అనయా దురహఙ్కృత్యా భావాత్ సన్త్యక్తయా చిరమ్ । శిష్టాహఙ్కారవాఞ్ జన్తుర్ భగవాన్ యాతి ముక్తతామ్
ఈ హానికరమైన అహంకారాన్ని మన హృదయం నుంచి చాలా కాలం విడిచిపెట్టినప్పుడు, మిగిలిన అహంకారంతో ఉన్న జీవి, ఓ భగవంతుడా, విముక్తిని పొందుతాడు.
లోకాహఙ్కారదోషస్య వపుర్ అస్మీతి రూపిణః । న దేహో ఽస్మీతి నిర్ణీయవర్జనం మహతాం మతమ్
ప్రపంచ అహంకార దోషం వల్ల 'నేను ఈ శరీరం' అనే భావన కలిగినవారు, ఆ భావనను వదిలేయాలి. 'నేను శరీరం కాదు' అనే దృష్టిని గొప్పవారు అనుసరిస్తారు.
ప్రథమౌ ద్వావ్ అహఙ్కారావ్ అఙ్గీకృత్యాప్య్ అలౌకికౌ । తృతీయాహఙ్కృతిస్ త్యాజ్యా లౌకికీ దుఃఖదాయినీ
మొదటి రెండు అహంకారాలు అంగీకరించినా, అవి లోకానికి సంబంధించినవి కావు. మూడవ అహంకారం మాత్రం లోకానికి సంబంధించినది, బాధను కలిగించేది, కాబట్టి దాన్ని వదిలేయాలి.
అనయా దురహఙ్కృత్యా దామవ్యాలకటాః కిల । తాం దశాం సమనుప్రాప్తా యా కథాస్వ్ అపి దుఃఖదా
ఈ దురహంకార భావంతో బంధనాల గొలుసులు ఏర్పడతాయి. ఆ స్థితికి చేరినవారు, దాని గురించి కథల్లో కూడా విన్నా బాధపడతారు.
తృతీయాం లౌకికీమ్ ఏతాం త్యక్త్వా చిత్తాద్ అహఙ్కృతిమ్ । కిమ్భావః పురుషో బ్రహ్మన్ ప్రాప్నుయాద్ ఆత్మనే హితమ్
ఓ బ్రహ్మన్, మనసులోని ఈ మూడవ, లోకికమైన అహంకారాన్ని వదిలిపెడితే, మనిషికి తనకేంటి మేలు జరుగుతుంది?
ఏషా తావత్ పరిత్యాజ్యా త్యక్త్వైతాం దుఃఖదాయినీమ్ । యథా యథా పుమాంస్ తిష్ఠేత్ పరమ్ ఏతి తథా తథా
ఈ బాధను కలిగించే అహంకారాన్ని పూర్తిగా విడిచిపెట్టాలి. దాన్ని ఎంతగా వదిలిపెడితే, అంతగా పరమ స్థితిని పొందుతాడు.
ఏతే అహఙ్కృతిదశే పూర్వోక్తే భావయన్ యది । తిష్ఠత్య్ అభ్యేతి పరమం తత్ పదం పురుషో ఽనఘః
మునుపు చెప్పిన అహంకార స్థితులను మనస్సులో ఆలోచిస్తూ స్థిరంగా ఉన్నవాడు, పాపరహితుడు, ఆ పరమ పదాన్ని చేరుకుంటాడు.
అథ తే ఏవ సన్త్యజ్య సర్వాహఙ్కృతివివర్జితః । సన్తిష్ఠతే తథాప్య్ ఉచ్చైఃపదమ్ ఏవాధిరోహతి
ఈ విధంగా, ఆ భావాలను కూడా పూర్తిగా వదిలిపెట్టి, అహంకారాన్ని పూర్తిగా తొలగించినవాడు ఉన్నా, అతడు ఎప్పటికీ ఉన్నత స్థితికి చేరుకుంటాడు.
సర్వదా సర్వయత్నేన లౌకికీ దురహఙ్కృతిః । పరమానన్దబోధాయ వర్జనీయా మహాధియా
ప్రతి సమయంలో, అన్ని ప్రయత్నాలతో, లోకికమైన కఠినమైన అహంకారాన్ని, పరమానందం మరియు జ్ఞానాన్ని పొందేందుకు, మేధావులు తప్పక వదలాలి.
శరీరస్థామయాపుణ్యదురహఙ్కారవర్జనాత్ । అన్యన్ న పరమం శ్రేయ ఏతద్ ఏవ పరం పదమ్
శరీరంలో ఉన్న వ్యాధి, పాపం వల్ల కలిగే చెడు అహంకారాన్ని వదిలిపెట్టడంలో మించిన శ్రేయస్సు మరొకటి లేదు; ఇదే పరమపదము.
భావాద్ అహఙ్కృతిం త్యక్త్వా స్థూలామ్ ఏతాం హి లౌకికీమ్ । తిష్ఠన్ వ్యవహరన్ వాపి న నరః ప్రపతత్య్ అధః
ఈ స్థూలమైన లోకిక అహంకారాన్ని మనసులో వదిలిపెట్టినవాడు, నిలబడి ఉన్నా, పనులు చేస్తూ ఉన్నా, ఎప్పుడూ దిగజారడు.
సంశాన్తాహఙ్కృతేర్ జన్తోర్ భోగరోగా మహామతేః । న స్వదన్తే సుతృప్తస్య యథా ప్రతివిషారసాః
ఓ మహామతి, ఎవరి అహంకారం పూర్తిగా శాంతమైందో, వారికి అనుభవాల రూపమైన వ్యాధులు ఇక మధురంగా అనిపించవు. పూర్తిగా తృప్తి చెందినవారికి విషమిశ్రమ రుచులు ఎలా ఇష్టం ఉండవో, అలాగే.
భోగేష్వ్ అస్వదమానేషు పుంసశ్ శ్రేయః పురోగతమ్ । క్షీణే ఽన్ధకారే కిం నామ మనసో ఽన్యత్ ప్రవర్తతే
భోగాలలో anymore ఆనందం కనపడని మనిషికి నిజమైన శ్రేయస్సు ముందే ఉంది. చీకటి తొలిగిపోయినప్పుడు మనసు ఇంకేదాన్ని ఆశించగలదు?
అహఙ్కారానుసన్ధానవర్జనాద్ ఏవ రాఘవ । పౌరుషైకప్రయత్నోత్థాత్ తీర్యతే భవసాగరః
ఓ రాఘవ, అహంకారాన్ని వెంబడించడాన్ని వదిలిపెట్టి, ఒక్క మనిషి స్వయంకృషితో ప్రయత్నిస్తే, ఈ సంసారసముద్రాన్ని దాటి వెళ్ళవచ్చు.
నాహం న నామ మమ కిఞ్చిద్ అపీతి మత్వా సర్వం చ మే సకలమ్ అప్య్ అహమ్ ఏవ వేతి । లబ్ధాస్పదాం మనసి సంవిదమ్ ఏవమ్ ఈడ్యాం నీత్వా స్థితిం పరమ్ ఉపైతి పదం మహాత్మా
నేను లేను, నాది ఏమీ లేదు, నాకు వేరుగా ఏదీ లేదు, ఈ సర్వం నాకే చెందింది అని మనసులో బలంగా స్థిరపరిచి, ఆ జ్ఞానాన్ని పొందిన మహాత్ముడు పరమ పదాన్ని పొందుతాడు.
అత్ర తే శృణు వక్ష్యామి దామాదిషు గతేష్వ్ అథ । యద్ వృత్తం శమ్బరస్యైవ నగరే నగసన్నిభే
ఇప్పుడు విను, దాముడు మరియు ఇతరులు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, పర్వతంలాంటి శంబరునగరంలో ఏమి జరిగిందో నేను చెబుతాను.
తథా గగనవిభ్రష్టే సమస్తే ధ్వస్తసంస్థితౌ । వినష్టే శమ్బరానీకే శరదీవాభ్రమణ్డలే
శరదృతువులో మేఘాలు వెళ్ళిపోయినప్పుడు ఆకాశం ఎలా ఖాళీగా ఉంటుందో, అలాగే శంబరుని సేన నాశనం అయి, అక్కడ అన్నీ అస్తవ్యస్తంగా మారిపోయాయి.
దేవనిర్జితసైన్యో ఽసౌ నీత్వా కతిపయాస్ సమాః । పునర్ దేవవధోద్యుక్తశ్ చిన్తయామ్ ఆస దానవః
దేవతలు తన సేనను ఓడించిన తర్వాత, ఆ దానవుడు కొన్ని సంవత్సరాలు గడిపి, మళ్లీ దేవతలను సంహరించాలనే సంకల్పంతో ఆలోచించసాగాడు.
దామాదయస్ తే రచితా యే మయా మాయయాసురాః । మౌర్ఖ్యాత్ తైర్ భావితా యుద్ధే మిథ్యైవాన్తర్ అహఙ్కృతిః
దాముడు మొదలైన అసురులను నేను నా మాయతో సృష్టించాను. యుద్ధంలో వాళ్లను నిజమైనవాళ్లని, నా లోపలి అహంకారాన్ని కూడా నిజమని అవివేకంతో భావించాను.
ఇదానీం సంసృజామ్య్ అన్యాన్ దానవాన్ మాయయోదితాన్ । తాన్ అథాప్య్ ఆత్మశాస్త్రజ్ఞాన్ సవివేకాన్ కరోమ్య్ అహమ్
ఇప్పుడు నేను మాయ వల్ల ఇతర దానవులను సృష్టించాను. తరువాత వారికి ఆత్మవిద్యను, వివేకాన్ని నేర్పించి, జ్ఞానులు చేశాను.
తతస్ తత్త్వపరిజ్ఞానాన్ మిథ్యా భావనయోత్థితమ్ । నాహఙ్కారం ప్రయాస్యన్తి విజేష్యన్తి చ తాన్ సురాన్
అప్పుడు వారు తత్త్వాన్ని గ్రహించి, తప్పుడు భావనల నుంచి బయటపడతారు. ఇకపై అహంకారం పట్టుకోరు, ఆ దేవతలను జయిస్తారు.
ఇతి సఞ్చిన్త్య దైత్యేన్ద్రస్ తాదృశాన్ దానవాధిపాన్ । మాయయోత్పాదయామ్ ఆస బుద్బుదాన్ ఇవ వారిధిః
ఇలా ఆలోచించిన దైత్యేంద్రుడు, సముద్రంలో బుడగలు పుట్టినట్లుగా, మాయతో అటువంటి దానవాధిపతులను సృష్టించాడు.
సర్వజ్ఞా వేద్యవేత్తారో వీతరాగా గతైనసః । యథాప్రాప్తైకకర్తారో భావితాత్మాన ఉత్తమాః
వారు అన్నీ తెలిసినవారు, తెలిసినదాన్ని తెలుసుకునే వారు, రాగరహితులు, పాపరహితులు, తమకు వచ్చినదాన్ని తామే చేయగలవారు, ఉన్నతమైన మనస్సు కలవారు.
భీమో భాసో ద్రుట ఇతి నామభిః పరిలాఞ్ఛితాః । జగత్ తృణమ్ ఇవాశేషం పశ్యన్తః పావనాశయాః
భీముడు, భాసుడు, ద్రుటుడు అనే పేర్లతో ప్రసిద్ధులై, ఈ ముగ్గురు లోకాన్ని గడ్డి లాంటిదిగా చూస్తూ, మనసు శుద్ధికే తపిస్తూ ఉండేవారు.
తే స్మ దైత్యా భువం ప్రాప్య చ్ఛాదయామ్ ఆసుర్ అమ్బరమ్ । గర్జన్తో హేతితడితః ప్రావృషీవ పయోధరాః
ఆ దైత్యులు భూమిపైకి వచ్చి, ఆకాశాన్ని కప్పేసారు. వారు గర్జిస్తూ, మెరుపులు మెరిపిస్తూ, వర్షకాలంలో మేఘాల్లా ప్రవర్తించారు.
అయుధ్యన్త సమం దేవైర్ అపి వర్షగణాన్ బహూన్ । వివేకవశతో జగ్ముర్ నాహఙ్కారం కదాచన
వారు దేవతలతో సమానంగా అనేక సంవత్సరాలు యుద్ధం చేశారు. వివేకం వల్ల, ఎప్పుడూ అహంకారానికి లోనుకాలేదు.
తేషాం యావద్ ఉదేత్య్ అన్తర్ మమేదమ్ ఇతి వాసనా । తావత్ కో ఽయమ్ అహం చేతి విచారాద్ యాత్య్ అసత్యతామ్
వారిలో 'ఇది నాది' అనే భావన అంతరంగా వచ్చినంత కాలం, 'నేను ఎవరు?' అని విచారించడం వల్ల ఆ భావన అసత్యమై పోతుంది.
అసచ్ ఛరీరం చిచ్ ఛుద్ధా కో ఽసావ్ అహమ్ ఇతి స్థితః । విచారాద్ ఇత్థమ్ ఏతేషాం ప్రోదగుర్ న భయాదయః
అసత్యమైన ఈ శరీరం, నిర్మలమైన చైతన్యం — 'ఈ నేను ఎవరు?' అనే విచారణలో నిలిచినప్పుడు, అలాంటి వారిలో భయం వంటి భావాలు కలగవు.
అసచ్ ఛరీరం నాస్తీదం చిచ్ ఛుద్ధైవాత్మని స్థితా । అహం నామ న చాన్యో ఽస్తి నిశ్చిత్యేత్య్ అసురా బభుః
ఈ అసత్యమైన శరీరం అసలు లేదు; స్వరూపంలో కేవలం నిర్మలమైన చైతన్యమే ఉంది. 'నేను' అనే భావన లేదు, ఇంకెవరూ లేరు — అని స్పష్టంగా గ్రహించిన వారు అసురులయ్యారు.
తతస్ తైర్ నిరహఙ్కారైర్ జరామరణనిర్భయైః । ప్రాప్తానుకారిభిర్ వీరైర్ వర్తమానానువర్తిభిః
ఆ తరువాత, అహంకారం లేని వారు, ముదితనం మరణం అనే భయాలు లేని వారు, జ్ఞానులను అనుసరించే వారు, ప్రస్తుతంలో స్థిరంగా ఉండేవారై—