స్వస్థస్ సర్వేహితత్యాగీ దూరాలోకితవాఞ్ఛనః । పరాం శీతలతామ్ అన్తర్ ఆదాయ విహరానఘ
నీ స్వభావంలో స్థిరంగా ఉండి, అన్ని స్వార్థపూరిత ఆశలను వదిలిపెట్టి, కోరికలు దూరంగా ఉంచి, లోపల పరమ శాంతిని పొందినవాడవై, పాపరహితుడా, ఇక్కడ ఆనందంగా జీవించు.
ఇత్థం గిరా విమలయా విమలాశయస్య రామో మునేస్ స పరిమృష్ట ఇవాబభాసే । జ్ఞానామృతేన మధురేణ విరాజతాన్తః పూర్ణశ్ శశాఙ్క ఇవ శీతలతాం జగామ
పవిత్రమైన మనస్సుతో ముని పవిత్రమైన మాటలు చెప్పగా, రాముడు శుద్ధుడై కనిపించాడు; జ్ఞానామృతం వంటి మధురమైన బోధతో లోపల నిండిపోయి, పూర్ణచంద్రుడిలా శాంతిని పొందాడు.
భగవన్ సర్వధర్మజ్ఞ వేదవేదాన్తపారగ । ఆశ్వస్త ఇవ తిష్ఠామి శుద్ధాభిర్ భవదుక్తిభిః
భగవంతుడా, అన్ని ధర్మాలను తెలిసినవాడవు, వేదాలు, వేదాంతాలను పూర్తిగా గ్రహించినవాడవు; నీ పవిత్రమైన మాటల వల్ల నేను ధైర్యంగా నిలబడి ఉన్నాను.
ఉదారాణి విరక్తాని పేశలాన్య్ ఉచితాని చ । శ్రోతుం తృప్తిం న గచ్ఛామి వచాంసి వదతస్ తవ
నీ మాటలు ఎంతో ఉదాత్తంగా, విరక్తంగా, మృదువుగా, సముచితంగా ఉంటాయి. నీవు మాట్లాడినప్పుడు విన్నా నాకు ఎప్పుడూ తృప్తి కలగడం లేదు.
జాత్యా రాజససాత్త్విక్యాః కథనావసరాన్తరే । ఉత్పత్తిర్ భవతా ప్రోక్తా భగవన్ పద్మజన్మనః
ప్రభూ, నీవు నీ ఉపన్యాసంలో పద్మజన్ముడి జననం రాజస-సాత్విక స్వభావంతో జరిగిందని వివరించావు.
అత్రాయం మమ సన్దేహో మహాత్మన్ హృది వర్తతే । సర్వసంశయవిచ్ఛేదకారిన్న్ ఆశు తద్ ఉచ్యతామ్
మహాత్మా, ఈ విషయంలో నా హృదయంలో ఒక సందేహం ఉంది. అన్ని సందేహాలను తొలగించేవాడవు కదా, దయచేసి త్వరగా దాని గురించి చెప్పు.
క్వచిద్ అబ్జాత్ క్వచిద్ వ్యోమ్నః క్వచిద్ అణ్డాత్ క్వచిజ్ జలాత్ । చిత్రోత్పత్తిః కథం ప్రోక్తా శాస్త్రే కమలజన్మనః
ఎక్కడో పద్మంలో జన్మించాడని, ఇంకెక్కడో ఆకాశంలోనుంచి, ఇంకొంత చోట అండంలోనుంచి, మరికొంత చోట నీటిలోనుంచి జన్మించాడని చెబుతారు. పద్మజన్ముడి ఈ అద్భుతమైన జన్మాన్ని శాస్త్రాల్లో ఎలా వివరించారో చెప్పు.
బహూని బ్రహ్మలక్ష్యాణి శఙ్కరేన్ద్రశతాని చ । నారాయణసహస్రాణి సమతీతాని రాఘవ
ఓ రాఘవ, అనేక బ్రహ్మ సంవత్సరాలు, వందలాది శంకరులు, వేలాది నారాయణులు ఇప్పటికే కాలక్రమంలో పోయాయి.
అద్యాన్యేషు విచిత్రేషు బ్రహ్మాణ్డేషు చ భూరిషు । నానాచారవిహారాణి విహరన్తి సహస్రశః
ఇప్పటికీ ఎన్నో అద్భుతమైన, విస్తారమైన బ్రహ్మాండాల్లో, వేలాది జనులు వివిధ ఆచారాలతో, రకాలైన ఆనందాలతో విహరిస్తున్నారు.
తుల్యకాలమ్ అనన్తేషు కాలాన్తరభవేషు చ । జగత్సు ప్రోద్భవిష్యన్తి బహూన్య్ అన్యాని భూరిశః
అదే సమయంలో, అనంతమైన కాలచక్రాల్లో, భవిష్యత్తు లోకాల్లో కూడా మరెన్నో బ్రహ్మాండాలు విస్తారంగా ఉద్భవించబోతున్నాయి.
తేషామ్ అబ్జోద్భవాదీనాం తేష్వ్ అణ్డేషు దివౌకసామ్ । ఉత్పత్తయో మహాబాహో విచిత్రాః కథితా దివి
ఓ మహాబాహూ, ఆ బ్రహ్మాండాల్లో పద్మంలో జనించినవారు మొదలైన దేవతల జననాలు ఆకాశంలో ఎన్నో విధాలుగా వివరించబడ్డాయి.
కదాచిత్ సృష్టయశ్ శార్వ్యః కదాచిత్ పద్మజోద్భవాః । కదాచిద్ అపి వైష్ణవ్యః కదాచిన్ మునినిర్మితాః
కొన్నిసార్లు సృష్టులు శివునివల్ల జరుగుతాయి, కొన్నిసార్లు పద్మంలో పుట్టిన బ్రహ్మవల్ల, మరికొన్నిసార్లు విష్ణువల్ల, ఇంకొన్ని సార్లు మునులు సృష్టిస్తారు.
కదాచిద్ అబ్జజో బ్రహ్మా కదాచిత్ సలిలోద్భవః । అణ్డోద్భవః కదాచిచ్ చ కదాచిజ్ జాయతే ఽమ్బరాత్
కొన్నిసార్లు బ్రహ్మ పద్మంలో పుడతాడు, మరికొన్ని సార్లు నీటిలోంచి పుడతాడు, ఇంకొన్ని సార్లు అండంలోంచి, మరికొన్ని సార్లు ఆకాశంలోంచి పుడతాడు.
కస్మింశ్చిద్ అణ్డే త్ర్యక్షో ఽర్కః కస్మింశ్చిద్ అపి వాసవః । కస్మింశ్చిత్ పుణ్డరీకాక్షః కస్మింశ్చిత్ త్ర్యక్ష ఏవ హి
కొన్ని జగత్తుల్లో సూర్యుడు త్రినేత్రుడు, మరికొన్నింటిలో ఇంద్రుడు, ఇంకొన్నింటిలో కమలనేత్రుడు, ఇంకొన్ని జగత్తుల్లో మళ్లీ త్రినేత్రుడే సూర్యుడు.
కస్యాఞ్చిద్ భూర్ అభూత్ సృష్టౌ నీరన్ధ్రతరుసఙ్కటా । కస్యాఞ్చిన్ నరనీరన్ధ్రా కస్యాఞ్చిద్ భూధరావృతా
కొన్ని సృష్టుల్లో భూమి దట్టమైన అడవులతో నిండిపోయింది, మరికొన్ని సృష్టుల్లో మనుషులతో కిక్కిరిసిపోయింది, ఇంకొన్ని సృష్టుల్లో పర్వతాలతో కప్పబడి ఉంది.
భూర్ అభూన్ మృణ్మయీ కాచిత్ కాచిద్ ఆసీద్ దృషన్మయీ । ఆసీద్ ధేమమయీ కాచిత్ కాచిన్ మాంసమయీ తథా
కొన్ని లోకాల్లో భూమి మట్టితో ఏర్పడింది, మరికొన్ని లోకాల్లో రాళ్లతో ఉంది. ఇంకొన్ని లోకాల్లో పొగతో ఏర్పడింది, ఇంకొన్ని లోకాల్లో మాంసంతో కూడా ఉంది.
ఇహైవ కానిచిత్ తాని జగన్త్య్ అన్యాన్య్ అథాన్యథా । అన్యోఽన్యైకైకలోకాని నిర్వేధాంస్య్ అపి కానిచిత్
ఇక్కడే కొన్ని లోకాలు ఒక విధంగా ఉండగా, మరికొన్ని లోకాలు వేరే విధంగా ఉన్నాయి. కొన్ని లోకాలు పరస్పరం కలిసిపోయాయి, మరికొన్ని లోకాలు పూర్తిగా వేరుగా ఉన్నాయి.
అనన్తాని జగన్త్య్ అస్మిన్ బ్రహ్మతత్త్వమహామ్బరే । అమ్భోధివీచివ్రజవన్ నిమజ్జన్త్య్ ఉద్భవన్తి చ
ఈ బ్రహ్మతత్వం అనే విస్తృత ఆకాశంలో అనేక లోకాలు సముద్రపు అలల మాదిరిగా పుట్టి మళ్లీ కలిసిపోతుంటాయి.
యథా తరఙ్గా జలధౌ మృగతృష్ణా మరౌ యథా । కుసుమాని యథా చూతే తథా విశ్వశ్రియః పరే
ఎలా సముద్రంలో అలలు, ఎడారిలో మాయనీరు, మామిడి చెట్టులో పువ్వులు పుట్టి పోతాయో, అలాగే పరమాత్మలో ఈ విశ్వ వైభవాలు కూడా పుట్టి పోతుంటాయి.
భానోర్ గణయితుం శక్యా రశ్మిషు త్రసరేణవః । ఆలోలవపుషో బ్రహ్మతత్త్వే న జగతాం గణాః
సూర్యకిరణాల్లో ఉన్న ధూళికణాలను లెక్కించవచ్చు, కానీ ఎప్పుడూ కదులుతూ ఉండే బ్రహ్మతత్వంలో ఉన్న అనేక లోకాలను లెక్కించటం అసాధ్యం.
యథా మషకజాలాని వర్షాస్వ్ ఇక్షువనాలిషు । ఉత్పత్యోత్పత్య నశ్యన్తి తథేమా లోకసృష్టయః
వర్షాకాలంలో ఈకలు పంట పొలాల్లో చిన్న పురుగులు పుట్టి, మళ్లీ మళ్లీ కనబడుతూ మాయమవుతాయిగా, అలాగే ఈ లోకాల సృష్టులు కూడా పుట్టి పోతూ ఉంటాయి.
న చ విజ్ఞాయతే కస్మాత్ కాలాత్ ప్రభృతి చాగతాః । నిత్యాగమాపాయపరా ఏతాస్ సర్గపరమ్పరాః
ఈ సృష్టి పరంపరలు ఎప్పటి నుండి, ఏ కారణంతో పుట్టాయో ఎవరికీ తెలియదు. ఇవి ఎప్పుడూ పుట్టి, మాయమయ్యే స్వభావంతో ఉంటాయి.
అనాదిమత్యో ఽవిరతం ప్రస్ఫురన్తి తరఙ్గవత్ । పూర్వాత్ పూర్వం కిలాభూవంస్ తతః పూర్వతరం తథా
ప్రారంభం లేని ఈ సృష్టులు అలలవంటి తరంగాల్లా ఎప్పుడూ ఉప్పొంగుతూ, మాయమవుతూ ఉంటాయి. ఒకటి ముందే ఉన్నదని అనిపిస్తే, దాని కంటే ముందే మరొకటి ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది.
భూత్వా భూత్వా ప్రలీయన్తే సురాసురనరాదికాః । సరిత్తరఙ్గభఙ్గ్యైతాస్ సమస్తా భూతజాతయః
దేవతలు, రాక్షసులు, మనుషులు మరియు ఇతర జంతువులన్నీ నదిలో అలలు ఎప్పటికప్పుడు ఏర్పడి కరిగిపోతున్నట్టు, పుట్టి మళ్లీ మాయమవుతుంటాయి. అన్ని జీవరాశుల స్థితి ఇలానే ఉంటుంది.
యథేదమ్ అణ్డం వైరిఞ్చం తథా బ్రహ్మాణ్డపఙ్క్తయః । సహస్రశః పరిక్షీణా నాలికా వత్సరేష్వ్ ఇవ
ఈ బ్రహ్మాండం ఎలా ఉందో, అలాగే అనేక బ్రహ్మాండాలు కూడా వేలాదిగా కాలక్రమంలో నదిలో గడ్డిపోట్లు పోయినట్టు అంతమవుతుంటాయి.
అన్యాస్ సమ్ప్రతి విద్యన్తే వర్తమానశరీరకాః । పారే బ్రహ్మపురస్యాస్య వితతే బ్రహ్మణః పదే
ఇంకా కొన్ని జీవులు ప్రస్తుతం శరీరాలతో బ్రహ్మపురి అవతల, పరబ్రహ్మ విస్తారంలో ఉన్నాయ్.
బ్రహ్మణ్య్ అన్యా భవిష్యన్తి బహ్వ్యో బ్రహ్మపురశ్రియః । పురస్తాచ్ చ వినఙ్క్ష్యన్తి భూత్వా భూత్వా యథా గిరః
పరబ్రహ్మలో భవిష్యత్తులో మరెన్నో బ్రహ్మపురి వైభవాలు పుట్టుకొస్తాయి. గతంలోనూ అవి పలుమార్లు ఉద్భవించి, మాటలు వినిపించి మాయమయ్యేలా అంతమయ్యాయి.
బ్రహ్మణ్య్ అన్యా భవిష్యన్త్యస్ స్థితాస్ సర్గపరమ్పరాః । ఘటా ఇవ మృదో రాశావ్ అఙ్కురే పల్లవా ఇవ
బ్రహ్మంలో, ఇంకా ఎన్నో సృష్టి పరంపరలు పుట్టుకొస్తూ నిలుస్తాయి. మట్టి గుండ్రంగా ఉన్నప్పుడు దానిలోంచి గడులు తయారయ్యేలా, మొక్క మొలకెత్తినప్పుడు దానిలోంచి ఆకులు, కొమ్మలు పుట్టుకొచ్చేలా, బ్రహ్మంలో కూడా కొత్త సృష్టులు ఏర్పడతాయి.
యావత్సముద్రం జలధౌ యథా జలరయోర్మయః । యావద్బ్రహ్మ చిదాకాశే తథా త్రిభువనశ్రియః
సముద్రంలో నీరు ఉన్నంత కాలం, అలలు నీటితోనే ఉంటాయి. అలాగే, చైతన్య ఆకాశంలో బ్రహ్మం ఉన్నంత వరకు, మూడు లోకాల వైభవాలూ అలాగే ఉంటాయి.
స్ఫారాకారవికారాఢ్యాః ప్రేక్ష్యమాణా న కిఞ్చన । ఉన్మజ్జన్త్యో నిమజ్జన్త్యో న సత్యా నాప్య్ అసచ్ఛ్రియః
వాటి రూపాలు ఎంత విస్తృతంగా, అద్భుతంగా కనిపించినా, అవి నిజంగా ఏమీ కావు. అవి పైకి వచ్చి మళ్లీ మాయమవుతుంటాయి. అవి పూర్తిగా నిజమైనవీ కావు, పూర్తిగా అబద్ధమైనవీ కావు.