తేషామ్ అబ్జోద్భవాదీనాం తేష్వ్ అణ్డేషు దివౌకసామ్ । ఉత్పత్తయో మహాబాహో విచిత్రాః కథితా దివి
ఓ మహాబాహూ, ఆ బ్రహ్మాండాల్లో పద్మంలో జనించినవారు మొదలైన దేవతల జననాలు ఆకాశంలో ఎన్నో విధాలుగా వివరించబడ్డాయి.
కదాచిత్ సృష్టయశ్ శార్వ్యః కదాచిత్ పద్మజోద్భవాః । కదాచిద్ అపి వైష్ణవ్యః కదాచిన్ మునినిర్మితాః
కొన్నిసార్లు సృష్టులు శివునివల్ల జరుగుతాయి, కొన్నిసార్లు పద్మంలో పుట్టిన బ్రహ్మవల్ల, మరికొన్నిసార్లు విష్ణువల్ల, ఇంకొన్ని సార్లు మునులు సృష్టిస్తారు.
కదాచిద్ అబ్జజో బ్రహ్మా కదాచిత్ సలిలోద్భవః । అణ్డోద్భవః కదాచిచ్ చ కదాచిజ్ జాయతే ఽమ్బరాత్
కొన్నిసార్లు బ్రహ్మ పద్మంలో పుడతాడు, మరికొన్ని సార్లు నీటిలోంచి పుడతాడు, ఇంకొన్ని సార్లు అండంలోంచి, మరికొన్ని సార్లు ఆకాశంలోంచి పుడతాడు.
కస్మింశ్చిద్ అణ్డే త్ర్యక్షో ఽర్కః కస్మింశ్చిద్ అపి వాసవః । కస్మింశ్చిత్ పుణ్డరీకాక్షః కస్మింశ్చిత్ త్ర్యక్ష ఏవ హి
కొన్ని జగత్తుల్లో సూర్యుడు త్రినేత్రుడు, మరికొన్నింటిలో ఇంద్రుడు, ఇంకొన్నింటిలో కమలనేత్రుడు, ఇంకొన్ని జగత్తుల్లో మళ్లీ త్రినేత్రుడే సూర్యుడు.
కస్యాఞ్చిద్ భూర్ అభూత్ సృష్టౌ నీరన్ధ్రతరుసఙ్కటా । కస్యాఞ్చిన్ నరనీరన్ధ్రా కస్యాఞ్చిద్ భూధరావృతా
కొన్ని సృష్టుల్లో భూమి దట్టమైన అడవులతో నిండిపోయింది, మరికొన్ని సృష్టుల్లో మనుషులతో కిక్కిరిసిపోయింది, ఇంకొన్ని సృష్టుల్లో పర్వతాలతో కప్పబడి ఉంది.
భూర్ అభూన్ మృణ్మయీ కాచిత్ కాచిద్ ఆసీద్ దృషన్మయీ । ఆసీద్ ధేమమయీ కాచిత్ కాచిన్ మాంసమయీ తథా
కొన్ని లోకాల్లో భూమి మట్టితో ఏర్పడింది, మరికొన్ని లోకాల్లో రాళ్లతో ఉంది. ఇంకొన్ని లోకాల్లో పొగతో ఏర్పడింది, ఇంకొన్ని లోకాల్లో మాంసంతో కూడా ఉంది.
ఇహైవ కానిచిత్ తాని జగన్త్య్ అన్యాన్య్ అథాన్యథా । అన్యోఽన్యైకైకలోకాని నిర్వేధాంస్య్ అపి కానిచిత్
ఇక్కడే కొన్ని లోకాలు ఒక విధంగా ఉండగా, మరికొన్ని లోకాలు వేరే విధంగా ఉన్నాయి. కొన్ని లోకాలు పరస్పరం కలిసిపోయాయి, మరికొన్ని లోకాలు పూర్తిగా వేరుగా ఉన్నాయి.
అనన్తాని జగన్త్య్ అస్మిన్ బ్రహ్మతత్త్వమహామ్బరే । అమ్భోధివీచివ్రజవన్ నిమజ్జన్త్య్ ఉద్భవన్తి చ
ఈ బ్రహ్మతత్వం అనే విస్తృత ఆకాశంలో అనేక లోకాలు సముద్రపు అలల మాదిరిగా పుట్టి మళ్లీ కలిసిపోతుంటాయి.
యథా తరఙ్గా జలధౌ మృగతృష్ణా మరౌ యథా । కుసుమాని యథా చూతే తథా విశ్వశ్రియః పరే
ఎలా సముద్రంలో అలలు, ఎడారిలో మాయనీరు, మామిడి చెట్టులో పువ్వులు పుట్టి పోతాయో, అలాగే పరమాత్మలో ఈ విశ్వ వైభవాలు కూడా పుట్టి పోతుంటాయి.
భానోర్ గణయితుం శక్యా రశ్మిషు త్రసరేణవః । ఆలోలవపుషో బ్రహ్మతత్త్వే న జగతాం గణాః
సూర్యకిరణాల్లో ఉన్న ధూళికణాలను లెక్కించవచ్చు, కానీ ఎప్పుడూ కదులుతూ ఉండే బ్రహ్మతత్వంలో ఉన్న అనేక లోకాలను లెక్కించటం అసాధ్యం.
యథా మషకజాలాని వర్షాస్వ్ ఇక్షువనాలిషు । ఉత్పత్యోత్పత్య నశ్యన్తి తథేమా లోకసృష్టయః
వర్షాకాలంలో ఈకలు పంట పొలాల్లో చిన్న పురుగులు పుట్టి, మళ్లీ మళ్లీ కనబడుతూ మాయమవుతాయిగా, అలాగే ఈ లోకాల సృష్టులు కూడా పుట్టి పోతూ ఉంటాయి.
న చ విజ్ఞాయతే కస్మాత్ కాలాత్ ప్రభృతి చాగతాః । నిత్యాగమాపాయపరా ఏతాస్ సర్గపరమ్పరాః
ఈ సృష్టి పరంపరలు ఎప్పటి నుండి, ఏ కారణంతో పుట్టాయో ఎవరికీ తెలియదు. ఇవి ఎప్పుడూ పుట్టి, మాయమయ్యే స్వభావంతో ఉంటాయి.
అనాదిమత్యో ఽవిరతం ప్రస్ఫురన్తి తరఙ్గవత్ । పూర్వాత్ పూర్వం కిలాభూవంస్ తతః పూర్వతరం తథా
ప్రారంభం లేని ఈ సృష్టులు అలలవంటి తరంగాల్లా ఎప్పుడూ ఉప్పొంగుతూ, మాయమవుతూ ఉంటాయి. ఒకటి ముందే ఉన్నదని అనిపిస్తే, దాని కంటే ముందే మరొకటి ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది.
భూత్వా భూత్వా ప్రలీయన్తే సురాసురనరాదికాః । సరిత్తరఙ్గభఙ్గ్యైతాస్ సమస్తా భూతజాతయః
దేవతలు, రాక్షసులు, మనుషులు మరియు ఇతర జంతువులన్నీ నదిలో అలలు ఎప్పటికప్పుడు ఏర్పడి కరిగిపోతున్నట్టు, పుట్టి మళ్లీ మాయమవుతుంటాయి. అన్ని జీవరాశుల స్థితి ఇలానే ఉంటుంది.
యథేదమ్ అణ్డం వైరిఞ్చం తథా బ్రహ్మాణ్డపఙ్క్తయః । సహస్రశః పరిక్షీణా నాలికా వత్సరేష్వ్ ఇవ
ఈ బ్రహ్మాండం ఎలా ఉందో, అలాగే అనేక బ్రహ్మాండాలు కూడా వేలాదిగా కాలక్రమంలో నదిలో గడ్డిపోట్లు పోయినట్టు అంతమవుతుంటాయి.
అన్యాస్ సమ్ప్రతి విద్యన్తే వర్తమానశరీరకాః । పారే బ్రహ్మపురస్యాస్య వితతే బ్రహ్మణః పదే
ఇంకా కొన్ని జీవులు ప్రస్తుతం శరీరాలతో బ్రహ్మపురి అవతల, పరబ్రహ్మ విస్తారంలో ఉన్నాయ్.
బ్రహ్మణ్య్ అన్యా భవిష్యన్తి బహ్వ్యో బ్రహ్మపురశ్రియః । పురస్తాచ్ చ వినఙ్క్ష్యన్తి భూత్వా భూత్వా యథా గిరః
పరబ్రహ్మలో భవిష్యత్తులో మరెన్నో బ్రహ్మపురి వైభవాలు పుట్టుకొస్తాయి. గతంలోనూ అవి పలుమార్లు ఉద్భవించి, మాటలు వినిపించి మాయమయ్యేలా అంతమయ్యాయి.
బ్రహ్మణ్య్ అన్యా భవిష్యన్త్యస్ స్థితాస్ సర్గపరమ్పరాః । ఘటా ఇవ మృదో రాశావ్ అఙ్కురే పల్లవా ఇవ
బ్రహ్మంలో, ఇంకా ఎన్నో సృష్టి పరంపరలు పుట్టుకొస్తూ నిలుస్తాయి. మట్టి గుండ్రంగా ఉన్నప్పుడు దానిలోంచి గడులు తయారయ్యేలా, మొక్క మొలకెత్తినప్పుడు దానిలోంచి ఆకులు, కొమ్మలు పుట్టుకొచ్చేలా, బ్రహ్మంలో కూడా కొత్త సృష్టులు ఏర్పడతాయి.
యావత్సముద్రం జలధౌ యథా జలరయోర్మయః । యావద్బ్రహ్మ చిదాకాశే తథా త్రిభువనశ్రియః
సముద్రంలో నీరు ఉన్నంత కాలం, అలలు నీటితోనే ఉంటాయి. అలాగే, చైతన్య ఆకాశంలో బ్రహ్మం ఉన్నంత వరకు, మూడు లోకాల వైభవాలూ అలాగే ఉంటాయి.
స్ఫారాకారవికారాఢ్యాః ప్రేక్ష్యమాణా న కిఞ్చన । ఉన్మజ్జన్త్యో నిమజ్జన్త్యో న సత్యా నాప్య్ అసచ్ఛ్రియః
వాటి రూపాలు ఎంత విస్తృతంగా, అద్భుతంగా కనిపించినా, అవి నిజంగా ఏమీ కావు. అవి పైకి వచ్చి మళ్లీ మాయమవుతుంటాయి. అవి పూర్తిగా నిజమైనవీ కావు, పూర్తిగా అబద్ధమైనవీ కావు.
జడా రసాన్వితాస్ తన్వ్యస్ తాశ్ శేవాలలతా ఇవ । తరఙ్గసమధర్మిణ్యో దృష్టనష్టశరీరికాః
అవి జడమైనవి, కొన్ని లక్షణాలు కలిగి ఉంటాయి, శేవల మొక్క కాండంలా సన్నగా ఉంటాయి, అలల మాదిరిగా మారిపోతుంటాయి. వాటి రూపం ఒకసారి కనబడుతుంది, వెంటనే కనబడకుండా పోతుంది.
సర్వాసాం సృష్టికోటీనాం చిత్రాచారవిచేష్టితాః । చిత్రాకారవికారాశ్ చ చిత్రరూపాశ్ చ సృష్టయః
అనేక ప్రపంచాలలో ఎన్నో వింతలు, విచిత్రమైన కదలికలు, అనేకరకాల రూపాలు, మార్పులు, కొత్త కొత్త సృష్టులు కనిపిస్తుంటాయి.
వ్యతిరిక్తా న సర్వేశాత్ సమగ్రాస్ సృష్టిదృష్టయః । తత్త్వజ్ఞవిషయా రామ సలిలాద్ ఇవ వృష్టయః
ఓ రామా, ఈ సృష్టి దృశ్యాలన్నీ పరమేశ్వరుని నుండి వేరుగా లేవు. అవి నిజాన్ని తెలుసుకున్నవారికి మాత్రమే తెలుస్తాయి, నీటిలో నుండి వర్షం వచ్చినట్లు.
ఆయాన్తి సృష్టయో దేవాజ్ జలదాద్ ఇవ వృష్టయః । తస్మాద్ ఏవాఖిలా జాతా ఆలోకాద్ ఇవ దృష్టయః
సృష్టులు దేవుని నుండి పుట్టుకొస్తాయి, మేఘాల నుండి వర్షం వచ్చినట్లే. ఆ పరమాత్మ నుండే అన్నీ ఉద్భవిస్తాయి, వెలుగులో నుండి దృశ్యాలు కలిగినట్లుగా.
వ్యతిరిక్తా న సర్వేశాత్ సమస్తాస్ సృష్టిదృష్టయః । వ్యతిరిక్తా ఇవాభాన్తి స్వాష్ఠీలాశ్ శల్మలేర్ ఇవ
ఈ సృష్టి దృశ్యాలన్నీ పరమేశ్వరుని నుండి వేరుగా లేవు. అయినా అవి వేరుగా కనిపిస్తాయి, శాల్మలివృక్షానికి ముళ్లు వేరుగా కనిపించినట్లే.
ఇహ సృష్టిషు పుష్టాసు నికృష్టాసు చ రాఘవ । పరమాన్ నభసో జాతతన్మాత్రమలమాలితమ్
రాఘవా, ఈ సృష్టుల్లో కొన్ని ఉత్తమమైనవిగా, కొన్ని అధమమైనవిగా కనిపిస్తాయి. కానీ పరమాత్మ తను ఆకాశపు సూక్ష్మ మలినత మాత్రమే తగిలినట్టు ఉండి, అసలు కలుషితమవడు.
కదాచిత్ ప్రథమం వ్యోమ ప్రతిష్ఠామ్ ఉపగచ్ఛతి । తతః ప్రజాయతే బ్రహ్మా వ్యోమజో ఽసౌ ప్రజాపతిః
కొన్నిసార్లు మొదటగా ఆకాశమే స్థిరతను పొందుతుంది. ఆ తరువాత ఆ ఆకాశం నుంచే బ్రహ్మ ఉద్భవిస్తాడు. అప్పుడు ఆయన ఆకాశంలో పుట్టిన ప్రజాపతి అవుతాడు.
కదాచిత్ ప్రథమం వాయుః ప్రతిష్ఠామ్ ఉపగచ్ఛతి । తతః ప్రజాయతే బ్రహ్మా వాయుజో ఽసౌ ప్రజాపతిః
మరొకసారి మొదటగా గాలే స్థిరతను పొందుతుంది. దాని తరువాత ఆ గాలిలోంచే బ్రహ్మ జన్మిస్తాడు. అప్పుడు ఆయన గాలిలో పుట్టిన ప్రజాపతి అవుతాడు.
కదాచిత్ ప్రథమం వారి స్ఫారతామ్ అధిగచ్ఛతి । తతః ప్రజాయతే బ్రహ్మా జలజో ఽసౌ ప్రజాపతిః
ఇంకొన్ని సందర్భాల్లో మొదటగా నీరు పరిపూర్ణతను పొందుతుంది. ఆ తరువాత ఆ నీటిలోంచే బ్రహ్మ పుడతాడు. అప్పుడు ఆయన నీటిలో పుట్టిన ప్రజాపతి అవుతాడు.
కదాచిత్ ప్రథమం పృథ్వీ స్ఫారతామ్ అధిగచ్ఛతి । తతః ప్రజాయతే బ్రహ్మా పార్థివో ఽసౌ ప్రజాపతిః
కొన్నిసార్లు ముందుగా భూమి విస్తరించి, ఆ తరువాత ఆ భూమిలోంచి బ్రహ్ముడు జన్మిస్తాడు. ఆయనే భూమి మీద సృష్టికర్త.