ద్యుమూర్ధానో మహీపాదా వనాలీరోమరాజయః । జఙ్గలోరునితమ్బిన్యశ్ చన్ద్రార్కకృతకుణ్డలాః
ఆకాశమే కిరీటంలా, భూమి పాదాల్లా, అడవులు వెంట్రుకల వరుసల్లా, అరణ్యాలు విస్తారమైన నడుముల్లా, చంద్రుడు సూర్యుడు కుండలాలా అలంకరించబడ్డాయి.
శాలిసఞ్చారకేదారచన్దనస్థాసకాఙ్కితాః । శిఖరోరసిజాలగ్నహిమశుభ్రామ్బుదాంశుకాః
వాటి శిఖరాలు బియ్యం పొలాలు, గంధపు వనాలతో గుర్తించబడి, మంచు మేఘాల తెల్ల వస్త్రాలు ధరించి మెరిసిపోయాయి.
మహార్ణవపయఃపూరనవమణ్డనదర్పణాః । వృక్షౌఘఘర్మపులకా భువనాన్తఃపురాన్తరాః
పొంగిపొర్లే సముద్రపు నీటిని అలంకారంగా ప్రతిబింబిస్తూ, చెట్ల సమూహాలతో గుండ్రంగా ముద్దుగా, అవి లోకానికి అంతఃపురాల్లా కనిపించాయి.
ఆర్తవస్నానధారిణ్యో లగ్నసూర్యాంశుకుఙ్కుమాః । విచిత్రకుసుమోపేతాశ్ చన్ద్రాంశుసితచన్దనాః
వసంతకాలపు నీటిలో కడిగిన వస్త్రాలు ధరించి, సూర్యకిరణాల వర్ణంతో కూడిన కుంకుమను అలంకరించుకొని, వివిధ రకాల పువ్వులతో సజ్జమై, చంద్రకాంతి వలె తెల్లగా ఉన్న చందనాన్ని లేపుకొని ఉన్నారు.
గగనతలలతాదలోపవిష్టః ప్రసృతవనావలివారివాహవేషాః । త్రిభువనవనితా దదర్శ హృష్టః కుసుమనిరన్తరమణ్డితా దశాశాః
ఆకాశంలో ఒక వల్లి ఆకుపై కూర్చుని, చుట్టూ అడవి వల్లుల ప్రవాహాలు, గాలులతో మునిగిపోయి, మూడు లోకాల మహిళలను ఆనందంగా చూశాడు. దిక్కులన్నీ పువ్వులతో ఎప్పటికీ అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
తతః ప్రభృతి తత్రాసౌ ప్రసిద్ధస్ తాపసాశ్రమే । కదమ్బదాశూర ఇతి శూరస్ తపసి దారుణే
ఆ సమయం నుండి, ఆ తపస్వుల ఆశ్రమంలో అతడు కదంబ దాశూరుడిగా, కఠినమైన తపస్సులో ధైర్యంగా నిలిచినవాడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
తస్మింల్ లతాదలే స్థిత్వా విలోక్య కకుభః క్షణమ్ । దృఢం పద్మాసనం బద్ధ్వా దిగ్భ్యః ప్రత్యాహృతాత్మనా
అక్కడ వల్లి ఆకుపై కూర్చుని, కొంతసేపు దిక్కులను పరిశీలించి, పద్మాసనాన్ని బలంగా వేసి, దిక్కుల నుండి మనస్సును ఉపసంహరించుకున్నాడు.
అజ్ఞాతపరమార్థేన క్రియామాత్రే చ తిష్ఠతా । ఫలకార్పణ్యయుక్తేన మనసా సో ఽకరోన్ మఖమ్
పరమార్థం తెలియక, కేవలం కర్మలలో మాత్రమే నిమగ్నమై, ఫలితాన్ని అర్పించాలనే మనసుతో అతడు ఒక యజ్ఞం నిర్వహించాడు.
నభోగతలతాపత్త్రసంస్థితేన వనాన్తరే । సర్వాస్ స్వమనసా తేన కృతా యజ్ఞక్రియాః క్రమాత్
ఆకాశంలో ఒక వల్లి ఆకు మీద కూర్చుని, అడవిలో నివసిస్తూ, తన మనస్సుతోనే అన్ని యజ్ఞకర్మలను క్రమంగా నిర్వహించాడు.
తత్రాసౌ దశ వర్షాణి మనసైవాయజత్ సురాన్ । గవాశ్వనరమేధాద్యైర్ యజ్ఞైర్ విపులదక్షిణైః
అక్కడ, పది సంవత్సరాలు, ఆ మనిషి తన మనస్సుతోనే దేవతలను గోవు, గుర్రం, మనుష్య యజ్ఞాలు వంటి విస్తృత దక్షిణలతో పూజించాడు.
కాలేనామలతాం యాతే వితతే తస్య చేతసి । బలాద్ అవతతారాన్తర్ జ్ఞానమ్ ఆత్మప్రసాదజమ్
కాలక్రమంలో అతని మనస్సు నిర్మలమైనప్పుడు, ఆత్మకృప వల్ల కలిగిన జ్ఞానం బలవంతంగా లోపలికి ప్రవేశించింది.
తతో విశీర్ణావరణో విగలద్వాసనామలః । అవసత్ పల్లవే తస్మిన్ మునిర్ విగతకల్మషః
ఆ సమయంలో ఆ ముని మీద ఉన్న అన్ని ఆవరణాలు తొలగిపోయాయి, వాసనల మలినతలు కూడా పోయాయి. అప్పుడు ఆ మహర్షి ఎలాంటి అపవిత్రత లేకుండా, ఆ ఆకుపై ప్రశాంతంగా నివసించాడు.
స దదర్శైకదా తస్యాం లతాయామ్ అగ్రతస్ స్థితామ్ । వనదేవీం విశాలాక్షీమ్ ఆలోలకుసుమామ్బరామ్
ఒకసారి, ఆ ముని ఎదుట ఉన్న ఆ లతపై, విస్తృతమైన కన్నులతో, పువ్వులతో అలంకరించిన వస్త్రం అలమరచిన ఒక అరణ్య దేవతను చూశాడు.
కామినీకాన్తవదనాం మదఘూర్ణితలోచనామ్ । నీలోత్పలామోదవతీమ్ అతీవ సుమనోహరామ్
ఆమె ముఖం ప్రేమికురాలి ముఖంలా మధురంగా మెరిసింది, కన్నులు మత్తులో తేలిపోతున్నట్టు ఉన్నాయి, నీలపు కమలాల సువాసనతో పరిమళించేది, చాలా ఆకర్షణీయంగా కనిపించింది.
తామ్ ఉవాచానవద్యాఙ్గీం స మునిర్ వినతాననామ్ । కోకిలః కుసుమాపూరనతాం వనలతామ్ ఇవ
ఆమె శరీరం లోపం లేని విధంగా అందంగా ఉంది, తల వంచి నమ్రతతో నిలబడి ఉంది. అప్పుడు ఆ ముని, పుష్పాలతో నిండిన వనలతను చూసిన కోయిలలా, ఆమెతో మృదువుగా మాట్లాడాడు.
కా త్వమ్ ఉత్పలపత్త్రాక్షి పరివిక్షోభితస్మరా । వయస్యామ్ ఇవ పుష్పాఢ్యాం లతాం కిమ్ అధితిష్ఠసి
కమలదళాలాంటి కళ్లవాడా, ప్రేమతో మనసు కలవరపడినవాడా, నీవెవరు? పువ్వులతో అలంకరించబడిన ఈ లతను నీ స్నేహితురాలిగా భావించి, ఎందుకు దాని మీద నివసిస్తున్నావు?
ఇత్య్ ఉక్తా మృగశావాక్షీ గౌరీ పీనపయోధరా । మునిమ్ ఆహ మనోహారి ముగ్ధాక్షరమ్ ఇదం వచః
అలా అడిగినప్పుడు, మృగశావాక్షి, నీలాంటి అందమైన, పుష్టిగా ఉన్న గౌరీ, ఆ మునికి ఆకర్షణీయంగా, అమాయకంగా ఇలా చెప్పింది.
యాని యాని దురాపాని వాఞ్ఛితాని మహీతలే । ప్రాప్యన్తే తాని తాన్య్ ఆశు మహతామ్ ఏవ యాచ్ఞయా
ఈ భూమిపై ఎంత అరుదైనవి కావాలన్నా, అవన్నీ గొప్పవారి ప్రార్థనతో త్వరగా లభిస్తాయి.
అహమ్ అస్మింల్ లతాకీర్ణే త్వత్కదమ్బాభ్యలఙ్కృతే । లతాలీలాలయా బ్రహ్మన్ విపినే వనదేవతా
ఈ లతలతో నిండిన అరణ్యంలో, నీ సన్నిధితో అలంకరించబడిన ఈ ప్రదేశంలో, బ్రహ్మన్, నేను లతల మధ్య ఆటలాడుతూ నివసించే వనదేవతను.
హ్యశ్ చైత్రసితపక్షస్య త్రయోదశ్యాం స్మరోత్సవే । బభూవ వనదేవీనాం సమాజో నన్దనే వనే
చైత్రమాసంలో శుక్లపక్షం పదమూడు తేదీన, ప్రేమ ఉత్సవ సమయంలో, నందనవనంలో అరణ్య దేవతలు అందరూ ఒకచోట చేరారు.
సామోదపుష్పభ్రమరే కోకిలాలిపరిచ్ఛదా । తత్రాహమ్ అగమం నాథ త్రైలోక్యలలనాసదః
ఆ వనంలో సంతోషంగా咲ిన పువ్వులు, మధుమక్షికలు, కోకిలలు అలంకరించగా, ప్రభూ! మూడు లోకాల అందమైన స్త్రీల సమూహానికి నేను కూడా అక్కడికి వెళ్లాను.
తతో దృష్టా మయా సర్వా వయస్యా మదనోత్సవే । అపుత్రయా పుత్రయుతాస్ తేనాహం దుఃఖితా భృశమ్
ఆ ప్రేమ ఉత్సవంలో నా స్నేహితులందరినీ చూశాను — కొందరికి పిల్లలు ఉన్నారు, మరికొందరికి లేరు. కానీ నాకు పిల్లలు లేవని చాలా బాధపడ్డాను.
త్వయి సర్వార్థిసార్థస్య బృహత్కల్పతరౌ స్థితే । అనాథేవ కథం నాథ కిల శోచ్యాస్మ్య్ అపుత్రికా
ప్రభూ! నీ వంటి అన్ని కోరికలు తీరే మహా కల్పవృక్షం ఉన్నప్పుడు, నాకు పిల్లలు లేవని, అనాధలా నేను ఎందుకు శోకించాలి?
దేహి మే భగవన్ పుత్రం నో చేద్ దేహమ్ ఇహాగ్నయే । ప్రకరోమ్య్ ఆహుతిం పుత్రదుఃఖదాహోపశాన్తయే
భగవంతుడా, నాకు ఒక కుమారుడిని దయచేయు. లేకపోతే, ఈ సంతాపాన్ని తట్టుకోలేక నా శరీరాన్ని ఇక్కడే అగ్నికి ఆహుతిగా సమర్పిస్తాను, కుమారుడు లేకపోయిన బాధను శాంతిపర్చేందుకు.
తామ్ ఇత్య్ ఉక్తవతీం తన్వీం విహస్య మునిపుఙ్గవః । ప్రాహ హస్తగతం పుష్పం తస్యై దత్త్వా దయాన్వితః
ఆ సన్నని దేహం గల మహిళ ఇలా అన్నదాన్ని చూసి, మునులలో శ్రేష్ఠుడు దయతో నవ్వుతూ తన చేతిలో ఉన్న పువ్వును ఆమెకు ఇచ్చి ఇలా అన్నాడు.
గచ్ఛ తన్వఙ్గి మాసేన పూజార్హమ్ అలిలోచనమ్ । ప్రసోష్యసే సుతం కాన్తం ప్రసూనమ్ ఇవ సల్లతా
సన్నని దేహం గలవాడా, వెళ్ళు. నెల రోజుల్లో, పూజకు యోగ్యమైన, అందమైన కళ్లున్న కుమారుడిని నీవు ప్రసవిస్తావు. అది కొమ్మపై పువ్వు పుట్టినట్లే.
కిం త్వ్ అసౌ మరణావేశపాపిన్యేతస్ త్వయా యతః । యాచితః కృచ్ఛ్రసమ్ప్రాప్యజ్ఞానస్ తేన భవిష్యతి
అయితే, నీవు చాలా కష్టపడి అడిగినందువల్ల, అతనికి మరణభయం అంటుకుంటుంది. అందుకే అతను అజ్ఞానిగా, దొరకడం కూడా చాలా కష్టంగా ఉంటాడు.
ఇత్య్ ఉక్త్వా స మునిస్ తన్వీం ప్రసన్నముఖమణ్డలామ్ । పరిచర్యాం కరోమీతి ప్రార్థనోత్కాం వ్యసర్జయత్
అలా చెప్పిన తరువాత, ఆ ముని ఆనందంగా వెలిగిన ముఖంతో ఉన్న సన్నని యువతిని, 'నీ సేవ చేయాలని నీకు ఆకాంక్ష ఉందని' ఆమె చెప్పినప్పుడు, ఆమెను వెళ్లిపోమని అనుమతించాడు.
సా జగామాత్మసదనం సో ఽతిష్ఠత్ స్వాత్మనా సహ । అవహత్ క్రమశః కాల ఋతుసంవత్సరాఙ్కితః
ఆమె తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లింది. ఆ ముని తనతోనే ఉండిపోయాడు. కాలం నెమ్మదిగా, ఋతువులు, సంవత్సరాలు మారుతూ గడిచిపోయింది.
అథ దీర్ఘేణ కాలేన సైవోత్పలవిలోచనా । ద్వాదశాబ్దమ్ ఉపాదాయ సుతం మునిమ్ ఉపాయయౌ
అంతటి దీర్ఘకాలం తరువాత, ఆ కమలనయనురాలు పన్నెండు సంవత్సరాలు పూర్తయిన తర్వాత తన కుమారుడిని తీసుకుని మునివరకు వచ్చింది.