యావద్ ఉద్వేగమ్ ఆపన్నశ్ శమ్బరః కోపవాన్ భృశమ్ । తార్ణో ఽభి వాతమ్ అనల ఇవ జజ్వాల చోచ్ఛ్వసన్
శంబరుడు తీవ్రమైన కోపంతో బాధపడి, గాలి తాకిన అగ్నిలా ఉప్పొంగి, ఊపిరి పీలుస్తూ మండిపడుతూ ఉన్నాడు.
త్రైలోక్యమ్ అపి చాన్విష్య న దేవాంల్ లబ్ధవాన్ అథ । పరేణాపి ప్రయత్నేన సుకృతానీవ దుష్కృతీ
మూడు లోకాలన్నీ వెతికినా, అతడు దేవతలను కనుగొనలేకపోయాడు. ఎంతగా ప్రయత్నించినా, మంచి వాళ్లను ఎలా కనుగొంటామో, చెడు వాళ్లను కూడా అలాగే మాత్రమే చూశాడు.
ససర్జ మాయయా ఘోరాన్ అసురాంస్ త్రీన్ మహాబలాన్ । బలరక్షార్థమ్ ఉదితాన్ కాలాన్ మూర్తిమ్ ఇవాస్థితాన్
తన మాయాశక్తితో, అతడు మూడు భయంకరమైన, గొప్ప బలమైన రాక్షసులను సృష్టించాడు. ఆ రాక్షసులు బలాన్ని కాపాడటానికి, కాలానికి రూపంగా నిలిచారు.
నిర్మితా మాయయా భీమాః కల్పపాదపబాహవః । ఉదగుస్ తే మహాకాయాః పక్షక్షుబ్ధా ఇవాద్రయః
ఆ మాయతో పుట్టిన భయంకరమైన వారు, కల్పవృక్షాల కొమ్మల లాంటి చేతులతో ఉన్నారు. వారు ఎంతో పెద్దవారు, రెక్కలతో కలవరపడే పర్వతాల్లా పైకి ఎగిసిపడ్డారు.
దామా వ్యాలః కటశ్ చేతి నామభిః పరిలాఞ్ఛితాః । యథాప్రాప్తైకకర్తారశ్ చేతనామాత్రధర్మిణః
వారికి దామ, వ్యాల, కట అనే పేర్లు పెట్టారు. వారు ఒక్కొక్కరు దొరికిన అవకాశాన్ని బట్టి పనిచేశారు; వారికి ఉన్నది కేవలం చైతన్య స్వభావమే.
అభావాత్ కర్మణాం తే చ ప్రాక్తనానామ్ అవాసనాః । నిర్వికల్పకచిన్మాత్రపరిస్పన్దైకకర్మిణః
మునుపటి కర్మల వల్ల కలిగే వాసనలు లేకపోవడం వలన, వారికి ఎలాంటి మిగిలిన సంకల్పాలు ఉండేవి కావు. వారి క్రియలు అన్నీ భేదభావాలు లేని శుద్ధమైన చైతన్యం మాత్రమే.
కర్మబీజం కలాం తన్వీం దధానా మననాత్మికామ్ । అపుష్టాం కృత్రిమామ్ అన్తర్ ఆదాయోదయమ్ ఆగతాః
వారు ఆలోచన స్వరూపమైన, ఇంకా బలపడని, కృత్రిమమైన కర్మబీజాన్ని అంతరంగా ఉంచుకొని, ఆ ద్వారా ఉద్భవించారు.
పారమ్పర్యేణ తే హ్య్ అత్ర కాకతాలీయవద్ భటాః । ప్రకృతామ్ అనువర్తన్తే క్రియామ్ ఉజ్ఝితవాసనాః
ఈ యోధులు ఇక్కడ పరంపరగా, కాకి తాటి పండు దగ్గరికి వచ్చినట్టు, సహజమైన చర్యను అనుసరిస్తారు; వాసనలను వదిలేసి ఉన్నారు.
అర్ధసుప్తా యథా బాలాస్ స్వాఙ్గైర్ ఇఙ్గన్తి కేవలమ్ । వాసనాత్మాభిమానాభ్యాం హీనాస్ తే తద్వద్ ఏవ హి
ఎలా అరవైపు నిద్రలో ఉన్న పిల్లలు తమ చేతికాళ్లు మాత్రమే కదిలించుకుంటారో, అలాగే వాసనలూ, అహంకారమూ లేకుండా, వారు కూడా అలాగే ప్రవర్తిస్తారు.
నాభిపాతం న చాపాతం విదుస్ తే న పలాయనమ్ । న జీవితం న మరణం న రణం చ జయాజయౌ
వారు పడిపోవడం, కొట్టబడటం, పారిపోవడం ఏదీ తెలియని వారు. వారికి జీవితం, మరణం, యుద్ధం, గెలుపు, ఓటమి అన్నీ తెలియవు.
కేవలం సైనికాన్ అగ్రే దృష్ట్వాభిహననోద్యతాన్ । అభిజఘ్నుః పరాన్ ఆజౌ ప్రహారదలితాద్రయః
వీరికి ఎదుట ఉన్న సైనికులు యుద్ధానికి సిద్ధంగా కనిపించగానే, వారు శత్రువులపై దాడి చేసి, కొట్లాటలో కొండలు పగిలినట్టు వారిని చీల్చేశారు.
శమ్బరశ్ చిన్తయామ్ ఆస పరితుష్టమనాః పురే । విజేష్యతే హి మత్సేనా మాయాసురసురక్షితా
శంబరుడు తన పట్టణంలో ఎంతో సంతోషంగా ఇలా ఆలోచించాడు: 'నా సైన్యం మాయాసురుని రక్షణతో తప్పక గెలుస్తుంది.'
ఇష్టానిష్టాభిర్ ఏతే హి వాసనాభిస్ సముజ్ఝితాః । తతో రణే బిభ్యతి నో విద్రవన్తి చ న స్థిరాః
వారు ఇష్టమైనవి, అనిష్టమైనవి అన్న వాసనలన్నీ వదిలేసారు. అందుకే యుద్ధంలో భయపడరు, పారిపోరు, స్థిరంగా నిలబడరు కూడా.
యదైతే న పలాయన్తే దేవైర్ అభిహతా అపి । తదైషాతిబలా సేనా మమేదానీం వ్యవస్థితా
ఈ వారు దేవతలు ఎంతగా కొట్టినా కూడా పారిపోరంటే, ఇప్పుడు నా సైన్యం నిజంగా అపూర్వమైన బలంతో నిలబడిందని అర్థం.
అతిబలాసురదోర్ద్రుమపాలితా మమ చమూస్ స్థిరతామ్ అలమ్ ఏష్యతి । అమరవారణదన్తవిఘట్టనేష్వ్ అమరపర్వతహేమమహీ యథా
అతిబలాసురుడు నా సైన్యాన్ని కాపాడుతుండగా, అది ఖచ్చితంగా స్థిరంగా నిలుస్తుంది. అది అమర లోకపు గొప్ప ఏనుగుల దంతాలతో కొట్టినా కూడా, ఆ పరమపర్వతపు బంగారు భూమి ఎలా కదలదో, అలాగే ఉంటుంది.
దైత్యాస్ సాగరకుఞ్జేభ్యః కన్దరేభ్యస్ సురాచలాత్ । ఉదగుర్ భీమనిర్హ్రాదాస్ సపక్షగిరిలీలయా
దైత్యులు భయంకరమైన అరుపులతో సముద్రపు గుహలలోనుంచి, కొండల లోయలలోనుంచి, స్వర్గపర్వతపు శిఖరాలనుంచి, రెక్కలతో ఉన్న కొండలను ఆటగా ఎత్తినట్టు పైకి వచ్చారు.
రోదసీకుహరం హస్తప్రహారహతభాస్కరమ్ । దానవాః పూరయామ్ ఆసుర్ దామవ్యాలకటేరితాః
దానవులు ఆకాశపు ఖాళీని నింపుతున్నారు. వారి చేతుల దెబ్బలకు సూర్యుడు కూలిపోవగా, ఆకాశంలో వారు అమరసర్పాల దెబ్బలకు గాయపడి, అక్కడికి చేరారు.
అథోత్తస్థుర్ నికుఞ్జేభ్యః కన్దరేభ్యస్ సురాచలాత్ । ప్రలయాన్త ఇవాక్షుబ్ధా భీతాస్ స్వర్వాసినాం గణాః
ఆ సమయంలో, దేవతలు నివసించే స్వర్గంలో ఉన్నవారు, అడవుల్లోనూ, గుహల్లోనూ, దేవతల పర్వతమైన సురపర్వతం మీదనూ ఉన్నవారు, ప్రళయాంతంలో భయంతో వణికిపోతూ అక్కడి నుండి పైకి లేచారు.
దేవాసురపతాకిన్యోస్ తద్ యుద్ధమ్ అభవత్ తయోః । అకాలోల్బణకల్పాన్తభీషణం భువనాన్తరే
ఆ ఇద్దరి మధ్య, దేవతలూ రాక్షసుల నాయకుల మధ్య, ఒక భయంకరమైన యుద్ధం మొదలైంది. అది ప్రపంచాంతంలో కలిగే కలకలంలా, ఇంకొక లోకంలో జరిగినది.
పేతుః ప్రలయపర్యస్తసచన్ద్రార్కాద్రివద్ దివః । శిరాంసి కుణ్డలోద్వాన్తతేజఃపీతతమాంస్య్ అధః
ఆకాశం నుండి, చంద్రుడూ సూర్యుడూ ప్రళయశక్తితో కింద పడిపోవడంలా, కుండలాల వెలుగు వల్ల మాంసం నల్లగా మారిన తలలు కిందకు జారిపడిపోయాయి.
జుఘూర్ణుర్ భటనిర్ముక్తసింహనాదవిరావితాః । ప్రలయానిలసమ్పూరైస్ సాట్టహాసా ఇవాద్రయః
యుద్ధంలో ఉన్న వీరుల గర్జనలు, సింహాల అరుపులతో కలసి, ప్రళయవాయువు వీచినప్పుడు పర్వతాలు నవ్వుతున్నట్లుగా, వారు తడబడుతూ ఊగిపోతున్నారు.
రేజుర్ ఆత్మశిలాతుల్యహేతిపాతార్తవృత్తయః । కులాచలతటా భీతవిభ్రాన్తహరిమణ్డలాః
పర్వతాల శిఖరాలు బలంగా ఢీకొట్టిన ఆయుధాల ధాటికి భయంతో వణికిపోయాయి. వాటి బంగారు శిఖరాలు గందరగోళంగా, భయంతో కంపించాయి.
తేరుః పరస్పరాఘాతహతహేతిసముత్థితాః । లోలానలకణాః కల్పవిశీర్ణా ఇవ తారకాః
ఒకదానికొకటి ఢీకొన్న ఆయుధాల మంటల నుంచి ఎగసిన అగ్ని రేఖలు, యుగాంతంలో విరిగిపోయిన నక్షత్రాల్లా చెల్లాచెదురుగా పడి పోయాయి.
విలేసూ రక్తమాంసౌఘపూర్ణైకార్ణవతీరగాః । కల్పతాలతనూత్తాలా వేతాలాస్ తారతాలినః
రక్తం, మాంసంతో నిండిన నదీ తీరాల్లో, యుగాంతంలో తాళపాకల వలె పొడవుగా, పలుచగా ఉన్న భూతాలు గుంపుగా పాటలు పాడుతూ సంచరించాయి.
ప్రస్ఫురద్రుధిరాసారశాన్తపాంసుపయోధరే । వ్యోమ్ని హేతిహతక్షుణ్ణమౌలికుణ్డలకోటయః
రక్తపు వర్షం, ధూళి వల్ల మబ్బులు నిశ్శబ్దంగా మారిన ఆకాశంలో, ఆయుధాల దెబ్బలకు విరిగిపోయిన కిరీటాలు, కుండలాల అంచులు మెరుస్తూ కనిపించాయి.
బభూవుర్ భాస్కరాకారైః కల్పపాదపబాహుభిః । ప్రహారదలితాద్రీన్ద్రైర్ దైత్యైర్ నిర్వివరా దిశః
దిక్కులు సూర్యుడిలా ప్రకాశించే రాక్షసుల చేతుల్లో కల్పవృక్షాలాంటి బాహువులతో, వారి గట్టిపోటుతో పర్వతాధిపతి విరిగిపోవడంతో, ఎక్కడా దారిలేని విధంగా మారిపోయాయి.
జగ్ముర్ జ్వలదసివ్రాతపాతపాటితభిత్తయః । కణప్రకరతాం శైలాః కల్పాగ్నివలితా ఇవ
అగ్ని వంటి కత్తులతో కొట్టడంతో పర్వతాల కొమ్ములు చీలిపోయి, అవి కలియుగాంతంలో అగ్నిలో కాలిపోయినట్టుగా, చిన్నచిన్న ముక్కలుగా మారిపోయాయి.
దేవాస్ తేజస్ సమాజగ్ముర్ అశ్వమేధైధితా ఇవ । అసురాన్ అనుసస్రుస్ తాఞ్ జలదాన్ ఇవ వాయవః
దేవతలు తమ తేజస్సును అశ్వమేధయాగంలో వెలిగే అగ్నిలా కూడగట్టుకొని, ఆ రాక్షసులను మేఘాలను తరిమే గాలిలా వెంబడించారు.
జగృహుస్ తాన్ అథాక్రమ్య జరదాఖూన్ ఇవోతవః । రేజుస్ సురాసురాః ఫుల్లవనలోలాద్రివద్ దివి
తర్వాత దేవతలు, అడవి పిల్లిలా వృద్ధ ఎలుకలను పట్టేసినట్టు, ఆ రాక్షసులను జయించి పట్టుకున్నారు. ఆ సమయంలో దేవతలు, రాక్షసులు పరమానందంగా పర్వతశిఖరాలపై పూసిన అడవిలా ఆకాశంలో ప్రకాశించారు.
తే ఽన్యోఽన్యం పూరయామ్ ఆసుశ్ శస్త్రపూరైర్ దిశో దశ । వనాని కుసుమవ్రాతైస్ సుమేరోర్ ఇవ మారుతాః
వారు ఒకరిపై ఒకరు ఆయుధాల వర్షంతో పది దిశలను నింపారు. అది సుమేరు పర్వతంలోని అడవులను గాలులు పుష్పాలతో నింపినట్లుగా ఉండింది.