యే హి నిర్వాసనా ధీరాస్ సర్వత్రాసక్తబుద్ధయః । న హృష్యన్తి న కుప్యన్తి దుర్జయాస్ తే మహాధియః
కాని వాసనలు లేని, ఎక్కడా ఆసక్తి లేని ధీరులు ఆనందించరు, కోపపడరు; అలాంటి గొప్ప జ్ఞానులు ఎవరికీ లోబడరు.
యస్యాన్తర్వాసనారజ్జ్వా గ్రన్థిబన్ధశ్ శరీరిణః । మహాన్ అపి బహుజ్ఞో ఽపి స బాలేనాపి జీయతే
ఎవరికి లోపల వాసనల తాడు ముడిపడి ఉంటే, వారు ఎంత గొప్పవారు, ఎంత జ్ఞానులు అయినా, చిన్నవాడికైనా ఓడిపోతారు.
అయం సో ఽహమ్ ఇదం మే తద్ ఇత్య్ ఆకలితకల్పనః । ఆపదాం పాత్రతామ్ ఏతి పయసామ్ ఇవ సాగరః
"నేనే ఇది, ఇది నాది, అది అదే" అని ఎప్పుడూ ఊహించేవాడు, సముద్రం నీళ్లను ఎలా తీసుకుంటుందో, అలాగే అపాయాలకు పాత్రమవుతాడు.
ఇయన్మాత్రపరిచ్ఛిన్నో యేనాత్మాభవ్యభావితః । స సర్వజ్ఞో ఽపి సర్వత్ర పరాం కృపణతాం గతః
తన్ను తాను చిన్నవాడిగా భావించి, పరిమితిగా చూసుకునే వాడు, ఎంతటి జ్ఞానవంతుడైనా, ఎక్కడైనా అతడు గొప్ప దారుణ స్థితికి చేరతాడు.
అనన్తస్యాప్రమేయస్య యేనేయత్తా ప్రకల్పితా । ఆత్మతత్త్వస్య తేనాత్మా స్వాత్మనైవావశీకృతః
అనంతమైన, కొలవలేని ఆత్మతత్వానికి ఎవరు పరిమితి కల్పిస్తారో, వారే తమ స్వభావంతో తమను తామే పరిమితం చేసుకుంటారు.
ఆత్మనో వ్యతిరిక్తం యత్ కిఞ్చిద్ అస్తి జగత్త్రయే । తత్రోపాదేయభావేన బద్ధా భవతి భావనా
ఈ మూడు లోకాలలో ఆత్మకు వేరుగా ఉన్నదేదైనా, దాన్ని సంపాదించాల్సినదిగా భావిస్తే, ఆ భావనే బంధనానికి కారణమవుతుంది.
ఆస్థామాత్రమ్ అనన్తానాం దుఃఖానాం కారణం విదుః । అనాస్థామాత్రమ్ అభితస్ సుఖానాం కారణం విదుః
అనేక బాధలకు మూలం ఆకర్షణ అని వారు తెలుసుకున్నారు; అలాగే అన్ని చోట్ల విరక్తి ఉండటం ఆనందానికి కారణమని కూడా వారు తెలుసుకున్నారు.
దామవ్యాలకటా యావద్ అనాస్థా భావసంస్థితౌ । తావన్ న నామ జేయా వో మషకాణామ్ ఇవానిలాః
మనసులోని స్థితిని పట్టించుకోకుండా నిర్లక్ష్యంగా ఉండగా, కోరికల బంధాలు విడిపోవు. ఇవి గాలి దోమలను జయించలేకపోవడంలా ఉంటాయి.
అన్తర్వాసనయా జన్తుర్ దీనతామ్ అనుయాతయా । జితో భవత్య్ అన్యథా తు మషకో ఽప్య్ అమరాచలః
లోపలి వాసనలకు లోబడి, బలహీనతతో నడిపించబడే జీవి జయించబడతాడు. లేకపోతే, ఒక చిన్న దోమ కూడా అమరగిరిలా అచంచలంగా ఉండేది.
విద్యతే వాసనా యత్ర తత్ర చాయాతి దీనతా । గుణాగుణానువిద్ధత్వం సతో దృష్టం హి నాసతః
ఎక్కడ వాసన ఉంటే, అక్కడ బలహీనత కూడా వస్తుంది. ఉన్నదానిలోనే గుణదోషాలు కనిపిస్తాయి, లేనిదానిలో కాదు.
అయం సో ఽహం మమేదం చేత్య్ ఏవమ్ అన్తస్ స్వవాసనామ్ । యథా దామాదయశ్ శక్ర భావయన్తి తథా కురు
'నేనే ఇది, ఇది నాది' అని లోపల తన వాసనలను పట్టుకుని ఉంటాడు. శక్రా! బంధాలు మనసును ఎలా మలచుతాయో, అలాగే నీవు కూడా ఆచరించు.
యా యా జనస్య విపదో భావాభావదశాశ్ చ యాః । తృష్ణాకరఞ్జవల్ల్యాస్ తా మఞ్జర్యః కటుకోమలాః
మనిషికి ఎదురయ్యే అన్ని కష్టాలు, కలిగిన లేకపోయిన స్థితులు అన్నీ తృష్ణ అనే వల్లి పూసే చేదు, తియ్యని పువ్వులే.
వాసనాతన్తుబద్ధో ఽయం లోకో విపరివర్తతే । సా సువృద్ధాతిదుఃఖాయ సుఖాయోచ్ఛేదమ్ ఆగతా
ఈ లోకం వాసనలు అనే తంతువులతో బంధించబడి తిరుగుతూ ఉంటుంది. అవి బలంగా పెరిగితే తీవ్రమైన బాధను ఇస్తాయి; అవి పోయితే సుఖాన్ని ఇస్తాయి.
ధీరో ఽప్య్ అతిబహుజ్ఞో ఽపి కులజో ఽపి మహాన్ అపి । తృష్ణయా బధ్యతే జన్తుస్ సింహశ్ శృఙ్ఖలయా యథా
ఎంత ధైర్యవంతుడైనా, ఎంత జ్ఞానమున్నవాడైనా, మంచి కుటుంబంలో పుట్టినవాడైనా, గొప్పవాడైనా — తృష్ణ వల్ల బంధించబడతాడు; అది సింహాన్ని గొలుసుతో కట్టినట్టు.
దేహపాదపసంస్థస్య హృదయాలయశాయినః । తృష్ణా చిత్తఖగస్యాస్య వాగురా పరికల్పితా
ఈ శరీర వృక్షంలో నివసిస్తూ, హృదయంలో విశ్రాంతి తీసుకునే మనసు — గాలి వలె తిరిగే ఆ మనస్సుకు తృష్ణ అనే వల తయారవుతుంది.
దీనో వాసనయా లోకః కృతాన్తేనాపకృష్యతే । రజ్జ్వేవ బాలేన ఖగో వివశో ఽనిశమ్ ఉచ్ఛ్వసన్
ఈ లోకం తన వాసనల వల్ల దుఃఖంతో ఉండి, విధి చేత పట్టుకొని లాగబడుతుంది. అది చిన్నపిల్ల చేతిలో ఉన్న తాడుతో కట్టబడి, ఏమీ చేయలేని పక్షి ఎప్పుడూ ఊపిరాడుతూ ఉండటంలా ఉంటుంది.
అలమ్ ఆయుధభారేణ సఙ్గరభ్రమణేన చ । వాసనాం సవిపర్యాసాం యుక్త్యైవ త్వం రిపోః కురు
ఆయుధాల భారమూ, యుద్ధంలో కలిగే అయోమయమూ చాలయ్యాయి. నీవు వివేకంతోనే, వక్రమైన వాసనలతో కూడిన ఆ శత్రువును ఎదుర్కొనాలి.
అన్తరక్షుభితే ధైర్యే రిపోర్ అమరనాయకాః । న శస్త్రాణి న శాస్త్రాణి న చాస్త్రాణి జయన్తి వః
నీ మనస్సులో ధైర్యం కదిలిపోతే, శత్రువుల నాయకులు అయిన అమరులు అయినా, ఆయుధాలు, శాస్త్రాలు, అస్త్రాలు ఏవీ నిన్ను జయించలేవు.
దామవ్యాలకటాస్ త్వ్ ఏతే యుద్ధాభ్యాసవశేన చ । అహఙ్కారమయీమ్ అన్తస్ తే గ్రహీష్యన్తి వాసనామ్
వీటన్నీ తాడులు, పాము కొరడాలు లాంటివి. యుద్ధాన్ని పదే పదే చేయడం వల్ల, అవి నీలో ఉన్న అహంకారంతో కూడిన వాసనను పట్టుకుంటాయి.
యది తే యన్త్రపురుషాశ్ శమ్బరేణ వినిర్మితాః । వాసనాం నాశ్రయిష్యన్తి యాస్యన్తి తద్ అజయ్యతామ్
శంబరుడు తయారు చేసిన యంత్రమనుష్యులు ఆ వాసనను పట్టించుకోకపోతే, వారు ఎవ్వరూ ఓడించలేనివారవుతారు.
తత్ తావద్ యుక్తియుద్ధేన తాన్ ప్రబోధయతామరాః । యావద్ అభ్యాసవశతో భవిష్యన్తి సవాసనాః
అందుకే, మీరు వివేకంతో యుద్ధం చేసి ఆ అమరులను జాగృతం చేయండి; అలా తరచూ అభ్యాసం వల్ల వారు వాసనలకు లోనవుతారు.
తతో వధ్యా భవిష్యన్తి భవతాం బద్ధభావనాః । తృష్ణాప్రోతాశయా లోకే న కేచన నపేలవాః
ఆ తర్వాత, whose భావనలు బందించబడి ఉన్నవారు నాశనం చేయదగినవారు అవుతారు; ఈ లోకంలో తృష్ణతో నిండిన ఆశతో ఉన్నవారు ఎవ్వరూ బలహీనులు కారు.
సమవిషమమ్ ఇదం జగత్ సమగ్రం సముపగతం స్థిరతాం స్వవాసనాతః । చలతి చ లహరీభరో యథాబ్ధావ్ అత ఇహ సైవ చికిత్స్యతాం ప్రయాతా
ఈ జగత్తు సమానమైనదీ, అసమానమైనదీ అయినా, పూర్తిగా తన వాసనల వల్ల స్థిరతను పొందింది; అది సముద్రంలో అలల మాదిరిగా కదులుతుంది. అందుకే, ఇక్కడ ఆ వాసననే నివారించాలి.
సురాస్ త్వ్ ఆకర్ణ్య తద్వాక్యం జగ్ముస్ స్వామ్ అభితో దిశమ్ । కమలామోదమ్ ఆదాయ వనమాలామ్ ఇవానిలాః
అప్పుడు దేవతలు ఆ మాటలు విని, తమ తమ దిశలకు వెళ్ళిపోయారు. వారు కమలాల సువాసనను వెంట తీసుకెళ్ళారు, అరణ్యమాలలను గాలులు మోసుకెళ్ళినట్లు.
దినాని కతిచిత్ స్వేషు కాన్తేషు స్థిరకాన్తిషు । ద్విరేఫా ఇవ పద్మేషు మన్దిరేషు విశశ్రముః
కొన్ని రోజుల పాటు, తమ అందమైన ప్రకాశవంతమైన గృహాల్లో, వారు పద్మాల్లో తేనెటీగలు విశ్రాంతి తీసుకున్నట్లు, విశ్రాంతిగా ఉన్నారు.
కఞ్చిత్ కాలం సమాసాద్య స్వాత్మోదయకరం శుభమ్ । చక్రుర్ దున్దుభినిర్ఘోషం ప్రలయాభ్రరవోపమమ్
కొంత కాలం తర్వాత, ఆత్మోదయాన్ని కలిగించే శుభాన్ని పొందిన వారు, ప్రళయ మేఘాల గర్జనలా, డుండుభి మృదంగాలు మోగించారు.
అథ దైత్యైస్ సహ వ్యోమ్ని తైః పాతాలతలోత్థితైః । కాలక్షేపకరం ఘోరం పునర్ యుద్ధమ్ అవర్తత
ఆ తరువాత, పాతాళంలో నుండి వచ్చిన దైత్యులతో కలిసి, ఆకాశంలో మళ్లీ భయంకరమైన, కాలాన్ని వృథా చేసే యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
వవుర్ అసిశరశక్తిముద్గరౌఘా ముసులగదాపరశూగ్రచక్రసఙ్ఘాః । అశనిగిరిశిలాహుతాశవృక్షా అహిగరుడాదిముఖాని చాయుధాని
కత్తులు, బాణాలు, భుజబలంతో ఊపిరాడించే కఠిన ఆయుధాలు, గొడ్డళ్లు, గదలు, పదునైన చక్రాలు, వజ్రాలు, కొండలు, రాళ్లు, అగ్ని మండుతున్న చెట్లు, పాములు, గరుడుడు మొదలైన రూపాల్లో ఆయుధాలు గాలిలో తుఫానుల్లా విసురబడ్డాయి.
మాయాకృతాయుధమహామ్బుఘనప్రవాహా క్షిప్రం ప్రతి ప్రతిదిశం పరినిర్జగామ । పాషాణపర్వతమహీతటవృక్షలక్షక్షుబ్ధామ్బుపూరఘనఘోషవతీ నదీ ద్రాక్
మాయతో ఏర్పడిన ఒక మహా నది, రాళ్లు, కొండలు, భూమి చివరన ఉన్న చెట్లు, అలలు అన్నీ కలిసిపోయి, గర్జించే మేఘాలా శబ్దంతో, వేగంగా అన్ని దిశలకూ ప్రవహించింది.
మధ్యప్రవాహవహదుల్ముకశూలశైలప్రాసాసికున్తశరతోమరముద్గరేణ । గఙ్గోపమామ్బువలితామరమన్దిరేణ సర్వాసు దిక్ష్వ్ అశనివర్షణకర్షణేన
ఆ నది మధ్యలో జ్వలించే మంటలు, కఠినమైన కఱ్ఱలు, కొండలు, కటారులు, ఖడ్గాలు, బాణాలు, జావెలిన్లు, గదలు తేలుతూ వచ్చాయి. గంగను పోలిన నీటితో ఆవృతమైన దేవాలయాలు అన్ని దిశలలో కనిపించాయి. ఆయుధాల వర్షం ఎటు చూసినా కురిసింది.