తస్మిన్ మాయాబలే సుప్తే దేశాన్తరగతే తథా । తత్సైన్యాన్తరమ్ ఆజగ్ముశ్ ఛిద్రం ప్రాప్య కిలామరాః
ఆ మాయావి మరో దేశానికి వెళ్లి నిద్రిస్తున్నప్పుడు, ఆ సైన్యంలో ఒక అవకాశాన్ని గమనించిన దేవతలు లోపలికి ప్రవేశించారు.
అథ శమ్బరదైత్యేన దుద్రికహ్వద్రుమాదయః । రక్షార్థం మత్తసామన్తాస్ స్వసేనాసు నియోజితాః
ఆ సమయంలో శంబరాసురుడు, దుద్రికుడు, హ్వద్రుముడు వంటి బలమైన సేనాధిపతులను తన సైన్యాన్ని కాపాడేందుకు నియమించాడు.
తాన్ అప్య్ అన్తరమ్ ఆసాద్య జఘ్నుర్ గీర్వాణనాయకాః । వ్యోమాన్తరచరాశ్ శ్యేనాః కలవిఙ్కాన్ ఇవాకులాన్
అయితే, ఆ సమయంలో దేవతల నాయకులు, ఆ సైన్యంలోని బలహీనతను గుర్తించి, ఆకాశంలో గందరగోళంగా ఎగురుతున్న చిన్న పక్షులను పీడించే గద్దలవలె వారిపై దాడి చేశారు.
సేనాపతీన్ పునశ్ చాన్యాంశ్ చకారాసురసత్తమః । చపలాన్ ఉద్భటారావాంస్ తరఙ్గాన్ ఇవ సాగరః
అసురులలో ప్రథముడు మరలా మరికొంతమందిని సేనాధిపతులుగా నియమించాడు. వారు అలజడిగా, గొంతెత్తి అరుస్తూ, సముద్రపు అలలలా ఉండేవారు.
దేవాస్ తాన్ అపి తస్యాశు జఘ్నుస్ తేన స కోపవాన్ । జగామామరనాశాయ పరిపూర్ణస్ త్రివిష్టపమ్
దేవతలు వారినీ వెంటనే సంహరించారు. దాంతో అతడు కోపంతో నిండిపోయి, ఆకాశలోని లోకాన్ని నాశనం చేయాలని ఉద్దేశంతో త్రివిష్టపానికి దూసుకెళ్లాడు.
తత్రాస్య మాయాభీతాస్ తే సురా అన్తర్ధిమ్ ఆయయుః । మేరుకాననకుఞ్జేషు మృగా గౌరీగురోర్ ఇవ
అక్కడ అతని మాయకు భయపడి ఆ దేవతలు కనబడకుండా పోయారు. అవి మెరుపర్వతపు అడవుల్లోకి పరిగెత్తే జింకలవలె కనుమరుగయ్యాయి.
క్రన్దత్క్షుద్రామరగణం బాష్పక్లిన్నసురీముఖమ్ । శూన్యం దదర్శ స స్వర్గం కల్పక్షీణజగత్సమమ్
అతడు ఆ స్వర్గాన్ని చూస్తే, అక్కడ చిన్న చిన్న అమరులు ఏడుస్తూ, దేవతల ముఖాలు కన్నీళ్లతో తడిసిపోయి, అంతా ఖాళీగా, యుగాంతంలో ఉన్న లోకంలా కనిపించింది.
విహృత్య కుపితస్ తత్ర లబ్ధమ్ ఆహృత్య శమ్బరః । లోకపాలపురీర్ దగ్ధ్వా జగామాత్మీయమ్ ఆలయమ్
అక్కడ కోపంతో తిరిగిన శంబరుడు, తనకు దొరికినదాన్ని తీసుకొని, లోకపాలుల నగరాలను కాల్చివేసి, తిరిగి తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
ఏవం దృఢతరీభూతే ద్వేషే దానవదేవయోః । దేవాస్ స్వర్గం పరిత్యజ్య దిక్షు జగ్ముర్ అదర్శనమ్
దేవతలు, దానవుల మధ్య ద్వేషం మరింత పెరిగినప్పుడు, దేవతలు స్వర్గాన్ని వదిలేసి, దిశలన్నిటిలో కనిపించకుండా పోయారు.
అథ శమ్బరదైత్యేన యే యే సేనాధినాయకాః । క్రియన్తే యత్నతస్ తాంస్ తాఞ్ జఘ్నుర్ యత్నపరాస్ సురాః
తర్వాత, శంబరాసురుడు ఎంత శ్రమపడి ఎవరి పేరును సేనాధిపతిగా పెట్టినా, ఆ వారిని దేవతలు ఎంతో ప్రయత్నంతో సంహరించారు.
యావద్ ఉద్వేగమ్ ఆపన్నశ్ శమ్బరః కోపవాన్ భృశమ్ । తార్ణో ఽభి వాతమ్ అనల ఇవ జజ్వాల చోచ్ఛ్వసన్
శంబరుడు తీవ్రమైన కోపంతో బాధపడి, గాలి తాకిన అగ్నిలా ఉప్పొంగి, ఊపిరి పీలుస్తూ మండిపడుతూ ఉన్నాడు.
త్రైలోక్యమ్ అపి చాన్విష్య న దేవాంల్ లబ్ధవాన్ అథ । పరేణాపి ప్రయత్నేన సుకృతానీవ దుష్కృతీ
మూడు లోకాలన్నీ వెతికినా, అతడు దేవతలను కనుగొనలేకపోయాడు. ఎంతగా ప్రయత్నించినా, మంచి వాళ్లను ఎలా కనుగొంటామో, చెడు వాళ్లను కూడా అలాగే మాత్రమే చూశాడు.
ససర్జ మాయయా ఘోరాన్ అసురాంస్ త్రీన్ మహాబలాన్ । బలరక్షార్థమ్ ఉదితాన్ కాలాన్ మూర్తిమ్ ఇవాస్థితాన్
తన మాయాశక్తితో, అతడు మూడు భయంకరమైన, గొప్ప బలమైన రాక్షసులను సృష్టించాడు. ఆ రాక్షసులు బలాన్ని కాపాడటానికి, కాలానికి రూపంగా నిలిచారు.
నిర్మితా మాయయా భీమాః కల్పపాదపబాహవః । ఉదగుస్ తే మహాకాయాః పక్షక్షుబ్ధా ఇవాద్రయః
ఆ మాయతో పుట్టిన భయంకరమైన వారు, కల్పవృక్షాల కొమ్మల లాంటి చేతులతో ఉన్నారు. వారు ఎంతో పెద్దవారు, రెక్కలతో కలవరపడే పర్వతాల్లా పైకి ఎగిసిపడ్డారు.
దామా వ్యాలః కటశ్ చేతి నామభిః పరిలాఞ్ఛితాః । యథాప్రాప్తైకకర్తారశ్ చేతనామాత్రధర్మిణః
వారికి దామ, వ్యాల, కట అనే పేర్లు పెట్టారు. వారు ఒక్కొక్కరు దొరికిన అవకాశాన్ని బట్టి పనిచేశారు; వారికి ఉన్నది కేవలం చైతన్య స్వభావమే.
అభావాత్ కర్మణాం తే చ ప్రాక్తనానామ్ అవాసనాః । నిర్వికల్పకచిన్మాత్రపరిస్పన్దైకకర్మిణః
మునుపటి కర్మల వల్ల కలిగే వాసనలు లేకపోవడం వలన, వారికి ఎలాంటి మిగిలిన సంకల్పాలు ఉండేవి కావు. వారి క్రియలు అన్నీ భేదభావాలు లేని శుద్ధమైన చైతన్యం మాత్రమే.
కర్మబీజం కలాం తన్వీం దధానా మననాత్మికామ్ । అపుష్టాం కృత్రిమామ్ అన్తర్ ఆదాయోదయమ్ ఆగతాః
వారు ఆలోచన స్వరూపమైన, ఇంకా బలపడని, కృత్రిమమైన కర్మబీజాన్ని అంతరంగా ఉంచుకొని, ఆ ద్వారా ఉద్భవించారు.
పారమ్పర్యేణ తే హ్య్ అత్ర కాకతాలీయవద్ భటాః । ప్రకృతామ్ అనువర్తన్తే క్రియామ్ ఉజ్ఝితవాసనాః
ఈ యోధులు ఇక్కడ పరంపరగా, కాకి తాటి పండు దగ్గరికి వచ్చినట్టు, సహజమైన చర్యను అనుసరిస్తారు; వాసనలను వదిలేసి ఉన్నారు.
అర్ధసుప్తా యథా బాలాస్ స్వాఙ్గైర్ ఇఙ్గన్తి కేవలమ్ । వాసనాత్మాభిమానాభ్యాం హీనాస్ తే తద్వద్ ఏవ హి
ఎలా అరవైపు నిద్రలో ఉన్న పిల్లలు తమ చేతికాళ్లు మాత్రమే కదిలించుకుంటారో, అలాగే వాసనలూ, అహంకారమూ లేకుండా, వారు కూడా అలాగే ప్రవర్తిస్తారు.
నాభిపాతం న చాపాతం విదుస్ తే న పలాయనమ్ । న జీవితం న మరణం న రణం చ జయాజయౌ
వారు పడిపోవడం, కొట్టబడటం, పారిపోవడం ఏదీ తెలియని వారు. వారికి జీవితం, మరణం, యుద్ధం, గెలుపు, ఓటమి అన్నీ తెలియవు.
కేవలం సైనికాన్ అగ్రే దృష్ట్వాభిహననోద్యతాన్ । అభిజఘ్నుః పరాన్ ఆజౌ ప్రహారదలితాద్రయః
వీరికి ఎదుట ఉన్న సైనికులు యుద్ధానికి సిద్ధంగా కనిపించగానే, వారు శత్రువులపై దాడి చేసి, కొట్లాటలో కొండలు పగిలినట్టు వారిని చీల్చేశారు.
శమ్బరశ్ చిన్తయామ్ ఆస పరితుష్టమనాః పురే । విజేష్యతే హి మత్సేనా మాయాసురసురక్షితా
శంబరుడు తన పట్టణంలో ఎంతో సంతోషంగా ఇలా ఆలోచించాడు: 'నా సైన్యం మాయాసురుని రక్షణతో తప్పక గెలుస్తుంది.'
ఇష్టానిష్టాభిర్ ఏతే హి వాసనాభిస్ సముజ్ఝితాః । తతో రణే బిభ్యతి నో విద్రవన్తి చ న స్థిరాః
వారు ఇష్టమైనవి, అనిష్టమైనవి అన్న వాసనలన్నీ వదిలేసారు. అందుకే యుద్ధంలో భయపడరు, పారిపోరు, స్థిరంగా నిలబడరు కూడా.
యదైతే న పలాయన్తే దేవైర్ అభిహతా అపి । తదైషాతిబలా సేనా మమేదానీం వ్యవస్థితా
ఈ వారు దేవతలు ఎంతగా కొట్టినా కూడా పారిపోరంటే, ఇప్పుడు నా సైన్యం నిజంగా అపూర్వమైన బలంతో నిలబడిందని అర్థం.
అతిబలాసురదోర్ద్రుమపాలితా మమ చమూస్ స్థిరతామ్ అలమ్ ఏష్యతి । అమరవారణదన్తవిఘట్టనేష్వ్ అమరపర్వతహేమమహీ యథా
అతిబలాసురుడు నా సైన్యాన్ని కాపాడుతుండగా, అది ఖచ్చితంగా స్థిరంగా నిలుస్తుంది. అది అమర లోకపు గొప్ప ఏనుగుల దంతాలతో కొట్టినా కూడా, ఆ పరమపర్వతపు బంగారు భూమి ఎలా కదలదో, అలాగే ఉంటుంది.
దైత్యాస్ సాగరకుఞ్జేభ్యః కన్దరేభ్యస్ సురాచలాత్ । ఉదగుర్ భీమనిర్హ్రాదాస్ సపక్షగిరిలీలయా
దైత్యులు భయంకరమైన అరుపులతో సముద్రపు గుహలలోనుంచి, కొండల లోయలలోనుంచి, స్వర్గపర్వతపు శిఖరాలనుంచి, రెక్కలతో ఉన్న కొండలను ఆటగా ఎత్తినట్టు పైకి వచ్చారు.
రోదసీకుహరం హస్తప్రహారహతభాస్కరమ్ । దానవాః పూరయామ్ ఆసుర్ దామవ్యాలకటేరితాః
దానవులు ఆకాశపు ఖాళీని నింపుతున్నారు. వారి చేతుల దెబ్బలకు సూర్యుడు కూలిపోవగా, ఆకాశంలో వారు అమరసర్పాల దెబ్బలకు గాయపడి, అక్కడికి చేరారు.
అథోత్తస్థుర్ నికుఞ్జేభ్యః కన్దరేభ్యస్ సురాచలాత్ । ప్రలయాన్త ఇవాక్షుబ్ధా భీతాస్ స్వర్వాసినాం గణాః
ఆ సమయంలో, దేవతలు నివసించే స్వర్గంలో ఉన్నవారు, అడవుల్లోనూ, గుహల్లోనూ, దేవతల పర్వతమైన సురపర్వతం మీదనూ ఉన్నవారు, ప్రళయాంతంలో భయంతో వణికిపోతూ అక్కడి నుండి పైకి లేచారు.
దేవాసురపతాకిన్యోస్ తద్ యుద్ధమ్ అభవత్ తయోః । అకాలోల్బణకల్పాన్తభీషణం భువనాన్తరే
ఆ ఇద్దరి మధ్య, దేవతలూ రాక్షసుల నాయకుల మధ్య, ఒక భయంకరమైన యుద్ధం మొదలైంది. అది ప్రపంచాంతంలో కలిగే కలకలంలా, ఇంకొక లోకంలో జరిగినది.
పేతుః ప్రలయపర్యస్తసచన్ద్రార్కాద్రివద్ దివః । శిరాంసి కుణ్డలోద్వాన్తతేజఃపీతతమాంస్య్ అధః
ఆకాశం నుండి, చంద్రుడూ సూర్యుడూ ప్రళయశక్తితో కింద పడిపోవడంలా, కుండలాల వెలుగు వల్ల మాంసం నల్లగా మారిన తలలు కిందకు జారిపడిపోయాయి.