యేహా యా కల్పనా యో ఽర్థో యశ్ శబ్దో యో ఽఙ్గినాం గణః । తజ్జత్వాత్ తన్మయత్వాచ్ చ తత్ తత్ తన్మయమ్ ఇష్యతే
ఇక్కడ ఏ ఊహ, ఏ వస్తువు, ఏ పదం, లేదా ఏ లక్షణాల సమూహం కనిపించినా, అవన్నీ ఆ పరమాత్మ నుండే పుట్టి, దానితోనే నిండిపోయి ఉంటాయి. అందుకే అవన్నీ అదే అని భావించాలి.
తజ్జస్ స ఏవ భవతి వహ్నేర్ వహ్నిర్ ఇవోత్థితః । జన్యో ఽయం జనకశ్ చాయమ్ ఇత్య్ ఉక్తౌ భేదకల్పనా
అది నుండే పుట్టినది కూడా అదేలా ఉంటుంది, అగ్నిలోంచి అగ్ని ఎలా వస్తుందో అలాగే. 'ఇది పుట్టింది, ఇది పుట్టించింది' అనే భావాలు మన ఊహలో మాత్రమే ఉంటాయి.
అయమ్ అస్మాత్ సముత్పన్న ఇతీయం యా జగత్స్థితిః । ఆధిక్యం తత్ క్రియాశక్తౌ జన్యం జనకమ్ ఏవ తత్
‘ఇది దానిలోంచి పుట్టింది’ అనే భావన, ఈ జగత్తు కొనసాగడమే, కార్యశక్తి ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు కనిపిస్తుంది. నిజానికి, పుట్టినదీ, పుట్టించిందీ ఒక్కటే.
ఇదమ్ అన్యద్ ఇదం చాన్యద్ ఇతి శబ్దార్థవిభ్రమః । ఉక్తావ్ ఏవ న దేవో ఽస్తి ప్రమితే భిన్నతా యతః
‘ఇది వేరది, అది వేరది’ అనే మాటలు, అర్థాలు కలగలిపినప్పుడు మాత్రమే ఉంటాయి. వాస్తవంగా, పరమాత్మలో ఎలాంటి భేదం ఉండదు.
తజ్జయైవ మనశ్శక్త్యా స్వతస్ సఞ్జ్ఞా ప్రవర్తతే । దృఢభావనయా తస్యా ఇష్టో ఽర్థః ప్రతిపద్యతే
ఆ మనస్సు శక్తివల్లే వ్యక్తిత్వ భావన కలుగుతుంది. దానిపై గట్టి నమ్మకం ఉంటే, కోరుకున్నది సిద్ధించుతుంది.
అగ్నేశ్ శిఖాయా ఏకస్యా ద్వితీయా జనికేతి యా । ఉక్తివైచిత్ర్యమ్ ఏవైతన్ నోక్త్యర్థే ఽత్రాస్తి సత్యతా
ఒక అగ్ని జ్వాలకి ఇంకొకటి మూలమని చెప్పడం, మాటల్లోని ప్రత్యేకత మాత్రమే. ఇలాంటి మాటల్లో నిజంగా అర్థం లేదు.
న జన్యజనకాద్యాస్ తాస్ సమ్భవన్త్య్ ఉక్తయః పరే । ఏకమ్ ఏవ త్వ్ అనన్తం యత్ కిం కథం తజ్ జనిష్యతే
పరమాత్మునికి 'పుట్టింది', 'పుట్టించింది' అనే మాటలు వర్తించవు. ఎందుకంటే ఒకటే, అనంతమైనది అయిన దానికి ఎలా, ఎప్పుడు జననం జరుగుతుంది?
ఉక్తేర్ ఏష స్వభావో యద్ ఉక్తైవోక్తిర్ అనన్తరమ్ । ప్రతియోగివ్యవచ్ఛేదసఙ్ఖ్యాద్యర్థేన యుజ్యతే
మాటల స్వభావం ఇలానే ఉంటుంది. చెప్పినది కేవలం మాటే. అది సంఖ్య, వ్యత్యాసం లాంటి విషయాలకు మాత్రమే సరిపోతుంది.
ఊర్మిజాలమ్ ఇవామ్భోధౌ పరే యః పరిదృశ్యతే । శబ్దార్థకలనాకారస్ తద్ బ్రహ్మైవ విదుర్ బుధాః
సముద్రంలో అలలు కనిపించడంలా, పరమాత్మునిలో మాటలు, అర్థాల రూపంలో కనిపించేది కూడా అదే బ్రహ్మమని జ్ఞానులు తెలుసుకుంటారు.
బ్రహ్మ చిద్ బ్రహ్మ చ మనో బ్రహ్మ జ్ఞానమ్ అవస్తు చ । బ్రహ్మార్థో బ్రహ్మ శబ్దశ్ చ బ్రహ్మ దిగ్ బ్రహ్మ ధాతవః
బ్రహ్మం అనగా చైతన్యం, అదే మనస్సు, అదే జ్ఞానం, అదే శూన్యం. బ్రహ్మమే వస్తువు, బ్రహ్మమే పదం, బ్రహ్మమే దిక్కు, బ్రహ్మమే అన్ని మూలకాలు.
అయమ్ అన్యో ఽయమ్ అన్యో ఽయం భాగ ఇత్య్ అన్తర్ ఆత్మనోః । మిథ్యాజ్ఞానవికల్పోక్తౌ వాచి సత్యార్థతాత్ర కా
ఇది వేరు, అది వేరు, ఇది ఒక భాగం అని మనసులో తలచే తేడాలు అన్నీ తప్పు ఊహలు మాత్రమే. ఇలాంటి మాటల్లో నిజమైన అర్థం ఏముంటుంది?
వహ్నేశ్ శిఖాయా జాతేయం శిఖేతి మనసో హి యా । చాపలోత్థా వికల్పశ్రీర్ వస్తుతస్ సా న సిధ్యతి
అగ్నిలో నుంచి ఒక జ్వాల వెలువడినప్పుడు, అది వేరే జ్వాల అని మనసు ఊహించేది దాని చంచలత వల్లే. నిజంగా చూస్తే అలాంటి తేడా ఉండదు.
అసత్యైవ వికల్పోక్తిస్ సత్యభావేన కల్ప్యతే । మోహోపహతదృష్టిత్వాద్ ద్విచన్ద్రజ్ఞానదోషవత్
తేడా ఉందని చెప్పడం నిజం కాదు, కానీ మాయ వల్ల మన దృష్టి తప్పిపోతే అది నిజమైందని ఊహించుకుంటాం. ఇది ఒకేసారి రెండు చంద్రులను చూస్తే వచ్చే తప్పు లాంటిది.
సర్వస్మాత్ సర్వగాత్ తస్మాద్ అనన్తాద్ బ్రహ్మణః పదాత్ । నాన్యత్ కిఞ్చిత్ సమ్భవతి తద్ ఉక్తం యత్ తద్ ఏవ తత్
అన్నిటిలోనూ ఉన్నది, అంతులేని పరబ్రహ్మ నుంచే ఏదీ వేరుగా పుట్టదు. ఏది ఉందని చెప్పబడుతోందో, అది కూడా అదే పరబ్రహ్మే.
బ్రహ్మతత్త్వం వినా నేహ కిఞ్చిద్ ఏవోపపద్యతే । సర్వం చ ఖల్వ్ ఇదం బ్రహ్మేత్య్ ఏషైవ పరమార్థతా
పరబ్రహ్మ తత్వం లేకుండా ఇక్కడ ఏదీ ఉండదు. నిజానికి, ఈ ప్రపంచమంతా పరబ్రహ్మే — ఇదే పరమ సత్యం.
ఏవమ్ప్రాయశ్ చ హే ప్రాజ్ఞ సిద్ధాన్తస్ తే భవిష్యతి । అత్రైవోదాహరిష్యామస్ సిద్ధాన్తార్థోక్తిపఞ్జరమ్
ఓ జ్ఞానివీరు, ఇదే నీకు తుది నిర్ణయంగా నిలుస్తుంది. ఇప్పుడు నేను ఈ సిద్ధాంతాన్ని సంక్షిప్తంగా వివరించబోతున్నాను.
ఇహావిద్యాదికాః కేచిద్ విద్యన్తే నేతరే క్రమాః । జ్ఞాస్యస్య్ అలమ్ అశేషార్థమ్ ఏతద్ అజ్ఞానసఙ్క్షయే
ఇక్కడ అజ్ఞానం మొదలైన కొన్ని స్థితులే ఉంటాయి; మిగతా క్రమాలు ఉండవు. అజ్ఞానం తొలగినప్పుడు నువ్వు అన్నీ పూర్తిగా తెలుసుకుంటావు.
అవస్తుసఙ్క్షయే వస్తు యథావస్తు ప్రసీదతి । యథావద్ దృశ్యతే దృశ్యం జగన్ నైశతమఃక్షయే
అసత్యం తొలగిపోయినప్పుడు, సత్యం నిజంగా ఎలా ఉందో అలా ప్రకాశిస్తుంది. రాత్రి చీకటి తొలగినప్పుడు ప్రపంచం మన కళ్లకు నిజంగా కనిపించేదిగా కనిపించడంలా ఇది జరుగుతుంది.
యద్ ఇదమ్ అఖిలమ్ ఆతతం కుదృష్ట్యా తద్ ఉపశమే తవ రామ నిర్మలాభే । అవితథవరదర్శనే భవిష్యత్య్ అవితథమ్ ఏవ న సంశయో ఽత్ర కశ్చిత్
రామా, తప్పు దృష్టితో వ్యాపించిన ఈ ప్రపంచం, నీ మనస్సు శాంతియై, నిర్మలమైన దృష్టి కలిగినప్పుడు, నీవు కలిగిన అచంచలమైన నిజమైన జ్ఞానంతో నిజంగా ఎలా ఉందో అలా కనిపిస్తుంది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
క్షీరోదకుక్షితుల్యాభిశ్ శీతలామలదీప్తిభిః । తవోక్తిభిర్ విచిత్రాభిర్ గమ్భీరాభిర్ ఇహాభితః
పాలసముద్రపు చల్లని, నిర్మలమైన కాంతిలా నీ అద్భుతమైన, లోతైన మాటలు ఇక్కడ నన్ను四వైపులా చుట్టుముట్టాయి.
క్షణమ్ ఆన్ధ్యమ్ ఇవాప్నోమి క్షణం యామి ప్రకాశతామ్ । శాన్తాతపబలః ప్రావృడ్లోలాభ్ర ఇవ వాసరః
ఒక క్షణం చీకటిలోకి వెళ్తాను, మరొక క్షణం వెలుగులోకి వస్తాను. వానకాలంలో చల్లని మేఘాలు ఆకాశాన్ని కప్పినప్పుడు, దినం ఒక్కసారిగా మసకబారినట్లుగా నా స్థితి అవుతోంది.
అనన్తస్యాప్రమేయస్య సర్వస్యైకస్య భాస్వతః । అనస్తమితసారస్య కలనా కథమ్ ఆగతా
అంతులేని, కొలవలేని, అన్నింటినీ వ్యాపించిన, ఎప్పుడూ వెలిగే, తగ్గని స్వరూపంలో ఈ పరిమితి ఎలా కలిగింది?
యథాభూతార్థవాక్యార్థాస్ సర్వా ఏవ మమోక్తయః । నాసమర్థవిరూపార్థాః పూర్వాపరవిరోధదాః
నేను చెప్పిన ప్రతీ మాట నిజమైన విషయాన్నే తెలియజేస్తుంది; అవి బలహీనంగా, వక్రీకరించి, పరస్పర విరుద్ధంగా ఉండవు.
జ్ఞానదృష్టౌ ప్రసన్నాయాం ప్రబోధే ప్రతతోదయే । యథావజ్ జ్ఞాస్యసి స్వస్థో మద్వాగ్దృష్టిమ్ ఇమామ్ అలమ్
జ్ఞాన దృష్టి స్పష్టంగా, మేల్కొలుపు నిరంతరం ఉద్భవించినప్పుడు, నీవు నిశ్చలంగా ఉండి, నా ఈ దృష్టిని సరిగ్గా గ్రహిస్తావు — చాలు.
ఉపదేశ్యోపదేశార్థం శాస్త్రార్థప్రతిపత్తయే । శబ్దార్థవాక్యరచనా భ్రమాయేయం క్షణం తవ
ఉపదేశం కోసం, శాస్త్రార్థాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి, ఈ పదాలు, అర్థాలు, వాక్యాల కలయిక నీకు క్షణమాత్రం మాయలా అనిపిస్తుంది.
యదాధునా జ్ఞాస్యసి తత్ సత్యమ్ అత్యన్తనిర్మలమ్ । వాచ్యవాచకశబ్దార్థభేదం జ్ఞాస్యసి వై తదా
నీవు నిజంగా శుద్ధమైనది ఏమిటో తెలుసుకున్నప్పుడు, మాటలకి అర్థాలకి ఉన్న తేడా కూడా స్పష్టంగా గ్రహిస్తావు.
భేదకృద్ వాక్ప్రపఞ్చో ఽయమ్ ఉపదేశ్యేషు కల్పితః । స చాజ్ఞేష్వ్ ఏవ న జ్ఞేషు విద్యతే పారమార్థికః
ఈ మాటల ప్రపంచం భేదాలు చూపించడానికి అజ్ఞానులకు మాత్రమే ఊహించబడింది; జ్ఞానులకు అది నిజంగా ఉండదు.
కలనామలమ్ ఈహాది కిఞ్చిన్ నాత్మని విద్యతే । నీరాగం బ్రహ్మ నిర్ద్వన్ద్వం తద్ ఏవేదం జగత్ స్థితమ్
మనస్సులో లెక్కలు, ఆశలు, ప్రయత్నాలు ఏమి ఉండవు; పరబ్రహ్మం అనురాగం లేకుండా, ద్వంద్వాలు లేకుండా ఉంటుంది — ఇదే ఈ లోకానికి ఆధారం.
ఏతద్ విచిత్రరూపాభిర్ ఉక్తిభిర్ బహుశః పునః । విస్తారేణైవ వక్తవ్యం సిద్ధాన్తావసరే ఽనఘ
ఇది ఎన్నో విధాలుగా, ఎన్నో మాటల్లో, విస్తృతంగా, తుదిపాఠం చెప్పే సమయంలో మళ్లీ మళ్లీ వివరించాలి, పాపరహితుడా.
వాక్ప్రపఞ్చం వినా త్వ్ ఏతద్ అజ్ఞానమ్ అతులం తమః । భేత్తుమ్ అన్యోఽన్యమ్ ఉదితం యత్నం కర్తుం న శక్యతే
మాటల ద్వారా మాత్రమే ఈ అపారమైన అజ్ఞానాంధకారం తొలగించగలం; మాటలు లేకుండా ఒకరు మరొకరికి జ్ఞానం కలిగించడానికి ప్రయత్నించడం అసాధ్యం.