అయం సో ఽహం మమేదం చేత్య్ ఏవమ్ అన్తస్ స్వవాసనామ్ । యథా దామాదయశ్ శక్ర భావయన్తి తథా కురు
'నేనే ఇది, ఇది నాది' అని లోపల తన వాసనలను పట్టుకుని ఉంటాడు. శక్రా! బంధాలు మనసును ఎలా మలచుతాయో, అలాగే నీవు కూడా ఆచరించు.
యా యా జనస్య విపదో భావాభావదశాశ్ చ యాః । తృష్ణాకరఞ్జవల్ల్యాస్ తా మఞ్జర్యః కటుకోమలాః
మనిషికి ఎదురయ్యే అన్ని కష్టాలు, కలిగిన లేకపోయిన స్థితులు అన్నీ తృష్ణ అనే వల్లి పూసే చేదు, తియ్యని పువ్వులే.
వాసనాతన్తుబద్ధో ఽయం లోకో విపరివర్తతే । సా సువృద్ధాతిదుఃఖాయ సుఖాయోచ్ఛేదమ్ ఆగతా
ఈ లోకం వాసనలు అనే తంతువులతో బంధించబడి తిరుగుతూ ఉంటుంది. అవి బలంగా పెరిగితే తీవ్రమైన బాధను ఇస్తాయి; అవి పోయితే సుఖాన్ని ఇస్తాయి.
ధీరో ఽప్య్ అతిబహుజ్ఞో ఽపి కులజో ఽపి మహాన్ అపి । తృష్ణయా బధ్యతే జన్తుస్ సింహశ్ శృఙ్ఖలయా యథా
ఎంత ధైర్యవంతుడైనా, ఎంత జ్ఞానమున్నవాడైనా, మంచి కుటుంబంలో పుట్టినవాడైనా, గొప్పవాడైనా — తృష్ణ వల్ల బంధించబడతాడు; అది సింహాన్ని గొలుసుతో కట్టినట్టు.
దేహపాదపసంస్థస్య హృదయాలయశాయినః । తృష్ణా చిత్తఖగస్యాస్య వాగురా పరికల్పితా
ఈ శరీర వృక్షంలో నివసిస్తూ, హృదయంలో విశ్రాంతి తీసుకునే మనసు — గాలి వలె తిరిగే ఆ మనస్సుకు తృష్ణ అనే వల తయారవుతుంది.
దీనో వాసనయా లోకః కృతాన్తేనాపకృష్యతే । రజ్జ్వేవ బాలేన ఖగో వివశో ఽనిశమ్ ఉచ్ఛ్వసన్
ఈ లోకం తన వాసనల వల్ల దుఃఖంతో ఉండి, విధి చేత పట్టుకొని లాగబడుతుంది. అది చిన్నపిల్ల చేతిలో ఉన్న తాడుతో కట్టబడి, ఏమీ చేయలేని పక్షి ఎప్పుడూ ఊపిరాడుతూ ఉండటంలా ఉంటుంది.
అలమ్ ఆయుధభారేణ సఙ్గరభ్రమణేన చ । వాసనాం సవిపర్యాసాం యుక్త్యైవ త్వం రిపోః కురు
ఆయుధాల భారమూ, యుద్ధంలో కలిగే అయోమయమూ చాలయ్యాయి. నీవు వివేకంతోనే, వక్రమైన వాసనలతో కూడిన ఆ శత్రువును ఎదుర్కొనాలి.
అన్తరక్షుభితే ధైర్యే రిపోర్ అమరనాయకాః । న శస్త్రాణి న శాస్త్రాణి న చాస్త్రాణి జయన్తి వః
నీ మనస్సులో ధైర్యం కదిలిపోతే, శత్రువుల నాయకులు అయిన అమరులు అయినా, ఆయుధాలు, శాస్త్రాలు, అస్త్రాలు ఏవీ నిన్ను జయించలేవు.
దామవ్యాలకటాస్ త్వ్ ఏతే యుద్ధాభ్యాసవశేన చ । అహఙ్కారమయీమ్ అన్తస్ తే గ్రహీష్యన్తి వాసనామ్
వీటన్నీ తాడులు, పాము కొరడాలు లాంటివి. యుద్ధాన్ని పదే పదే చేయడం వల్ల, అవి నీలో ఉన్న అహంకారంతో కూడిన వాసనను పట్టుకుంటాయి.
యది తే యన్త్రపురుషాశ్ శమ్బరేణ వినిర్మితాః । వాసనాం నాశ్రయిష్యన్తి యాస్యన్తి తద్ అజయ్యతామ్
శంబరుడు తయారు చేసిన యంత్రమనుష్యులు ఆ వాసనను పట్టించుకోకపోతే, వారు ఎవ్వరూ ఓడించలేనివారవుతారు.
తత్ తావద్ యుక్తియుద్ధేన తాన్ ప్రబోధయతామరాః । యావద్ అభ్యాసవశతో భవిష్యన్తి సవాసనాః
అందుకే, మీరు వివేకంతో యుద్ధం చేసి ఆ అమరులను జాగృతం చేయండి; అలా తరచూ అభ్యాసం వల్ల వారు వాసనలకు లోనవుతారు.
తతో వధ్యా భవిష్యన్తి భవతాం బద్ధభావనాః । తృష్ణాప్రోతాశయా లోకే న కేచన నపేలవాః
ఆ తర్వాత, whose భావనలు బందించబడి ఉన్నవారు నాశనం చేయదగినవారు అవుతారు; ఈ లోకంలో తృష్ణతో నిండిన ఆశతో ఉన్నవారు ఎవ్వరూ బలహీనులు కారు.
సమవిషమమ్ ఇదం జగత్ సమగ్రం సముపగతం స్థిరతాం స్వవాసనాతః । చలతి చ లహరీభరో యథాబ్ధావ్ అత ఇహ సైవ చికిత్స్యతాం ప్రయాతా
ఈ జగత్తు సమానమైనదీ, అసమానమైనదీ అయినా, పూర్తిగా తన వాసనల వల్ల స్థిరతను పొందింది; అది సముద్రంలో అలల మాదిరిగా కదులుతుంది. అందుకే, ఇక్కడ ఆ వాసననే నివారించాలి.
సురాస్ త్వ్ ఆకర్ణ్య తద్వాక్యం జగ్ముస్ స్వామ్ అభితో దిశమ్ । కమలామోదమ్ ఆదాయ వనమాలామ్ ఇవానిలాః
అప్పుడు దేవతలు ఆ మాటలు విని, తమ తమ దిశలకు వెళ్ళిపోయారు. వారు కమలాల సువాసనను వెంట తీసుకెళ్ళారు, అరణ్యమాలలను గాలులు మోసుకెళ్ళినట్లు.
దినాని కతిచిత్ స్వేషు కాన్తేషు స్థిరకాన్తిషు । ద్విరేఫా ఇవ పద్మేషు మన్దిరేషు విశశ్రముః
కొన్ని రోజుల పాటు, తమ అందమైన ప్రకాశవంతమైన గృహాల్లో, వారు పద్మాల్లో తేనెటీగలు విశ్రాంతి తీసుకున్నట్లు, విశ్రాంతిగా ఉన్నారు.
కఞ్చిత్ కాలం సమాసాద్య స్వాత్మోదయకరం శుభమ్ । చక్రుర్ దున్దుభినిర్ఘోషం ప్రలయాభ్రరవోపమమ్
కొంత కాలం తర్వాత, ఆత్మోదయాన్ని కలిగించే శుభాన్ని పొందిన వారు, ప్రళయ మేఘాల గర్జనలా, డుండుభి మృదంగాలు మోగించారు.
అథ దైత్యైస్ సహ వ్యోమ్ని తైః పాతాలతలోత్థితైః । కాలక్షేపకరం ఘోరం పునర్ యుద్ధమ్ అవర్తత
ఆ తరువాత, పాతాళంలో నుండి వచ్చిన దైత్యులతో కలిసి, ఆకాశంలో మళ్లీ భయంకరమైన, కాలాన్ని వృథా చేసే యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
వవుర్ అసిశరశక్తిముద్గరౌఘా ముసులగదాపరశూగ్రచక్రసఙ్ఘాః । అశనిగిరిశిలాహుతాశవృక్షా అహిగరుడాదిముఖాని చాయుధాని
కత్తులు, బాణాలు, భుజబలంతో ఊపిరాడించే కఠిన ఆయుధాలు, గొడ్డళ్లు, గదలు, పదునైన చక్రాలు, వజ్రాలు, కొండలు, రాళ్లు, అగ్ని మండుతున్న చెట్లు, పాములు, గరుడుడు మొదలైన రూపాల్లో ఆయుధాలు గాలిలో తుఫానుల్లా విసురబడ్డాయి.
మాయాకృతాయుధమహామ్బుఘనప్రవాహా క్షిప్రం ప్రతి ప్రతిదిశం పరినిర్జగామ । పాషాణపర్వతమహీతటవృక్షలక్షక్షుబ్ధామ్బుపూరఘనఘోషవతీ నదీ ద్రాక్
మాయతో ఏర్పడిన ఒక మహా నది, రాళ్లు, కొండలు, భూమి చివరన ఉన్న చెట్లు, అలలు అన్నీ కలిసిపోయి, గర్జించే మేఘాలా శబ్దంతో, వేగంగా అన్ని దిశలకూ ప్రవహించింది.
మధ్యప్రవాహవహదుల్ముకశూలశైలప్రాసాసికున్తశరతోమరముద్గరేణ । గఙ్గోపమామ్బువలితామరమన్దిరేణ సర్వాసు దిక్ష్వ్ అశనివర్షణకర్షణేన
ఆ నది మధ్యలో జ్వలించే మంటలు, కఠినమైన కఱ్ఱలు, కొండలు, కటారులు, ఖడ్గాలు, బాణాలు, జావెలిన్లు, గదలు తేలుతూ వచ్చాయి. గంగను పోలిన నీటితో ఆవృతమైన దేవాలయాలు అన్ని దిశలలో కనిపించాయి. ఆయుధాల వర్షం ఎటు చూసినా కురిసింది.
పృథ్వ్యాదిదారుణశరీరమయీ ప్రహారదానగ్రహే గగనరశ్మిశరీరకైవ । యా యోపశామ్యతి సురాసురసిద్ధసేనా మాయాకృతా పునర్ ఉదేతి రసేన సైవ
భూమి మొదలైన పదార్థాలతో ఏర్పడిన ఆ నది శరీరం, దెబ్బలు ఇచ్చే, దోచుకునే స్వభావంతో ఉంది. ఆకాశంలో కిరణాలతో రూపం దాల్చింది. దేవతలు, దానవులు, సిద్ధులు కలిసిన సేనలు శాంతించగానే ఆ నది తగ్గిపోతుంది. కానీ మాయతో ఏర్పడినదిగా, తన స్వభావంతో మళ్ళీ మళ్ళీ ఉప్పొంగుతుంది.
శైలోపమాయుధవిఘట్టితభూధరాణి రక్తామ్బుపూరపరిపూర్ణమహార్ణవాని । దేవాసురేన్ద్రసురశైలవిరూఢకున్తతాలీవనాని కకుభాం వదనాన్య్ అథాసన్
పర్వతాలు బలమైన ఆయుధాలతో ఢీకొనబడి, ఎర్రని నీటితో నిండిన మహాసముద్రాలు, దేవతలు మరియు రాక్షసుల కొండలపై పెరిగిన తాళ్ల వనాలు—ఇవి అన్నీ ఆకాశానికి ముఖాలుగా మారాయి.
ఉద్గీర్ణకున్తశరశక్తిగదాసిచక్రా హేలానిగీర్ణసురదానవముక్తశైలా । కాషక్వణత్క్రకచదన్తనఖోగ్రమాలా జీవాన్వితాపతద్ అథాయససింహవృష్టిః
కుళ్లిన కుళ్లులు, బాణాలు, శక్తులు, గదలు, ఖడ్గాలు, చక్రాలు విసిరి, దేవతలు మరియు దానవులు కోపంతో కొండలను విసిరిపారేసి, పదునైన పళ్లూ, గోళ్లూ గర్జించగా, భూమిపై జీవంతో నిండిన సింహాల వర్షం కురిసింది.
ఉజ్జ్వాలలోచనవిషజ్వలనాతపోద్యద్దిగ్దాహదర్శితయుగాన్తదినేశసేనా । ఉడ్డీయమానపరిదీర్ఘమహీమహీధ్రా మత్తాబ్ధివద్ విషధరావలిర్ ఉల్లలాస
దహించు కళ్లతో, విషపు అగ్నితో, మండుతున్న వేడితో, యుగాంతంలో సూర్యుని సైన్యం దిక్కులను కాల్చినట్లు చూపింది. ఆ సమయంలో పాములు మత్తులో ఉన్న సముద్రాల్లా ఎగిరిపడి, భూమి పర్వతాలన్నీ వ్యాపించాయి.
ఉన్నాదవజ్రమకరోత్కరకర్కరాన్తరిక్షాబ్ధివీచివలయైర్ వలితాచలేన్ద్రైః । ఆసీజ్ జగత్ సకలమ్ ఏవ సుసఙ్కటాఙ్గమ్ ఆవర్తిభిర్ వివిధహేతినదీప్రవాహైః
గర్జించే మేఘాలు, మకరాల ఢీకొన్న శబ్దాలు, ఆకాశ సముద్రపు అలలు, పెద్ద పర్వతాలు చుట్టుముట్టగా, ఆయుధ నదుల ప్రవాహాలు విరుచుకుపడి, మొత్తం లోకాన్ని సంకుచితంగా, ప్రమాదకరంగా మార్చాయి.
శైలాస్త్రశస్త్రగరుడాచలమాలితోచ్చనాగాఙ్గనాసురగణాఙ్గనమ్ అన్తరిక్షమ్ । ఆసీత్ క్షణం జలధిభిః క్షణమ్ అగ్నిపూరైః పూర్ణం క్షణం దినకరైః క్షణమ్ అన్ధకారైః
ఆకాశం పర్వతాలు, ఆయుధాలు, గరుడ శిఖరాలతో అలంకరించబడింది. అక్కడ పెద్ద పాము గణాలు, రాక్షసుల సమూహాలు తేలుతూ కనిపించాయి. ఒక క్షణం మేఘాలతో నిండిపోయింది, మరొక క్షణం అగ్నితో, ఇంకొక క్షణం సూర్యకాంతితో, మరొక క్షణం చీకటితో నిండిపోయింది.
గరుడగుడగుడాకులాన్తరిక్షప్రవిసృతహేతిహుతాశపర్వతౌఘైః । జగద్ అభవద్ అసహ్యకల్పకాలజ్వలితసురాలయభూతలాన్తరాలమ్
గరుడుని గర్జనలతో ఆకాశం మారుమోగింది. ఆయుధాల మంటలు, పర్వతాల వర్షం అక్కడ నుంచి జ్వాలలు పుట్టించాయి. ఆ మంటల్లో దేవతల లోకాలు, వాటి మధ్యభాగాలు దహించబడి, ప్రపంచం భరించలేనంత వేడిగా మారింది.
ఉదపతన్ వసుధాతలతో ఽసురా గగనమ్ అద్రితటాద్ ఇవ పక్షిణః । అతిబలాద్ అపతన్ విబుధా భువి ప్రలయచాలితశైలశిలా ఇవ
అసురులు భూమి మీద నుంచి పక్షులు పర్వత శిఖరాలపై నుంచి ఎగిరినట్లు ఆకాశంలోకి ఎగిరారు. దేవతలు మాత్రం మహాప్రళయ సమయంలో పర్వతాల నుంచి రాళ్లు పడిపోవడంలా, బలహీనతతో భూమిపైకి పడిపోయారు.
శరీరరూఢోన్నతహేతివృక్షవనావలీలగ్నమహాగ్నిదాహాః । సురాసురాః ప్రాపుర్ అథామ్బరాన్తః కల్పానిలాన్దోలితశైలశోభామ్
దేవతలు, అసురులు తమ శరీరాలపై ఆయుధ వృక్షాల అరణ్యాల్లో అంటుకున్న మహాగ్నిలో కాలిపోయారు. వారు ఆకాశాంతాన్ని చేరారు. అక్కడ యుగవాయువులతో ఊగిపడుతున్న పర్వతాలు ప్రకాశిస్తూ కనిపించాయి.
సురాసురాద్రీన్ద్రశరీరముక్తై రక్తప్రవాహైర్ అభితో భ్రమద్భిః । బభార పూర్ణం పరితో ఽమ్బరాబ్ధిస్ సన్ధ్యారుణోద్యచ్ఛతగఙ్గమ్ అఙ్గమ్
దేవతలు, రాక్షసులు, పర్వతాధిపతుల శరీరాల నుంచి ప్రవహించిన రక్తధారలు ఆకాశాన్ని చుట్టుముట్టాయి. ఆ రక్త ప్రవాహాలతో ఆకాశం, సముద్రాన్ని చుట్టి, ఉదయపు గంగా లాగా ఎర్రగా మెరిసింది.