా ఇద్దరికి పుత్రుడు. నేను ఇతనిని పెంచి పెద్దచేశాను. ఇతడు అన్నిరకాల కళల్లో నిపుణుడని అంటారు.
ప్రభో కేవలమ్ ఏతేన జ్ఞానం నాధిగతం శుభమ్ । యేన సంసారయన్త్రే ఽస్మిన్ న పునః పరిపీడ్యతే
ప్రభూ, ఇతనికి ఒక్క జ్ఞానం మాత్రమే నేర్పలేదు. ఆ శుభమైన జ్ఞానం వల్ల మళ్లీ ఈ సంసారచక్రంలో బాధపడకుండా ఉండగలుగుతారు.
జ్ఞానం త్వమ్ ఏవాస్య విభో కృపయోపదిశాధునా । కో హి నామ కులే జాతం పుత్రం మౌర్ఖ్యే నియోజయేత్
స్వామీ, దయచేసి ఇప్పుడు ఇతనికి ఆ జ్ఞానం నేర్పండి. మంచి కుటుంబంలో పుట్టిన కుమారుడిని ఎవరు అజ్ఞానంలోనే ఉండనిస్తారు?
ఏవంవదన్తీం స మునిర్ మచ్ఛిష్యమ్ అబలే సుతమ్ । ఇహైవ స్థాపయైనం త్వమ్ ఇత్య్ ఉక్త్వా తాం వ్యసర్జయత్
ఆమె ఇలా చెప్పినప్పుడు, ఆ ముని, 'బాలికా, నీ కుమారుడిని నా శిష్యుడిగా ఇక్కడే వదిలిపెట్టు' అని చెప్పి, ఆమెను పంపించాడు.
తస్యాం గతాయాం స పితుర్ అన్తేవాసితయా తదా । అతిష్ఠత్ సంయతో ధీమాన్ అర్కస్యేవారుణః పురః
ఆమె వెళ్లిపోయిన తర్వాత, అతడు అక్కడే తన తండ్రి దగ్గర శిష్యుడిలా, నియమంగా, జ్ఞానంతో ఉండిపోయాడు. అది సూర్యుని ముందు అరుణుడు నిలిచినట్లే.
కదర్థప్రాప్యవిజ్ఞానం తతశ్ చిత్రాభిర్ ఉక్తిభిః । చిరం కాలమ్ అసౌ తత్ర మునిః పుత్రం వ్యబోధయత్
ఆ తర్వాత, ఆ ముని ఎన్నో విచిత్రమైన మాటలతో, చాలా కాలం పాటు, అరుదుగా దొరికే జ్ఞానాన్ని తన కుమారుడికి బోధించాడు.
ఆఖ్యాయికాఖ్యానశతైర్ దృష్టాన్తైర్ దృష్టకల్పితైః । తథేతిహాసవృత్తాన్తైర్ వేదవేదాన్తనిశ్చయైః
వందలాది కథలతో, కథనాలతో, చూచినవాటితో, ఊహించిన ఉదాహరణలతో, పురాణాల సంగతులతో, వేదాలు, వేదాంతాల తాత్పర్యాలతో కూడిన బోధన చేశాడు.
అనుద్వేగితయా నిత్యం విస్తరేణ కథాక్రమైః । అనుభూతిమ్ ఉపారూఢై రూఢైర్ అతిధియాం ధియి
అతడు ఎప్పుడూ ప్రశాంతంగా, విస్తృతంగా కథల క్రమంలో, జ్ఞానుల మనసుల్లో బలంగా నిలిచిపోయే అనుభూతిని వివరంగా బోధించాడు.
అనుభవవశతో రసాతిరిక్తైర్ అలమ్ ఉచితార్థవచోగణైర్ మహాత్మా । జలద ఇవ శిఖణ్డినం పురస్స్థం తనయమ్ అబోధయద్ అమ్బరే మహర్షిః
తన అనుభవబలం వలన, లోతైన అర్థంతో కూడిన సరైన మాటలతో, ఆ మహర్షి తన ముందున్న కుమారుడికి జ్ఞానం బోధించాడు. ఇది ఆకాశంలో మేఘం, నీలకంఠ పక్షికి ఉపదేశం చేయడంలా ఉండింది.
కదాచిద్ అథ మార్గేణ తేన కైలాసవాహినీమ్ । అహం స్నాతుమ్ అదృశ్యాత్మా వ్యోమవీథిగతో ఽగమమ్
ఒకసారి, ఆ మార్గంలో నేను కనబడకుండా, ఆకాశమార్గంలో ప్రయాణిస్తూ, కైలాసం నుంచి ప్రవహించే నదికి స్నానం చేయడానికి వెళ్ళాను.
నిర్గత్య నభసస్ సప్తమునిమణ్డలకోటరాత్ । రాత్రౌ ప్రాప్తో ఽస్మి సుమతే దాశూరతరుపృష్ఠఖమ్
ఏడు ఋషుల మండలపు గుహ నుంచి ఆకాశంలోకి బయటపడి, ఓ జ్ఞానవంతుడా, నేను రాత్రిపూట దాశూర వృక్షం పై భాగంలో ఉన్న ఖాళీ స్థలానికి చేరుకున్నాను.
యావచ్ ఛృణోమి విటపకుహరాత్ కాననే వచః । కుట్మలామ్భోజబద్ధస్య షట్పదస్యేవ నిస్స్వనమ్
అక్కడ అడవిలో ఒక చెట్టు కొమ్మల మధ్యనుంచి వినిపించే స్వరం, ముడుచుకున్న కమలంలో ఉన్న తేనెటీగ గుంజులా మృదువుగా నా చెవికి అందింది.
శృణు పుత్ర మహాబుద్ధే వస్తునో ఽస్య సమామ్ ఇమామ్ । వర్ణయామి మహాశ్చర్యామ్ ఏకామ్ ఆఖ్యాయికాం తవ
పిల్లా, గొప్ప బుద్ధి కలవాడవు కదా, ఈ విషయానికి సంబంధించిన ఒక అద్భుతమైన కథను నీకు చెప్పబోతున్నాను. ఇది ఆశ్చర్యకరమైన కథ, విను.
అస్తి రాజా మహావీర్యో విఖ్యాతో భువనత్రయే । నామ్నా స్వోత్థ ఇతి శ్రీమాఞ్ జగదాక్రమణే క్షమః
మూడు లోకాలందరికి ప్రసిద్ధి చెందిన, అపారమైన పరాక్రమం కలిగిన ఓ రాజు ఉన్నాడు. అతడికి స్వోత్థ అనే పేరు, ధనికుడు, జగత్తును జయించగల శక్తి కలవాడు.
యస్యానుశాసనం సర్వే భువనేష్వ్ అపి నాయకాః । శిరోభిర్ ధారయన్త్య్ ఉచ్చైశ్ చూడామణిమ్ ఇవోత్తమమ్
అతని ఆజ్ఞను అన్ని లోకాలలోని నాయకులందరూ ఎంతో గౌరవంతో, తమ తలపై ఉత్తమమైన కిరీటాన్ని మోసినట్టు, అంగీకరిస్తారు.
యస్ సాహసైకరసికో నానాశ్చర్యవిహారవాన్ । కేనచిత్ త్రిషు లోకేషు న మహాత్మా వశీకృతః
అతడు సాహసాలలో ఆనందపడేవాడు, ఎన్నో ఆశ్చర్యకరమైన కార్యాలలో పాల్గొనేవాడు. మూడు లోకాలలో ఎవరూ ఆ మహాత్ముడిని వశపరచలేరు.
యస్యారమ్భసహస్రాణి సుఖదుఃఖప్రదాన్య్ అలమ్ । సఙ్ఖ్యాతుం నైవ శక్యన్తే కల్లోలా జలధేర్ ఇవ
ఆయన మొదలు పెట్టిన పనులెన్ని సుఖాన్ని, దుఃఖాన్ని ఇస్తాయో, వాటిని లెక్కించటం అసాధ్యం. అవి సముద్రపు అలల లాగానే అంతులేని సంఖ్యలో ఉంటాయి.
యస్య వీర్యం సువీర్యస్య న శస్త్రాస్త్రైర్ న పావకైః । కేనచిద్ భువనే క్రాన్తమ్ ఆకాశమ్ ఇవ ముష్టినా
అతని బలానికి బలవంతులైనవారు కూడా సరిపోలేరు. ఆయుధాలు, అస్త్రాలు, అగ్ని — ఏదితోనూ ఈ లోకంలో అతని బలాన్ని జయించలేరు. అది ముట్టుకోలేని ఆకాశంలా ఉంటుంది.
యదీయాం వితతారమ్భాం లీలాం నిర్మాణభాసురామ్ । న మనాగ్ అనుకుర్వన్తి శక్రోపేన్ద్రహరా అపి
ఆయన సృష్టి విస్తారంగా, ప్రకాశవంతంగా ఉంటుంది. ఇంద్రుడు, ఉపేంద్రుడు, హరుడు కూడా ఆ లీలను కొంచెం కూడా అనుకరించాలనే ప్రయత్నం చేయరు.