స ఏష భగవాన్ బ్రహ్మా సర్వలోకాధినాయకః । ద్రవత్కనకసఙ్కాశః పరమాకాశసమ్భవః
అతడే భగవంతుడు అయిన బ్రహ్మ, అన్ని లోకాల అధిపతి. అతని రూపం కరిగిన బంగారంలా ప్రకాశిస్తుంది, పరమాకాశం నుండి ఉద్భవించినవాడు.
అథాసౌ పరమాకాశే తిష్ఠన్ పరమరూపవాన్ । కల్పయత్య్ ఆత్మనో గేహమ్ ఆత్మస్థశ్ చిత్తలీలయా
తర్వాత, పరమాకాశంలో నిలిచి, అత్యుత్తమ రూపాన్ని ధరించి, తన మనస్సు లీలతో తానే తన నివాసాన్ని సృష్టించుకుంటాడు. అతడు తనలో తానే స్థిరంగా ఉంటాడు.
కదాచిత్ కేవలం వ్యోమ పరమం పారవర్జితమ్ । అనాదిమధ్యపర్యన్తం కదాచిద్ అమలం పయః
కొన్నిసార్లు అది కేవలం పరమమైన, ఏ భేదమూ లేని ఆకాశంలా ఉంటుంది; ఇంకొన్నిసార్లు అది ఆది, మధ్య, అంతం లేని స్వచ్ఛమైన నీటిలా ఉంటుంది.
కదాచిత్ కల్పకాలాగ్నిజ్వాలాభాసురమణ్డితమ్ । కదాచిత్ కాననం కాన్తం నాభీకమలకుట్మలమ్
కొన్నిసార్లు అది యుగాంతంలో ఉప్పొంగే అగ్ని జ్వాలల తేజంతో అలంకరించబడినట్టుగా కనిపిస్తుంది; మరికొన్నిసార్లు అది అందమైన అడవిలా, లేదా నాభిలోని కమలపు మొగ్గలా కనిపిస్తుంది.
అన్యాన్య్ అన్యాన్య్ అనేకాని ప్రతిజన్మావధి ప్రభుః । కల్పయత్య్ ఆసనాన్య్ ఏష నానారూపాణి హేలయా
ఈ పరమేశ్వరుడు ప్రతి జన్మకు అనేక రకరకాల ఆకారాల్లో ఎన్నో స్థానాలను తానే తాను సులభంగా సృష్టిస్తాడు.
తత్రేదమ్ప్రథమత్వేన యదైష బ్రహ్మణః పదాత్ । అవతీర్ణస్ తదా జ్ఞానాత్ తస్యైవ సుసమస్ స్మృతః
వాటిలో, ఈయన బ్రహ్మ స్థితి నుండి మొదట దిగివచ్చినప్పుడు, తన జ్ఞానంతో తన శరీరమే బాగా నిర్మితమైనదిగా భావించబడుతుంది.
గర్భనిద్రావ్యపగమే వపుః పశ్యతి భాసురమ్ । ప్రాణాపానప్రవాహాఢ్యం ద్రవ్యైర్ ఏవ వినిర్మితమ్
గర్భ నిద్ర పోయిన తర్వాత, ప్రాణం అపాన ప్రవాహాలతో కూడిన, పదార్థాల ద్వారానే ఏర్పడిన ప్రకాశవంతమైన శరీరాన్ని చూస్తాడు.
రోమకోటిభిర్ ఆకీర్ణం ద్వాత్రింశద్దశనాన్వితమ్ । త్రిస్థూణం పఞ్చదైవత్యమ్ అధశ్చరణలాఞ్ఛితమ్
ఈ దేహం రోమాల తుదులతో నిండిపోయి, ముప్పత్తిరెండు పళ్లతో, మూడు నిలువుదండ్లపై నిలబడి, పదిహేను దేవతలతో కూడి, కాళ్ల తాడులతో కింద గుర్తించబడింది.
పఞ్చభాగం నవద్వారం త్వగ్లేపమసృణాఙ్గకమ్ । యుక్తమ్ అఙ్గులివింశత్యా నఖవింశతిలాఞ్ఛితమ్
ఇది అయిదు భాగాలుగా విడిపోయి, తొమ్మిది ద్వారాలు కలిగి, మృదువైన అవయవాలతో, లేపనాలు పూసి, ఇరవై వేళ్లు, ఇరవై నఖాల గుర్తులతో అలంకరించబడింది.
ద్విబాహుం ద్విస్తనం ద్వ్యక్షం బహ్వక్షభుజమ్ ఏవ వా । నీడం చిత్తవిహఙ్గస్య బిలం మన్మథభోగినః
ఇది రెండు చేతులు, రెండు వక్షోజాలు, రెండు కళ్ళు కలిగి, కొన్నిసార్లు అనేక భుజాలు, చేతులు ఉంటాయి. ఇది మనస్సు పక్షి నివాసమైన గూడు, కామాసక్తి పాము దాగిన గుహ.
తృష్ణాపిశాచ్యా నిలయం జీవకేసరికన్దరమ్ । అభిమానగజాలానమ్ ఆననామ్భోజశోభితమ్
ఇది తృష్ణ అనే పిశాచికి నివాసం, జీవరూప సింహానికి గుహ, అహంకార అనే ఏనుగు కొట్టం, ముఖ పద్మంతో అలంకరించబడింది.
అవలోక్య వపుర్ బ్రహ్మా కాన్తమ్ ఆత్మీయమ్ ఉత్తమమ్ । చిన్తయామ్ ఆస భగవాంస్ త్రికాలామలదర్శనః
తనదైన ప్రకాశవంతమైన, అత్యుత్తమమైన రూపాన్ని చూసి, మూడు కాలాల్లోనూ నిర్మలమైన దృష్టి కలిగిన బ్రహ్మ దేవుడు లోతుగా ఆలోచించసాగాడు.
అస్మిన్న్ ఆకాశకుహరే తతే మదుపలాఞ్ఛితే । అదృష్టాపారపర్యన్తే ప్రథమం కిమ్ అభూద్ ఇతి
ఈ ఆకాశపు గుహలో, తేనెతో అలంకరించబడిన ఈ తీరంలో, ఎటువంటి అంచు కనిపించని అనంతమైన ఈ స్థలంలో, మొదటగా ఏమి ఉండేదో ఆయన తలంచాడు.
ఇతి చిన్తితవాన్ బ్రహ్మా సద్యోజాతో ఽమలాత్మదృక్ । అపశ్యత్ సర్గవృన్దాని సమతీతాన్య్ అనేకశః
ఇలా ఆలోచించిన బ్రహ్మ, కలుషరహితమైన ఆత్మదృష్టితో, ఎన్నో గత సృష్టులను, ఇప్పటికే గతించిన వాటిని, స్పష్టంగా చూశాడు.
అథ సస్మార సకలాన్ స సధర్మగుణక్రమాన్ । వసన్తః కుసుమానీవ వేదాన్ వాఙ్మయసంయుతాన్
తర్వాత ఆయన, వసంతంలో పువ్వులను గుర్తు చేసుకున్నట్టు, కర్తవ్యాలు, గుణాల క్రమాలతో కూడిన వేదాలను, వాటి వాక్యార్థాలతో సహా అన్నింటినీ గుర్తు చేసుకున్నాడు.
లీలయా కల్పయామ్ ఆస చిత్రాస్ సఙ్కల్పజాః ప్రజాః । నానాచారసమారమ్భా గన్ధర్వో నగరం యథా
ఆ మనిషి తేలికగా తన ఊహలతో ఎన్నో రకాల జీవులను సృష్టించాడు. వాళ్లందరికీ వేర్వేరు అలవాట్లు, పనులు ఉండేవి. ఇది గంధర్వుడు ఊహలో ఒక నగరం నిర్మించడంలా జరిగింది.
తాసాం స్వర్గాపవర్గార్థం ధర్మకామార్థసిద్ధయే । అనన్తాని విచిత్రాణి శాస్త్రాణి సమకల్పయత్
వాళ్లు స్వర్గాన్ని, మోక్షాన్ని, ధర్మాన్ని, కామాన్ని, అర్థాన్ని పొందాలని అనేక అద్భుతమైన గ్రంథాలను ఆయన రూపొందించాడు.
సృష్టిర్ ఏవమ్ ఇయం రామ సర్గే ఽస్మిన్ స్థితిమ్ ఆగతా । విరిఞ్చరూపాన్ మనసః పుష్పలక్ష్మీర్ మధోర్ ఇవ
రామా, ఈ సృష్టి ఇలాగే ఈ సృష్టి చక్రంలో స్థిరపడింది. ఇది బ్రహ్మ యొక్క మనస్సు ద్వారా, వసంతంలో పువ్వుల కాంతి ఎలా వెలుగుతుందో అలా వెలిసింది.
వివిధవిరచనైః క్రియావిలాసైః కమలజరూపధరేణ చేతసైవ । రఘుసుత పరికల్పనేన నీతా స్థితిమ్ అతులాం జగతీహ సర్గలక్ష్మీః
రఘువంశంలో పుట్టినవాడా, కమలంలో జన్మించిన బ్రహ్మ రూపాన్ని తీసుకున్న ఆ మనస్సు అనేక విధాలుగా, ఆటపాటలతో ఈ లోకంలో సృష్టి మహిమను అపూర్వంగా స్థాపించింది.
ఏవంసమ్పన్నమ్ ఏవైతన్ నకిఞ్చిద్ అపి సంస్థితమ్ । శూన్యమ్ ఏవ నభోమాత్రం మనోవిలసితం పరమ్
ఇలా అన్నీ పూర్తయిన తర్వాత, ఏదీ స్థిరంగా ఉండదు; అంతటా ఖాళీ ఆకాశం మాత్రమే మిగిలి ఉంటుంది, అది మనస్సు యొక్క పరమమైన ఆట.
న దేశకాలావ్ ఏతేన బ్రహ్మాణ్డేనావృతౌ క్వచిత్ । మనాగ్ అపి మహారూపవతాప్య్ ఆకాశరూపిణా
ఈ స్థితిలో, ఈ బ్రహ్మాండంలో ఎక్కడా స్థలం గానీ, కాలం గానీ అసలు ఉండవు; అది ఎంత గొప్పగా, ఆకాశంలా కనిపించినా, నిజంగా ఏమీలేవు.
ఏతత్ సఙ్కల్పమాత్రాత్మ స్వప్నదృష్టపురోపమమ్ । యత్రైతత్ తత్ర నిశ్శూన్యం కేవలం వ్యోమ సంస్థితమ్
ఇది కేవలం సంకల్పమే, కలలో కనిపించే ఊరిలా ఉంటుంది; అది ఎక్కడ కనిపించినా, అక్కడ శుద్ధమైన ఆకాశం తప్ప మరొకటి ఉండదు.
అభిత్తిరాగరచనమ్ అపి దృష్టమ్ అసన్మయమ్ । అకృతం కృతమ్ ఏవైతద్ వ్యోమ్ని చిత్రం విచిత్రకమ్
గోడలు కట్టడం, రంగులు వేసినట్టు కనిపించినా, అవి వాస్తవంగా లేవు; చేయనిది చేసినట్టుగా కనిపిస్తుంది, ఆకాశంలో వేసిన అద్భుతమైన చిత్రంలా.
మనసా కల్పితం సర్వం దేహాదిభువనత్రయమ్ । సంసృతౌ కారణం చైతచ్ చక్షుర్ ఆలోకనే యథా
మనస్సు ఊహించినదే ఈ శరీరం, ఈ మూడు లోకాలు అన్నీ. మనస్సు కల్పన వల్లే జనన మరణాల చక్రం జరుగుతుంది. ఇది కళ్ళు చూసే దృష్టిలా కల్పితమే.
ఆభాసమాత్రం హి జగద్ ఘటావటపటక్రమైః । ఆవర్తతే న సద్రూపాః పృథక్ కుడ్యాదయస్ స్థితాః
ఈ జగత్తు కేవలం ఒక భ్రమ మాత్రమే. మట్టికుండలు, గుడిసెలు, వస్త్రాలు వంటివి కనిపించినా, అవి వాస్తవంగా వేరుగా నిలబడినవే కావు; గోడలు మొదలైనవి కూడా నిజంగా స్థిరంగా లేవు.
మనసేదం శరీరం హి నివాసార్థం ప్రకల్పితమ్ । క్రిమిణా కోశకారేణ స్వాత్మకోశ ఇవ స్వయమ్
ఈ శరీరం మనస్సు నివాసం కోసం సృష్టించుకున్నదే. ఇది పురుగు తన కోసం తానే తాను కట్టుకునే గూటిలా ఉంటుంది.
న తద్ అస్తి న యన్ నామ చేతస్ సఙ్కల్పమన్థరమ్ । న కరోతి న చాప్నోతి దుర్గమ్ అప్య్ అతిదుష్కరమ్
మనస్సు ఊహించలేని వస్తువు లేదా పేరు ఏమీలేదు. మనస్సు ఎంత మందగమైనా, అది ఎంత కష్టమైనదైనా, ఎంత దూరమైనదైనా సృష్టించగలదు, పొందగలదు.
సర్వశక్తౌ పరే దేవే కా నామ నను శక్తయః । న సమ్భవన్త్య్ ఆవ్రియతే యాభిర్ అన్తర్ మనోగుహా
సర్వశక్తులు కలిగిన పరమాత్మునిలో వేరుగా శక్తులు అన్నదే లేదు. మనస్సులోని అంతర్గుహను ఆ శక్తుల వల్లే ఆవరణగా కనిపిస్తుంది.
సత్తాసత్తే పదార్థానాం సర్వేషాం సర్వదైవ హి । మహాబాహో సమ్భవతస్ సర్వశక్తౌ విభౌ సతి
ఓ మహాబాహువా, సర్వశక్తిమంతుడైన ఆ పరమాత్ముడు ఉన్నందువల్లే అన్ని వస్తువుల ఉనికీ, లేనితనానికీ కారణం.
పశ్య భావనయా ప్రాప్తం మనసా పాద్మజం వపుః । తస్మాత్ తత్కలనం రామ సర్వశక్తియుతం విదుః
మనస్సు భావన ద్వారా పద్మజుడైన శరీరాన్ని ఎలా పొందిందో చూడు రామా. అందువల్ల సర్వశక్తులు కలిగిన ఆ పరమాత్ముని సంకల్పంతోనే సృష్టి జరుగుతుందని తెలుసుకో.