ఫుల్లనీలోత్పలవ్యూహజటాలరమణాలయః । రత్నహంససమాహూతహేమామ్బురుహసారసః
పుష్పించిన నీలకమల సమూహాలతో అతని అందమైన నివాసాలు చుట్టుముట్టబడి ఉండేవి. రత్నాల వలె మెరిసే హంసలు, బంగారు కమలాలు మరియు బంగారు సరసాలను పిలిచేవి.
హేమపాదపశాఖాగ్రకృతామ్భోరుహకుట్మలః । కరఞ్జజాలజనితమన్దారకుసుమోత్కరః
ఆ స్వర్ణవృక్షాల కొమ్మల చివరల్లో కమలపు ముక్కులు మెరిసేవి, కరంజ వనాలు మంద్రపుష్పాల వర్షాన్ని కురిపించేవి.
సర్వర్తుకుసుమోద్యానజితనన్దననన్దనః । మాయాసర్పహృతవ్యాలమలయాచలచన్దనః
అతని తోటలు అన్ని ఋతువుల్లో పుష్పించేవి, దేవతల నందనవనాన్నికూడా మించిపోయేవి. మాయాసర్పాలు, అడవి జంతువుల నుండి మలయాచల చంద్రనం రక్షించబడేది.
హేమస్త్రీలోకలావణ్యజిహ్మితాన్తఃపురాఙ్గనః । క్రీడార్థస్పర్ధయేశానహతచక్రగదాధరః
ఆ స్వర్ణమయ అంతఃపురంలో ఉన్న స్త్రీలు మూడు లోకాల అందాన్ని మించిపోయేవారు. చక్రాయుధుడు, గదాయుధుడు వంటి దేవతలకూ ఆటలో అతడితో పోటీ చేయడం సాధ్యపడేది కాదు.
అజస్రోడ్డీనరత్నౌఘతారాఢ్యస్వపురామ్బరః । నానాకుసుమసమ్భారజానుదఘ్నకృతాఙ్గనః
అతని పట్టణం ఎప్పుడూ మెరిసే రత్నాల ప్రవాహాలతో నక్షత్రాల్లా అలంకరించబడింది. అక్కడి స్త్రీలు ఎన్నో రకాల పువ్వులతో అలంకరించబడి,膝వరకూ పుష్పాల సమృద్ధి తాకేది.
నిశాస్వ్ అఖిలపాతాలశతచన్ద్రనభస్తలః । స్వసాలభఞ్జికాలోకగీతిగీతగుణోత్కరః
రాత్రివేళల్లో, పాతాళాల ఆకాశం వందల చంద్రులతో ప్రకాశించేది, అక్కడి స్వసలభంజికలు పాడే మధురమైన పాటలు, సంగీతం ప్రతిధ్వనించేవి.
మాయైరావణనాగేన్ద్రవిద్రుతామరవారణః । త్రైలోక్యవిభవోత్కర్షపూరితాన్తఃపురాన్తరః
ఆయన మాయ వల్ల ఇంద్రుని ఏరావతం అక్కడికి చేరలేకపోయింది; అంతఃపురాలు మూడు లోకాల ఐశ్వర్యంతో నిండిపోయాయి.
సర్వసమ్పత్తిసుభగస్ సర్వైశ్వర్యసమన్వితః । సమస్తదైత్యసామన్తవన్దితాగ్ర్యానుశాసనః
అతడు అన్ని సంపదలతో, పరిపూర్ణ ఐశ్వర్యంతో ఉండేవాడు; సమస్త దైత్యాధిపతులు అతని ఆజ్ఞలకు వినయంగా తలవంచేవారు.
మహాభుజవనచ్ఛాయావిశ్రాన్తాసురమణ్డలః । సర్వామ్బుధిగుహాసారరత్నకుణ్డలమణ్డితః
అతని బలమైన భుజాల నీడలో దేవతల సమూహం విశ్రాంతి పొందేది; సముద్రాల లోపలి గుహలలోని మణుల సారంతో చేసిన కుండలాలు అతడిని అలంకరించేవి.
తస్యోత్సాదితదేవస్య కఠినోడ్డామరాకృతేః । బభూవ విపులం సైన్యమ్ ఆసురం సురనాశనమ్
అక్కడ నుండి వెళ్లిపోవలసి వచ్చిన ఆ దేవుని కోసం, భయంకరమైన రూపంతో, దేవతలను నాశనం చేయాలని ఉద్దేశించిన గొప్ప రాక్షస సైన్యం ఏర్పడింది.
తస్మిన్ మాయాబలే సుప్తే దేశాన్తరగతే తథా । తత్సైన్యాన్తరమ్ ఆజగ్ముశ్ ఛిద్రం ప్రాప్య కిలామరాః
ఆ మాయావి మరో దేశానికి వెళ్లి నిద్రిస్తున్నప్పుడు, ఆ సైన్యంలో ఒక అవకాశాన్ని గమనించిన దేవతలు లోపలికి ప్రవేశించారు.
అథ శమ్బరదైత్యేన దుద్రికహ్వద్రుమాదయః । రక్షార్థం మత్తసామన్తాస్ స్వసేనాసు నియోజితాః
ఆ సమయంలో శంబరాసురుడు, దుద్రికుడు, హ్వద్రుముడు వంటి బలమైన సేనాధిపతులను తన సైన్యాన్ని కాపాడేందుకు నియమించాడు.
తాన్ అప్య్ అన్తరమ్ ఆసాద్య జఘ్నుర్ గీర్వాణనాయకాః । వ్యోమాన్తరచరాశ్ శ్యేనాః కలవిఙ్కాన్ ఇవాకులాన్
అయితే, ఆ సమయంలో దేవతల నాయకులు, ఆ సైన్యంలోని బలహీనతను గుర్తించి, ఆకాశంలో గందరగోళంగా ఎగురుతున్న చిన్న పక్షులను పీడించే గద్దలవలె వారిపై దాడి చేశారు.
సేనాపతీన్ పునశ్ చాన్యాంశ్ చకారాసురసత్తమః । చపలాన్ ఉద్భటారావాంస్ తరఙ్గాన్ ఇవ సాగరః
అసురులలో ప్రథముడు మరలా మరికొంతమందిని సేనాధిపతులుగా నియమించాడు. వారు అలజడిగా, గొంతెత్తి అరుస్తూ, సముద్రపు అలలలా ఉండేవారు.
దేవాస్ తాన్ అపి తస్యాశు జఘ్నుస్ తేన స కోపవాన్ । జగామామరనాశాయ పరిపూర్ణస్ త్రివిష్టపమ్
దేవతలు వారినీ వెంటనే సంహరించారు. దాంతో అతడు కోపంతో నిండిపోయి, ఆకాశలోని లోకాన్ని నాశనం చేయాలని ఉద్దేశంతో త్రివిష్టపానికి దూసుకెళ్లాడు.
తత్రాస్య మాయాభీతాస్ తే సురా అన్తర్ధిమ్ ఆయయుః । మేరుకాననకుఞ్జేషు మృగా గౌరీగురోర్ ఇవ
అక్కడ అతని మాయకు భయపడి ఆ దేవతలు కనబడకుండా పోయారు. అవి మెరుపర్వతపు అడవుల్లోకి పరిగెత్తే జింకలవలె కనుమరుగయ్యాయి.
క్రన్దత్క్షుద్రామరగణం బాష్పక్లిన్నసురీముఖమ్ । శూన్యం దదర్శ స స్వర్గం కల్పక్షీణజగత్సమమ్
అతడు ఆ స్వర్గాన్ని చూస్తే, అక్కడ చిన్న చిన్న అమరులు ఏడుస్తూ, దేవతల ముఖాలు కన్నీళ్లతో తడిసిపోయి, అంతా ఖాళీగా, యుగాంతంలో ఉన్న లోకంలా కనిపించింది.
విహృత్య కుపితస్ తత్ర లబ్ధమ్ ఆహృత్య శమ్బరః । లోకపాలపురీర్ దగ్ధ్వా జగామాత్మీయమ్ ఆలయమ్
అక్కడ కోపంతో తిరిగిన శంబరుడు, తనకు దొరికినదాన్ని తీసుకొని, లోకపాలుల నగరాలను కాల్చివేసి, తిరిగి తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
ఏవం దృఢతరీభూతే ద్వేషే దానవదేవయోః । దేవాస్ స్వర్గం పరిత్యజ్య దిక్షు జగ్ముర్ అదర్శనమ్
దేవతలు, దానవుల మధ్య ద్వేషం మరింత పెరిగినప్పుడు, దేవతలు స్వర్గాన్ని వదిలేసి, దిశలన్నిటిలో కనిపించకుండా పోయారు.
అథ శమ్బరదైత్యేన యే యే సేనాధినాయకాః । క్రియన్తే యత్నతస్ తాంస్ తాఞ్ జఘ్నుర్ యత్నపరాస్ సురాః
తర్వాత, శంబరాసురుడు ఎంత శ్రమపడి ఎవరి పేరును సేనాధిపతిగా పెట్టినా, ఆ వారిని దేవతలు ఎంతో ప్రయత్నంతో సంహరించారు.
యావద్ ఉద్వేగమ్ ఆపన్నశ్ శమ్బరః కోపవాన్ భృశమ్ । తార్ణో ఽభి వాతమ్ అనల ఇవ జజ్వాల చోచ్ఛ్వసన్
శంబరుడు తీవ్రమైన కోపంతో బాధపడి, గాలి తాకిన అగ్నిలా ఉప్పొంగి, ఊపిరి పీలుస్తూ మండిపడుతూ ఉన్నాడు.
త్రైలోక్యమ్ అపి చాన్విష్య న దేవాంల్ లబ్ధవాన్ అథ । పరేణాపి ప్రయత్నేన సుకృతానీవ దుష్కృతీ
మూడు లోకాలన్నీ వెతికినా, అతడు దేవతలను కనుగొనలేకపోయాడు. ఎంతగా ప్రయత్నించినా, మంచి వాళ్లను ఎలా కనుగొంటామో, చెడు వాళ్లను కూడా అలాగే మాత్రమే చూశాడు.
ససర్జ మాయయా ఘోరాన్ అసురాంస్ త్రీన్ మహాబలాన్ । బలరక్షార్థమ్ ఉదితాన్ కాలాన్ మూర్తిమ్ ఇవాస్థితాన్
తన మాయాశక్తితో, అతడు మూడు భయంకరమైన, గొప్ప బలమైన రాక్షసులను సృష్టించాడు. ఆ రాక్షసులు బలాన్ని కాపాడటానికి, కాలానికి రూపంగా నిలిచారు.
నిర్మితా మాయయా భీమాః కల్పపాదపబాహవః । ఉదగుస్ తే మహాకాయాః పక్షక్షుబ్ధా ఇవాద్రయః
ఆ మాయతో పుట్టిన భయంకరమైన వారు, కల్పవృక్షాల కొమ్మల లాంటి చేతులతో ఉన్నారు. వారు ఎంతో పెద్దవారు, రెక్కలతో కలవరపడే పర్వతాల్లా పైకి ఎగిసిపడ్డారు.
దామా వ్యాలః కటశ్ చేతి నామభిః పరిలాఞ్ఛితాః । యథాప్రాప్తైకకర్తారశ్ చేతనామాత్రధర్మిణః
వారికి దామ, వ్యాల, కట అనే పేర్లు పెట్టారు. వారు ఒక్కొక్కరు దొరికిన అవకాశాన్ని బట్టి పనిచేశారు; వారికి ఉన్నది కేవలం చైతన్య స్వభావమే.
అభావాత్ కర్మణాం తే చ ప్రాక్తనానామ్ అవాసనాః । నిర్వికల్పకచిన్మాత్రపరిస్పన్దైకకర్మిణః
మునుపటి కర్మల వల్ల కలిగే వాసనలు లేకపోవడం వలన, వారికి ఎలాంటి మిగిలిన సంకల్పాలు ఉండేవి కావు. వారి క్రియలు అన్నీ భేదభావాలు లేని శుద్ధమైన చైతన్యం మాత్రమే.
కర్మబీజం కలాం తన్వీం దధానా మననాత్మికామ్ । అపుష్టాం కృత్రిమామ్ అన్తర్ ఆదాయోదయమ్ ఆగతాః
వారు ఆలోచన స్వరూపమైన, ఇంకా బలపడని, కృత్రిమమైన కర్మబీజాన్ని అంతరంగా ఉంచుకొని, ఆ ద్వారా ఉద్భవించారు.
పారమ్పర్యేణ తే హ్య్ అత్ర కాకతాలీయవద్ భటాః । ప్రకృతామ్ అనువర్తన్తే క్రియామ్ ఉజ్ఝితవాసనాః
ఈ యోధులు ఇక్కడ పరంపరగా, కాకి తాటి పండు దగ్గరికి వచ్చినట్టు, సహజమైన చర్యను అనుసరిస్తారు; వాసనలను వదిలేసి ఉన్నారు.
అర్ధసుప్తా యథా బాలాస్ స్వాఙ్గైర్ ఇఙ్గన్తి కేవలమ్ । వాసనాత్మాభిమానాభ్యాం హీనాస్ తే తద్వద్ ఏవ హి
ఎలా అరవైపు నిద్రలో ఉన్న పిల్లలు తమ చేతికాళ్లు మాత్రమే కదిలించుకుంటారో, అలాగే వాసనలూ, అహంకారమూ లేకుండా, వారు కూడా అలాగే ప్రవర్తిస్తారు.
నాభిపాతం న చాపాతం విదుస్ తే న పలాయనమ్ । న జీవితం న మరణం న రణం చ జయాజయౌ
వారు పడిపోవడం, కొట్టబడటం, పారిపోవడం ఏదీ తెలియని వారు. వారికి జీవితం, మరణం, యుద్ధం, గెలుపు, ఓటమి అన్నీ తెలియవు.