సేన్ద్రచాపం విలోలేన కుసుమోత్కరరేణునా । మఞ్జరీపిఞ్జరం శ్యామం విద్యుత్వన్తమ్ ఇవామ్బుదమ్
విలాసంగా ఎగురుతున్న పుష్పరేణువులతో, ఇంద్రధనస్సు మెరిసేలా, ఆ మంజరి పుష్పాల ముదురు గుంపు మెరుపులతో కూడిన మేఘాన్ని పోలి కనిపించింది.
సహస్రభుజశాఖాఢ్యం పూరితాకాశకోటరమ్ । విశ్వరూపమ్ ఇవోన్నృత్తం చన్ద్రార్కకృతకుణ్డలమ్
వెయ్యి చేతుల వంటి కొమ్మలతో, ఆ వృక్షం ఆకాశాన్ని పూర్తిగా నింపింది. చంద్రుడు, సూర్యుడు కుండలాలా అలంకరించబడి, జగత్తు రూపం నాట్యం చేసేలా కనిపించింది.
తలే నిషణ్ణనాగేన్ద్రం వ్యోమ్ని తారాగణాకులమ్ । లతాపుష్పమయం మధ్యే భూమణ్డలమ్ ఇవాపరమ్
ఆ వృక్షపు అడుగున పెద్ద పర్వతాధిపతి కూర్చుని ఉండగా, పై భాగంలో ఆకాశం నక్షత్రాలతో నిండిపోయింది. మధ్యలో పుష్పించే లతలతో మల్లెపూలతో నిండిన మరో భూమిలా అనిపించింది.
పితామహమ్ ఇవాశేషశైలకాననశాఖినామ్ । ఫలపల్లవపుష్పాణాం కోశమ్ ఏకమ్ ఇవావనౌ
అన్ని అడవులూ, చెట్లకూ పెద్దవాడైన బ్రహ్మలా, ఆ వృక్షం భూమిపై ఫలాలు, కొత్త మొగ్గలు, పువ్వులు అన్నీ ఒకేచోట కూడిన నిల్వగా నిలిచింది.
దధానం కలికాజాలం స్థగితం పుష్పధూలిభిః । కచ్ఛేష్వ్ అర్కకరచ్ఛన్నతారాజాలమ్ ఇవామ్బరమ్
ఆ వృక్షం మొగ్గల దండలను ధరించి, పువ్వుల ధూళితో కప్పబడి ఉంది. అది నదీ తీరాల్లో సూర్యకిరణాలు, నక్షత్రాల వలయంతో ఆకాశం ఎలా కనిపిస్తుందో అలా మెరిసింది.
విలోలవిహగైస్ స్కన్ధైః కులాయకులసఙ్కులైః । వలితం భూతలం లోలలోకైర్ జనపదైర్ ఇవ
ఆ చెట్టు కొమ్మలు చంచలమైన పక్షులతో, గూళ్లతో నిండిపోతూ ఊగిపోతుండగా, భూమి అంతా ప్రాణంతో నిండిన గ్రామాల్లా కనిపించింది.
మఞ్జరీసుపతాకాఢ్యం లతామణ్డపమణ్డితమ్ । పుష్పమక్కోలధవలం పుష్పప్రకరపూరితమ్
పుష్పాలతో అలంకరించబడిన లతామండపాలు, మంజరీలతో పతాకాల్లా మెరిసిపోతూ, తెల్లగా విరబూసిన పువ్వులతో నిండిపోయి, పుష్పరాశులతో పొంగిపొర్లింది.
కూజచ్చకోరచమరశుకకోకిలశారికమ్ । ఘనస్తబకసఞ్ఛన్నకుహరాగ్రగవాక్షకమ్
చిలుకలు, చిలుకపక్షులు, కోయిలలు, మైనపక్షులు, చకోరపక్షులు కూస్తూ ఉండగా, దట్టమైన పుష్పగుచ్ఛాల మధ్య దాగిన కొమ్మల రంధ్రాలు కిటికీల్లా కనిపించాయి.
సఞ్చరత్పక్షిజనతం మదమన్థరకోటరమ్ । సర్వాసాం వనదేవీనామ్ అన్తఃపురమ్ ఇవోత్తమమ్
ఆ చెట్టు లోపల మత్తులో మునిగిన పక్షులు సంచరిస్తూ ఉండగా, ఆ రంధ్రాలు అన్ని వనదేవతలకు అద్భుతమైన అంతఃపురాల్లా కనిపించాయి.
బ్రుడద్భృఙ్గతరఙ్గౌఘైః పుష్పకేసరరాశిభిః । రాజమానం పతన్తీభిస్ సరిద్భిర్ ఇవ పర్వతమ్
తేనెలు గుంపులు మోగుతూ, పరిమళపు అలలు అలలుగా, పుష్పరేణువులు గుప్పెడు గుప్పెడుగా ఉన్న ఆ వృక్షం, పర్వతంపై నుంచి ప్రవహించే నదుల్లా ప్రకాశించింది.
భ్రమద్భిః పుష్పపత్త్రౌఘైర్ మన్దవాతవిలాసిభిః । వర్ధమానైర్ వృతస్కన్ధం శుభ్రాభ్రైర్ ఇవ భూధరమ్
తేలియాడుతున్న పూల రేకుల వర్షం, మృదువైన గాలిలో ఆడుతూ, ఆ వృక్షాన్ని చుట్టుముట్టగా, అది మెరిసే తెల్ల మేఘాలతో చుట్టబడి ఉన్న పర్వతంలా పెరిగింది.
మాతఙ్గఘటఘృష్టేన జానుస్తమ్భేన పీఠినా । ఆభోగినా బద్ధపదం తటేనేవ మహాచలమ్
ఏనుగుల మోకాళ్లు, వెనుక భాగాలు గట్టిగా తాకుతూ, దాని అడుగుని నొక్కగా, ఆ వృక్షం తన నేలతో బలంగా నిలిచిన గొప్ప పర్వతంలా నిలిచింది.
విచిత్రవర్ణపక్షాణాం స్కన్ధకోటరచారిణామ్ । వృతం ఖగానాం వృన్దేన భూతానామ్ ఇవ శృఙ్గిణమ్
వివిధ రంగుల రెక్కలతో, కొమ్మల మధ్యలో తిరిగే పక్షుల గుంపులతో నిండిపోయి, అది అనేక జీవులతో కిక్కిరిసి ఉన్న కొమ్మలు ఉన్న పర్వతంలా కనిపించింది.
స్తబకాఙ్గులిజాలేన లోలేనాభినయక్రియామ్ । దిశన్తమ్ ఇవ వల్లీనాం ప్రనృత్తానాం వనానిలైః
తొడుగుల గుచ్చులా ఉన్న కొమ్మలు అలసత్వంగా ఊగుతూ, అడవి గాలులు ఆ నర్తించే లతలకు నాట్యం చేయిస్తున్నట్టు కనిపించాయి.
కశ్చిద్ ఏవ నిరాశో మే నార్థీ చాపైతి తుష్టితః । నృత్యన్తమ్ ఇవ పుష్పాఢ్యైర్ లతావలయవల్గనైః
కావాల్సినదేదీ లేక, ఆశలు లేని వాడు మాత్రమే సంతృప్తిగా వెళ్తాడు. పుష్పాలతో అలంకరించిన లతలు చుట్టూ తిరుగుతూ ఊగిపోతూ, ఆ చెట్టు నాట్యం చేస్తున్నట్టు అనిపించింది.
లతాకాన్తైకకాన్తత్వాచ్ ఛృఙ్గారరసనిర్భరమ్ । కాకల్యేవ ప్రగాయన్తం మత్తాలిజననిస్స్వనైః
ఆ చెట్టు లతలకు మాత్రమే ప్రియమైనదై ఉండటం వల్ల, ప్రేమతో నిండిపోయి, మత్తులో ఉన్న తేనెటీగల గానాలతో మధురంగా పాడుతున్నట్టు అనిపించింది.
ఆరాద్ ఉన్ముక్తకుసుమం సిద్ధానాం వ్యోమచారిణామ్ । స్వాగతానీవ కుర్వాణం కోకిలాలికులారవైః
దూరంగా, కొత్తగా వికసించిన పువ్వులతో, ఆకాశంలో సంచరించే సిద్ధులకు ఆ చెట్టు, కోకిలలు మరియు తేనెటీగల గుంపుల అరుపులతో స్వాగతం పలుకుతున్నట్టు కనిపించింది.
ఫలపుష్పలతోల్లాసమ్ ఔన్నత్యం చ మహీరుహామ్ । విహసన్తమ్ ఇవాచ్ఛాభిః పుష్పకుట్మలదీప్తిభిః
ఆ చెట్లు తమ పండ్లతో, పువ్వులతో ఎంతో ఆనందంగా మెరిసిపోతూ, కొత్త మొగ్గలు, పుష్పాల వెలుగుతో నవ్వుతున్నట్టు కనిపించాయి.
పారిజాతమ్ ఇవాజేతుమ్ ఊర్ధ్వగైస్ స్కన్ధమణ్డలైః । వ్యోమాన్తర్ అభిధావన్తమ్ అలమ్ ఉద్ధురకన్ధరమ్
ఆ చెట్టు, పరిజాతమువలె పైకి ఎదగాలని ప్రయత్నిస్తూ, దాని కొమ్మలు, గుత్తులు ఆకాశాన్ని తాకాలని ఉత్సాహంగా పైకి పొడవుగా పెరిగింది.
మధ్యభాగస్ఫురద్భృఙ్గైస్ స్తబకైర్ ఘనపక్ష్మభిః । సహస్రాక్షత్వమ్ అతులైర్ జేతుమ్ ఐన్ద్రమ్ ఇవోద్యతమ్
దాని మధ్య భాగంలో తేనెటీగలు గుంపులుగా గూళ్లు కట్టుకుంటూ, దట్టమైన పువ్వుల గుత్తులతో, అపూర్వమైన సహస్రాక్షుడి వైభవాన్ని మించాలనే ఉత్సాహంతో మెరిసింది.
కచత్కుసుమగుచ్ఛాచ్ఛఫణామణిగణావృతమ్ । పాతాలాద్ ఉత్థితం శేషమ్ ఇవ వ్యోమదిదృక్షయా
మెరిసే పుష్పగుచ్ఛాల అలంకారంతో, ఆ చెట్టు పాతాళం నుంచి పైకి వచ్చిన శేషునిలా, ఆకాశాన్ని చూడాలని ఉత్సాహంగా పైకి ఎగసింది.
రజసోద్ధూలితాకారం ద్వితీయమ్ ఇవ శఙ్కరమ్ । ఛాయయా ఫలశాలిన్యా సమస్తమునిశఙ్కరమ్
ఆ చెట్టు దుమ్ముతో కప్పబడి, మరో శంకరుడిలా కనిపించింది. దాని ఫలాలతో నిండిన నీడ అందరిని ఆశ్చర్యపరిచింది, శంకరుడు మునులందరినీ భయపెట్టినట్టు.
నిబిడదలనిబద్ధభిత్తిభాగైః కుసుమలతానవమణ్డపైర్ ఉపేతమ్ । పురమ్ ఇవ గగనే కదమ్బవృక్షం ఖగకులనాగరసఙ్కటం దదర్శ
గాఢంగా పెరిగిన ఆకుల కొమ్మలు గోడల్లా, పుష్పాలతలు మండపాల్లా ఏర్పడి, ఆ కదంబ వృక్షం ఆకాశంలో ఒక పట్టణంలా కనిపించింది. పక్షుల గుంపులు ఆ చెట్టులో నివసించే ప్రజలవలె గూళ్లలో కూర్చున్నాయి.
తమ్ అథాసౌ మహాబుద్ధిః ఫలపల్లవశాలినమ్ । ఆనన్దమన్థరమనాః పుష్పరూపాచలోపమమ్
ఆ మహాబుద్ధి, ఆనందంతో మనస్సు నెమ్మదించిపోయి, పండ్లూ, కొత్త ఆకులూ నిండిన, పుష్పాలతో కొండలా కనిపించే ఆ చెట్టును చూశాడు.
కదమ్బం రోదసీస్తమ్భమ్ ఆరురోహ వనస్థితమ్ । ఏకార్ణవగతం శౌరిః కల్పవృక్షమ్ ఇవోన్నతమ్
ఆ వనంలో నిలిచిన కదంబ వృక్షాన్ని, భూమిపై నిలిచిన ఒక స్తంభంలా, విష్ణువు సముద్రంలో ఒంటరిగా పెరిగిన కల్పవృక్షాన్ని ఎక్కినట్టు, అతడు ఎక్కాడు.
తత్రాసౌ వ్యోమలగ్నాయాశ్ శాఖాయాః ప్రాన్తపల్లవే । వివేశాధిగతాకాశమ్ ఐడూకప్రాన్తబుద్ధవత్
అక్కడ ఆ ఆకు కొమ్మ చివర ఆకాశాన్ని తాకుతూ, ఆ కొమ్మ చివర ఉన్న కోతి మనసు లాగానే, ఆ యువతి ఆకాశంలోకి ప్రవేశించింది.
అథోపవిశ్య మృదుని నవపల్లవవిష్టరే । క్షణమ్ ఆలోకితాస్ తేన దిశః కౌతుకమన్థరమ్
తరువాత, మృదువైన కొత్త ఆకుల మీద కూర్చొని, ఆ యువతి కొంతసేపు చుట్టూ ఉన్న దిశలను ఆశ్చర్యంగా నెమ్మదిగా చూసింది.
సరిదేకావలీరమ్యాశ్ శైలేన్ద్రస్తనకుట్మలాః । నిర్మలాకాశకవరా లోలనీలామ్బుదాలకాః
ఆమె అందమైన తీరం గల నదుల వరుసలు, గొప్ప కొండల ముద్దలు లాంటి శిఖరాలు, నిర్మలమైన ఆకాశాన్ని కప్పిన మేఘాలు, తేలియాడుతున్న నీలం కమలాలు చూసింది.
నీలశాద్వలవసనాః పుష్పగౌరవనాఙ్గికాః । గృహీతసాగరాపూర్ణకలశాః పురభూషణాః
నీలం పచ్చిక దుస్తులు ధరించి, పువ్వుల్లా తెల్లగా మెరిసే అవయవాలతో, సముద్రపు నీటితో నిండిన కలశాలు పట్టుకుని, వారు ఆ పట్టణాన్ని అలంకరించారు.
ధృతప్రఫుల్లపద్మిన్యస్ సుగన్ధిముఖమారుతాః । గ్రామఘుఙ్ఘుమకాకల్యో నిర్ఝరారవనూపురాః
పుష్పించిన కమలాలను చేతబట్టి, సువాసన గల గాలులు ముఖాలవంటి వాయువులతో, గ్రామాలు కాకుల కూళ్ళతో మోగుతూ, జలపాతాలు నూపురాల్లా శబ్దించాయి.