ఏవమ్ ఏతన్ మహాబాహో నాసద్ భవతి హి క్వచిత్ । కదాచిత్ కిఞ్చిద్ అప్య్ ఏతద్ బృహద్ భవతి వా తను
అదే నిజం, మహాబాహువా! అసత్యమైనది ఎక్కడా ఎప్పుడూ నిజంగా ఉండదు. అది కొన్నిసార్లు పెద్దగా లేదా సూక్ష్మంగా కనిపించినా, నిజంగా ఉండదు.
కిమ్ అసత్ సత్ స్థితం బ్రూహి కిం తత్ సద్ వాప్య్ అసత్ స్థితమ్ । నిదర్శనేనానేనైవ కరిష్యే త్వద్విబోధనమ్
ఏది వాస్తవంగా లేనిది నిజంగా కనిపిస్తుందో, ఏది నిజంగా ఉందో అది వాస్తవం కానట్టుగా కనిపిస్తుందో చెప్పు. ఇదే ఉదాహరణతో నేను నిన్ను సత్యాన్ని గ్రహించేటట్లు చేస్తాను.
సన్త ఏవ స్థితాస్ సన్తో బ్రహ్మన్ వయమ్ ఇమే కిల । దామాదయస్ త్వ్ అసన్తో ఽపి వక్షి సన్తస్ స్థితా ఇతి
బ్రహ్మన్, నిజంగా ఉన్నవే నిజంగా ఉంటాయి. మనమంతా అలాంటివారమే. కాని కట్టెలు మొదలైనవి వాస్తవంగా లేనివైనా, నువ్వు అవి ఉన్నట్టే ఉన్నాయని అంటున్నావు.
యథా దామాదయో రామ స్థితా మాయామయా ఇహ । అసత్యా ఏవ సత్యాభా మృగతృష్ణామ్బుపూరవత్
రామా, కట్టెలు మొదలైనవి ఇక్కడ మాయ వల్ల ఏర్పడినవిగా కనిపిస్తున్నాయి. అవి వాస్తవంగా లేనివైనా నిజంగా ఉన్నట్టుగా కనిపిస్తాయి, మృగతృష్ణలో నీరు ఉన్నట్టు.
తథైవేమే వయమ్ అపి ససురాసురదానవాః । అసత్యా ఏవ వల్గామో యామ ఆయామ ఏవ చ
అలాగే మనమందరం, దేవతలు, అసురులు, దానవులు కూడా వాస్తవంగా లేనివారమే. మనం కదిలినా, పనిచేసినా, అది కేవలం కనిపించడమే.
అలీకమ్ ఏవ త్వద్భావో మద్భావో ఽలీక ఏవ చ । అనుభూతో ఽప్య్ అసద్రూపస్ స్వప్నే స్వమరణం యథా
నీకు ఉన్న 'నేను' అనే భావన ఊహ మాత్రమే, నాకున్న 'నేను' అనే భావన కూడా ఊహే. ఇవి అనుభవించినా నిజంగా లేవు. కలలో మరణించినట్టు, నిజంగా జరుగనిది.
మృతో బన్ధుర్ యథా స్వప్నే ఽప్య్ అనుభూతో ఽప్య్ అసన్మయః । మృతో ఽయమ్ ఇతి చ జ్ఞప్తిర్ భవేద్ ఏవమ్ ఇదం జగత్
కలలో స్నేహితుడు చనిపోతే, అది అనుభవించినా నిజంగా ఉండదు. 'అతడు చనిపోయాడు' అనే భావన కలుగుతుంది. అలాగే ఈ లోకమూ అలా నే ఉంది.
ఏషా హి మూఢవిషయా ఉక్తిర్ ఏవ న రాజతే । అభ్యాసేన వినోదేతి నానుభూతేర్ అపహ్నవః
ఇలాంటి మాటలు మూర్ఖులకే వర్తిస్తాయి, ఇవి వెలుగులోకి రాదు. సాధనతో ఇవి పోతాయి, నిజమైన అనుభవాన్ని ఎవరూ తిరస్కరించలేరు.
నిశ్చయో ఽన్తః ప్రరూఢో యస్ స యత్నాభ్యసనం వినా । నాశమ్ ఆయాతి లోకే ఽస్మిన్ న కదాచన కస్యచిత్
ఎవరైనా లోపల బలంగా నమ్మకం పెరిగితే, అది కష్టపడి సాధన చేయకపోయినా, ఈ లోకంలో ఎప్పుడూ ఎవరికీ పోదు.
ఇదం జగద్ అసద్ బ్రహ్మ సత్యమ్ ఇత్య్ ఏవ వక్తి యః । తమ్ ఉన్మత్తమ్ ఇవోన్మత్తా విమూఢా విహసన్త్య్ అలమ్
ఈ లోకం అసత్యమని, బ్రహ్మమే నిజమని ఎవరు అంటారో వారిని మూర్ఖులు పిచ్చివారిని చూసి నవ్వినట్టు, మూర్ఖులు కూడా నవ్వుతారు.
అక్షీవక్షీవయోర్ ఐక్యం క్వ కిలేహాజ్ఞతజ్జ్ఞయోః । అన్ధప్రకాశయోర్ బోధే స్యాచ్ ఛాయాతపయోర్ ఇవ
తెలిసినవాడు, తెలియని వాడి మధ్య ఏకత్వం ఎలా ఉంటుంది? అది అంధుడు, చూపు ఉన్నవాడు మధ్య, నీడ, వెలుగు మధ్య కలవడం లాంటిది.
యత్నేనాప్య్ అనుభూతే ఽర్థే సత్యే కర్తుమ్ అపహ్నవమ్ । తజ్జ్ఞో ఽజ్ఞశ్ చ న శక్నోతి శవ ఆక్రమణం యథా
ఎంత ప్రయత్నించినా, తెలిసినవాడు గానీ తెలియని వాడు గానీ, ప్రత్యక్షంగా అనుభవించిన విషయాన్ని అంగీకరించకుండా ఉండలేరు. అది మృతదేహాన్ని నడిపించాలనుకోవడం లాంటిది.
బ్రహ్మ సర్వం జగద్ ఇతి వక్తుం తజ్జ్ఞస్య యుజ్యతే । యతో ఽవిద్యాననుభవే స తద్ ఏవానుభూతవాన్
ఈ లోకం అంతా బ్రహ్మమే అని చెప్పడం తెలిసినవాడికి తగినది. ఎందుకంటే అతడు అజ్ఞానాన్ని దాటి, ఆ సత్యాన్ని ప్రత్యక్షంగా అనుభవించాడు.
ప్రబుద్ధవిషయే హ్య్ ఏషా రామ వాక్ ప్రవిరాజతే । బుద్ధస్యాస్మీతి రూపేణ కిల నాస్త్య్ ఏవ కిఞ్చన
రామా, ఈ మాటలు నిజంగా జ్ఞానమందిరంలో మాత్రమే ప్రకాశిస్తాయి. జ్ఞానిని గురించి చెప్పాలంటే, 'నేను ఇదే' అనే భావన అతనిలో అసలు ఉండదు.
బ్రహ్మైవేదం పరం శాన్తమ్ ఇత్య్ ఏవానుభవన్ సుధీః । అపహ్నవస్ స్వానుభూతేః కర్తుం తస్య క్వ యుజ్యతే
ఈ సృష్టి అంతా పరమశాంతమైన బ్రహ్మమే అని స్వయంగా అనుభవించిన జ్ఞానికి, తన అనుభవాన్ని ఎలా తిప్పికొట్టగలడు?
పరస్మాద్ వ్యతిరేకేణ నాహమ్ ఆత్మని కిఞ్చన । హేమనీవోర్మికాదిత్వం న మయ్య్ అస్తి వసిష్ఠతా
పరమాత్మను తప్ప మరేదీ నాలో లేదు. బంగారంలో బంగారు పనివాడు లేదా ఆభరణం అనే లక్షణాలు లేనట్టు, నాలో వశిష్ఠత్వం లేదు.
భూతత్వవ్యతిరేకేణ మూఢో నాత్మని కిఞ్చన । ఊర్మ్యాదిబుద్ధౌ హేమేవ నాజ్ఞే ఽస్తి పరమార్థతా
పదార్థాలను తప్ప మూర్ఖునికి తనలో ఏమీ ఉండదు. బంగారంలో అలలు లేదా ఇతర రూపాల ఊహలు నిజంగా లేనట్టు, అజ్ఞానిలో పరమార్థం ఉండదు.
మిథ్యాహన్తామయో మూఢస్ సత్యైకాత్మమయస్ సుధీః । యుజ్యతే న క్వచిన్ నామ స్వభావాపహ్నవో ఽనయోః
తప్పు అహంకారంతో మూర్ఖుడు తయారవుతాడు; నిజమైన ఆత్మతో జ్ఞాని ఉండిపోతాడు. వీరిద్దరిలో ఎవరికీ తమ స్వభావాన్ని ఎప్పుడూ తిరస్కరించే అవకాశం లేదు.
యో యన్మయస్ తస్య తస్మిన్ యుజ్యతే ఽపహ్నవః కథమ్ । పురుషస్య ఘటో ఽస్మీతి వాక్యమ్ ఉన్మత్తతైవ హి
ఎవరైతే ఏ స్వభావంతో ఉన్నారో, వారిలో ఆ స్వభావాన్ని ఎలా తిరస్కరించగలరు? ఒక మనిషి 'నేను మట్టి కుండను' అని చెప్పడం పిచ్చితనమే.
తస్మాన్ నేమే వయం సత్యా న చ దామాదయః క్వచిత్ । అసత్యాస్ తే వయం చేమే నాస్తి నః ఖలు సమ్భవః
అందువల్ల, మేము నిజమైనవారు కాదేమో, ఇవే తాడులు మొదలైనవి ఎక్కడా నిజమైనవి కావు. ఇవన్నీ, మేము కూడా అసత్యమే; మాకు అసలు ఉద్భవమే లేదు.
సత్యసంవేదనం శుద్ధం బోధాకాశం నిరఞ్జనమ్ । సత్యం సర్వగతం శాన్తమ్ అస్త్య్ అనస్తమితోదయమ్
నిజమైన జ్ఞానం, శుద్ధమైన చైతన్యం, మలినతలేని, అన్నిచోట్ల వ్యాపించిన, శాంతమైన, ఎప్పుడూ తగ్గని ప్రకాశంతో కూడినది మాత్రమే నిజంగా ఉంది.
సర్వం సత్ తచ్ చ నిశ్శూన్యం నకిఞ్చిద్ ఇవ సంస్థితమ్ । తత్ర వ్యోమ్ని విభాన్తీమా నిజా భాసో ఽఙ్గ దృష్టయః
అన్నీ కూడా ఆ సత్యమే, అది ఖాళీగా లేదు, ఏదీ లేనట్టుగా స్థిరంగా ఉంటుంది. ఆ ఆకాశంలో, ప్రియమైనవాడా, మన దృష్టులు మన వెలుగుల్లా మెరుస్తున్నాయి.
యథా తైమిరికాక్షస్య సహజా ఏవ దృష్టయః । కేశోణ్డుకాదివద్ భాన్తి తథేమాస్ తత్ర సృష్టయః
కంటి వ్యాధి ఉన్నవాడికి సహజంగా వెంట్రుకలు లేదా బంతుల్లా కనిపించే దృశ్యాలు ఎలా ఉంటాయో, అలాగే ఆ స్థలంలో ఈ సృష్టులు కూడా కనిపిస్తాయి.
స ఆత్మానం యథా వేత్తి తథానుభవతి క్షణాత్ । చిదాకాశస్ తతో ఽసత్యమ్ అపి సత్యం తదీక్షణాత్
మనిషి తనను తాను ఎలా తెలుసుకుంటాడో, అలా ఒక్క క్షణంలో అనుభవిస్తాడు. ఆ చైతన్యాకాశంలో అసత్యమైనది కూడా నిజమైనట్టే కనిపిస్తుంది, ఆ దృష్టి వల్ల.
న సత్యమ్ అపి నాసత్యమ్ ఇహ తస్మాజ్ జగత్త్రయే । యద్ యథా వేత్తి చిద్ రూపం తత్ తథోదేత్య్ అసంశయమ్
ఇక్కడ నిజమైనదీ కాదు, అసత్యమైనదీ కాదు. చైతన్యం ఏ రూపాన్ని ఎలా గ్రహిస్తుందో, అది అలా ఉత్పన్నమవుతుంది, దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యథా దామాదయస్ తద్వద్ ఏవేమే ఽభ్యుదితా వయమ్ । సత్యాసత్యాః కిమ్ అత్రాఙ్గ తాన్ ప్రత్య్ అపి వికల్పనా
ఎలా తాడులు వంటివి కనిపిస్తాయో, అలాగే మేము కూడా ప్రकटమయ్యాం. ఇవి నిజమా అబద్ధమా అన్నది ఏమి ముఖ్యమో ప్రియమైనవాడా? ఎందుకంటే వాటి గురించి కూడా మనసులో ఊహలు మాత్రమే ఉంటాయి.
అస్యానన్తస్య చిద్వ్యోమ్నస్ సర్వగస్య నిరాకృతేః । చిద్ ఉదేతి యథా యాన్తస్ తథా సా తత్ర భాత్య్ అలమ్
ఈ అనంతమైన, అన్ని చోట్ల వ్యాపించిన, రూపం లేని చైతన్య ఆకాశంలో, ఆ చైతన్యం ఎప్పుడు ఎలా కావాలంటే అలా ఉద్భవించి సంచరిస్తుంది. అందుకే అక్కడ అది సంపూర్ణంగా ప్రకాశిస్తుంది.
యత్ర దామాదిరూపేణ సంవిత్ ప్రకచతే స్వయమ్ । తథాసౌ తత్ర సమ్పన్నా తథాకారానుభూతితః
ఎక్కడ ఆవగాహన తాడులు వంటివి రూపంలో తానే తాను వెలుగులోకి తెస్తుందో, అక్కడ ఆ రూపం అనుభవానికి అనుగుణంగా పూర్తిగా ఉంటుంది.
స్వస్వప్నప్రతిభాసస్య జగద్ ఇత్య్ అభిధా కృతా । చిద్వ్యోమ్నో వ్యోమవపుషస్ తాపస్యేవ మృగామ్బుతా
తన స్వప్నం కనిపించడాన్ని 'ప్రపంచం' అని పిలుస్తారు. ఆ చైతన్య ఆకాశంలో దాని రూపం, దాహంగా ఉన్న జింకకు నీటి మాయ కనిపించడంలాంటిది.
యత్ర ప్రబుద్ధం చిద్వ్యోమ తత్ర దృశ్యాభిధా కృతా । యత్ర సుప్తం తు తేనైవ తత్ర మోక్షాభిధా కృతా
ఎక్కడ ఆ చైతన్య ఆకాశం మేల్కొని ఉంటుందో, అక్కడ దృష్టమయ్యే దానికి పేరు పెడతారు. అదే చైతన్యము నిద్రలో ఉన్నప్పుడు, దానికే విముక్తి అని పేరు పెడతారు.