అక్షీవక్షీవయోర్ ఐక్యం క్వ కిలేహాజ్ఞతజ్జ్ఞయోః । అన్ధప్రకాశయోర్ బోధే స్యాచ్ ఛాయాతపయోర్ ఇవ
తెలిసినవాడు, తెలియని వాడి మధ్య ఏకత్వం ఎలా ఉంటుంది? అది అంధుడు, చూపు ఉన్నవాడు మధ్య, నీడ, వెలుగు మధ్య కలవడం లాంటిది.
యత్నేనాప్య్ అనుభూతే ఽర్థే సత్యే కర్తుమ్ అపహ్నవమ్ । తజ్జ్ఞో ఽజ్ఞశ్ చ న శక్నోతి శవ ఆక్రమణం యథా
ఎంత ప్రయత్నించినా, తెలిసినవాడు గానీ తెలియని వాడు గానీ, ప్రత్యక్షంగా అనుభవించిన విషయాన్ని అంగీకరించకుండా ఉండలేరు. అది మృతదేహాన్ని నడిపించాలనుకోవడం లాంటిది.
బ్రహ్మ సర్వం జగద్ ఇతి వక్తుం తజ్జ్ఞస్య యుజ్యతే । యతో ఽవిద్యాననుభవే స తద్ ఏవానుభూతవాన్
ఈ లోకం అంతా బ్రహ్మమే అని చెప్పడం తెలిసినవాడికి తగినది. ఎందుకంటే అతడు అజ్ఞానాన్ని దాటి, ఆ సత్యాన్ని ప్రత్యక్షంగా అనుభవించాడు.
ప్రబుద్ధవిషయే హ్య్ ఏషా రామ వాక్ ప్రవిరాజతే । బుద్ధస్యాస్మీతి రూపేణ కిల నాస్త్య్ ఏవ కిఞ్చన
రామా, ఈ మాటలు నిజంగా జ్ఞానమందిరంలో మాత్రమే ప్రకాశిస్తాయి. జ్ఞానిని గురించి చెప్పాలంటే, 'నేను ఇదే' అనే భావన అతనిలో అసలు ఉండదు.
బ్రహ్మైవేదం పరం శాన్తమ్ ఇత్య్ ఏవానుభవన్ సుధీః । అపహ్నవస్ స్వానుభూతేః కర్తుం తస్య క్వ యుజ్యతే
ఈ సృష్టి అంతా పరమశాంతమైన బ్రహ్మమే అని స్వయంగా అనుభవించిన జ్ఞానికి, తన అనుభవాన్ని ఎలా తిప్పికొట్టగలడు?
పరస్మాద్ వ్యతిరేకేణ నాహమ్ ఆత్మని కిఞ్చన । హేమనీవోర్మికాదిత్వం న మయ్య్ అస్తి వసిష్ఠతా
పరమాత్మను తప్ప మరేదీ నాలో లేదు. బంగారంలో బంగారు పనివాడు లేదా ఆభరణం అనే లక్షణాలు లేనట్టు, నాలో వశిష్ఠత్వం లేదు.
భూతత్వవ్యతిరేకేణ మూఢో నాత్మని కిఞ్చన । ఊర్మ్యాదిబుద్ధౌ హేమేవ నాజ్ఞే ఽస్తి పరమార్థతా
పదార్థాలను తప్ప మూర్ఖునికి తనలో ఏమీ ఉండదు. బంగారంలో అలలు లేదా ఇతర రూపాల ఊహలు నిజంగా లేనట్టు, అజ్ఞానిలో పరమార్థం ఉండదు.
మిథ్యాహన్తామయో మూఢస్ సత్యైకాత్మమయస్ సుధీః । యుజ్యతే న క్వచిన్ నామ స్వభావాపహ్నవో ఽనయోః
తప్పు అహంకారంతో మూర్ఖుడు తయారవుతాడు; నిజమైన ఆత్మతో జ్ఞాని ఉండిపోతాడు. వీరిద్దరిలో ఎవరికీ తమ స్వభావాన్ని ఎప్పుడూ తిరస్కరించే అవకాశం లేదు.
యో యన్మయస్ తస్య తస్మిన్ యుజ్యతే ఽపహ్నవః కథమ్ । పురుషస్య ఘటో ఽస్మీతి వాక్యమ్ ఉన్మత్తతైవ హి
ఎవరైతే ఏ స్వభావంతో ఉన్నారో, వారిలో ఆ స్వభావాన్ని ఎలా తిరస్కరించగలరు? ఒక మనిషి 'నేను మట్టి కుండను' అని చెప్పడం పిచ్చితనమే.
తస్మాన్ నేమే వయం సత్యా న చ దామాదయః క్వచిత్ । అసత్యాస్ తే వయం చేమే నాస్తి నః ఖలు సమ్భవః
అందువల్ల, మేము నిజమైనవారు కాదేమో, ఇవే తాడులు మొదలైనవి ఎక్కడా నిజమైనవి కావు. ఇవన్నీ, మేము కూడా అసత్యమే; మాకు అసలు ఉద్భవమే లేదు.
సత్యసంవేదనం శుద్ధం బోధాకాశం నిరఞ్జనమ్ । సత్యం సర్వగతం శాన్తమ్ అస్త్య్ అనస్తమితోదయమ్
నిజమైన జ్ఞానం, శుద్ధమైన చైతన్యం, మలినతలేని, అన్నిచోట్ల వ్యాపించిన, శాంతమైన, ఎప్పుడూ తగ్గని ప్రకాశంతో కూడినది మాత్రమే నిజంగా ఉంది.
సర్వం సత్ తచ్ చ నిశ్శూన్యం నకిఞ్చిద్ ఇవ సంస్థితమ్ । తత్ర వ్యోమ్ని విభాన్తీమా నిజా భాసో ఽఙ్గ దృష్టయః
అన్నీ కూడా ఆ సత్యమే, అది ఖాళీగా లేదు, ఏదీ లేనట్టుగా స్థిరంగా ఉంటుంది. ఆ ఆకాశంలో, ప్రియమైనవాడా, మన దృష్టులు మన వెలుగుల్లా మెరుస్తున్నాయి.
యథా తైమిరికాక్షస్య సహజా ఏవ దృష్టయః । కేశోణ్డుకాదివద్ భాన్తి తథేమాస్ తత్ర సృష్టయః
కంటి వ్యాధి ఉన్నవాడికి సహజంగా వెంట్రుకలు లేదా బంతుల్లా కనిపించే దృశ్యాలు ఎలా ఉంటాయో, అలాగే ఆ స్థలంలో ఈ సృష్టులు కూడా కనిపిస్తాయి.
స ఆత్మానం యథా వేత్తి తథానుభవతి క్షణాత్ । చిదాకాశస్ తతో ఽసత్యమ్ అపి సత్యం తదీక్షణాత్
మనిషి తనను తాను ఎలా తెలుసుకుంటాడో, అలా ఒక్క క్షణంలో అనుభవిస్తాడు. ఆ చైతన్యాకాశంలో అసత్యమైనది కూడా నిజమైనట్టే కనిపిస్తుంది, ఆ దృష్టి వల్ల.
న సత్యమ్ అపి నాసత్యమ్ ఇహ తస్మాజ్ జగత్త్రయే । యద్ యథా వేత్తి చిద్ రూపం తత్ తథోదేత్య్ అసంశయమ్
ఇక్కడ నిజమైనదీ కాదు, అసత్యమైనదీ కాదు. చైతన్యం ఏ రూపాన్ని ఎలా గ్రహిస్తుందో, అది అలా ఉత్పన్నమవుతుంది, దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యథా దామాదయస్ తద్వద్ ఏవేమే ఽభ్యుదితా వయమ్ । సత్యాసత్యాః కిమ్ అత్రాఙ్గ తాన్ ప్రత్య్ అపి వికల్పనా
ఎలా తాడులు వంటివి కనిపిస్తాయో, అలాగే మేము కూడా ప్రकटమయ్యాం. ఇవి నిజమా అబద్ధమా అన్నది ఏమి ముఖ్యమో ప్రియమైనవాడా? ఎందుకంటే వాటి గురించి కూడా మనసులో ఊహలు మాత్రమే ఉంటాయి.
అస్యానన్తస్య చిద్వ్యోమ్నస్ సర్వగస్య నిరాకృతేః । చిద్ ఉదేతి యథా యాన్తస్ తథా సా తత్ర భాత్య్ అలమ్
ఈ అనంతమైన, అన్ని చోట్ల వ్యాపించిన, రూపం లేని చైతన్య ఆకాశంలో, ఆ చైతన్యం ఎప్పుడు ఎలా కావాలంటే అలా ఉద్భవించి సంచరిస్తుంది. అందుకే అక్కడ అది సంపూర్ణంగా ప్రకాశిస్తుంది.
యత్ర దామాదిరూపేణ సంవిత్ ప్రకచతే స్వయమ్ । తథాసౌ తత్ర సమ్పన్నా తథాకారానుభూతితః
ఎక్కడ ఆవగాహన తాడులు వంటివి రూపంలో తానే తాను వెలుగులోకి తెస్తుందో, అక్కడ ఆ రూపం అనుభవానికి అనుగుణంగా పూర్తిగా ఉంటుంది.
స్వస్వప్నప్రతిభాసస్య జగద్ ఇత్య్ అభిధా కృతా । చిద్వ్యోమ్నో వ్యోమవపుషస్ తాపస్యేవ మృగామ్బుతా
తన స్వప్నం కనిపించడాన్ని 'ప్రపంచం' అని పిలుస్తారు. ఆ చైతన్య ఆకాశంలో దాని రూపం, దాహంగా ఉన్న జింకకు నీటి మాయ కనిపించడంలాంటిది.
యత్ర ప్రబుద్ధం చిద్వ్యోమ తత్ర దృశ్యాభిధా కృతా । యత్ర సుప్తం తు తేనైవ తత్ర మోక్షాభిధా కృతా
ఎక్కడ ఆ చైతన్య ఆకాశం మేల్కొని ఉంటుందో, అక్కడ దృష్టమయ్యే దానికి పేరు పెడతారు. అదే చైతన్యము నిద్రలో ఉన్నప్పుడు, దానికే విముక్తి అని పేరు పెడతారు.
న చ తత్ క్వచిద్ ఆసుప్తం న ప్రబుద్ధం కదాచన । చిద్వ్యోమ కేవలం దృశ్యం జగద్ ఇత్య్ అవగమ్యతామ్
ఆ చైతన్య ఆకాశం ఎప్పుడూ పూర్తిగా నిద్రలో ఉండదు, ఎప్పుడూ పూర్తిగా మేల్కొని ఉండదు కూడా. ఈ ప్రపంచం అనిపించేది ఆ చైతన్యమే అని గ్రహించాలి.
నిర్వాణమ్ ఏవ సర్గశ్రీస్ సర్గశ్రీర్ ఏవ నిర్వృతిః । నానయోశ్ శబ్దయోర్ అర్థభేదః పర్యాయయోర్ ఇవ
విముక్తి అనేదే సృష్టి మహిమ, సృష్టి మహిమ అనేదే విముక్తి. ఈ రెండు పదాలకు వాస్తవంగా అర్థంలో తేడా లేదు; పరస్పరం పర్యాయ పదాల్లా ఉన్నాయి.
పరమార్థే జగద్ ఇతి రూపం వేత్తి స్వయం స్వకమ్ । యథా తైమిరికం చక్షుః కేశోణ్డుకమ్ ఇవేక్షితమ్
పరమార్థంలో, జగత్తు అనే రూపం తన స్వరూపాన్ని తానే తెలుసుకుంటుంది. ఇది కంటిలో దోషం ఉన్నవాడు వెంట్రుక లేదా చిన్న మచ్చను చూసినట్టు.
న తత్ కేశోణ్డుకం కిఞ్చిత్ సా హి దృష్టిస్ తథా స్థితా । నేదం దృశ్యమ్ ఇదం కిఞ్చిద్ ఇత్థం చిద్వ్యోమ సంస్థితమ్
ఇక్కడ జుట్టు గుండ్రంగా ఉన్న బంతిలా ఏమీ లేదు; ఆ చూపు అలా నిలిచిపోయింది. ఇది కనబడే వస్తువు కాదు, అసలు ఏదీ కాదు; ఇలా చైతన్య ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉంది.
సర్వత్ర సర్వమ్ ఇదమ్ అస్తి యథానుభూతం నో కిఞ్చన క్వచిద్ ఇహాస్తి చ నానుభూతమ్ । శాన్తం సద్ ఏకమ్ ఇదమ్ ఆతతమ్ ఇత్థమ్ ఆస్తే సన్త్యక్తశఙ్కమ్ అపభేదమ్ అతస్ త్వమ్ ఆస్స్వ
ప్రతి చోటా, ప్రతిదీ అనుభవించినట్టే ఉంది; అనుభవించని ఏదీ ఇక్కడ లేదు. ఇది శాంతంగా, ఎప్పుడూ ఉండేలా, అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉంది; సందేహం లేకుండా, భేదం లేకుండా ఇలా నిలిచిపోతుంది. కాబట్టి, నీవు కూడా ఇందులో నిలవాలి.
శిలోదరాకారఘనం ప్రశాన్తమ్ మహాచితో రూపమ్ ఇదం ఖమ్ అచ్ఛమ్ । నైవాస్తి నాస్తీతి దృశౌ క్వచిత్ స్తో యచ్ చాస్తి తత్ సాధు తద్ ఏవ భాతి
ఈ మహా చైతన్య స్వరూపం కొండ గుహలా ఘనంగా, ఆకాశంలా పారదారిగా, ప్రశాంతంగా ఉంది. ఎక్కడా కనుబడే దృష్టిలో ఉండటం లేదా లేనట్టుగా ఉండటం లేదు; ఏది ఉందో అది మంచిదిగా వెలుగుతూనే ఉంటుంది.
దామవ్యాలకటార్థం తైస్ తదైవ యమకిఙ్కరైః । ప్రార్థితేన యమేనోక్తమ్ ఇదం శృణు రఘూద్వహ
కట్టు, పాము, మడక గురించి యముని సేవకులు అడిగినప్పుడు, వెంటనే యముడు ఇలా అన్నాడు—రఘువంశంలో పుట్టినవాడా, విను.
యదా వియోగమ్ ఏష్యన్తి శ్రోష్యన్తి చ నిజాం కథామ్ । దామాదయస్ తదా ముక్తా భవిష్యన్తీత్య్ అసంశయమ్
వారు విడిపోవడం అనుభవించి, తమ కథను వింటారు. అప్పుడు ఆ బంధాలు, ఇతర అడ్డంకులు తప్పక విడిపోతాయి — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
స్వవృత్తాన్తమ్ ఇమం కుత్ర కదా కథయ తే కథమ్ । శ్రోష్యన్తి భగవన్ కేన వర్ణ్యమానం కథాక్రమమ్
భగవంతుడా, వారు తమ జీవిత కథను ఎక్కడ, ఎప్పుడు, ఎలా నీ నుండి వింటారు? ఎవరు ఈ కథను చెప్పి, ఎవరు దాని క్రమాన్ని వింటారు?
కశ్మీరేషు మహాపద్మసరసీతీరపల్వలే । భూయో భూయో ఽనుభూయైతే మత్స్యయోనిపరమ్పరామ్
కాశ్మీర్లోని మహాపద్మ సరస్సు తీరపు మడుగుల్లో, వారు మత్స్య జన్మలను మళ్లీ మళ్లీ అనుభవించారు.